1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Hakem Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Bursa Hal Hakem Heyetinin 01/07/2022 tarih 19 numaralı kararının hukuka aykırı olduğunu, karara konu alacakla ilgili Orhaneli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/562 esas sayılı dosyasında bir talep bulunduğu halde Hal Hakem Heyeti yönetmeliğinin 11/4 maddesine aykırı olarak karar verildiğini, Hal Hekem Heyetince talebe konu tutar kadar malın teslim edildiği kabul edilmişse de sunulan belgelerden bu miktarda malın teslim edildiğinin sabit olmadığını, bu iddianın davalı tarafça ispatlanması gerektiğini ileri sürerek Hal Hekem Heyeti kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ; Orhaneli Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın gereği olarak Hal Hekem Heyetine başvurulduğunu, mahkemenin de başvuru şartı yerine getirilmediği için davanın reddine karar verdiğini, derdestliğin söz konusu olmadığını, sunulan delillerden davacı şirket yetkilisinin soruşturma dosyasında alınan beyanlarından, banka aracılığıyla gönderilen ödeme belgelerinden ve yapılan whatsapp yazışmalarından mal tesliminin sabit olduğunu, sunulan ürün alım tutanaklarındaki yazıların davacı adına komisyonculuk yapan ...'nin kendisine ve yanında çalışanlara ait olduğunu, hakem heyeti kararının bu nedenle yerinde olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir. Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe : Dava Bursa Hal Hakem Heyetinin 01/07/2022 tarih 19 numaralı kararının iptali istemine ilişkindir.

Davacı taraf Bursa Hal Hakem Heyetinin 01/07/2022 tarih 19 numaralı kararının hukuka aykırı olduğunu, karara konu alacakla ilgili Orhaneli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/562 esas sayılı dosyasında bir talep bulunduğu halde Hal Hakem Heyeti yönetmeliğinin 11/4 maddesine aykırı olarak karar verildiğini, Hal Hekem Heyetince talebe konu tutar kadar malın teslim edildiği kabul edilmişse de sunulan belgelerden bu miktarda malın teslim edildiğinin sabit olmadığını ileri sürerek Hal Hakem Heyeti kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı taraf Orhaneli Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın gereği olarak Hal Hekem Heyetine başvurulduğunu, mahkemenin de başvuru şartı yerine getirilmediği için davanın reddine karar verdiğini, derdestliğin söz konusu olmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Taraflar arasındaki Savcılık ve Mahkeme dosyaları celp edilmiş, Bursa İl Tarım Müdürlüğünden davacının 2021 yılına ilişkin olarak kiraz alımı olarak bildirilen boş kasa irsaliyeleri ve mal alım kantar fişlerinin ve ne miktarda mal alındığının bildirilmesi istenilmiştir. Dosya bir ziraat mühendisi, bir de nitelikli hukukçu hesap uzmanı bilirkişiye tevdii ile davacı tarafça davalıya dosya arasına celp edilen deliller, bilgi ve belgelerden hakem heyeti kararına konu tutarda ürün teslim edilip edilmediği hususunda rapor düzenlenmesi istenilmiştir.

Düzenlenen bilirkişi raporuna göre; ürün alım tutanaklarına göre Davalının davacı taraftan toplam bakiye alacak miktarının 27.161,00 TL. olduğu, dosya içerindeki künye belgelerinden, 27.06.2021 ile 01.07.2021 tarihleri arasında toplam 46.500 Kg. Kiraz ürününün Bursa Orhaneli ilçesi merkez ve köylerinden alınarak Manisa ili Alaşehir ilçesine götürüldüğü ve bu ürünlerin mal sahibinin davacı ... Tarım Ürünleri Gıda Nakliyat Ticaret Limited Şirketi olduğu, dosyada mevcut İş Bankası hesap özeti ekstresinin incelenmesinden, her ne kadar ekstrenin bir kısmının siyah çıkması sebebiyle tamamı okunamasa da, davacı şirketin müdürü olduğu ifade edilen ... ve Davacı firmanın yetkilisi ve müdürü olduğunu ifadesinde beyan eden ...'dan, davacı şirket namına Orhaneli ilçesinde kiraz alımı yapan ...'ye 2021 yılı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında 50.000,00 TL., 100.000,00 TL. Ve 200.000,00 TL. gibi tutarlar gönderildiği, Davacılar adına Orhaneli ilçesinde ürün alımı yapan ...'nin oğlu ... ile Davacı firmanın yetkilisi ... arasında gerçekleşen Whatsapp mesajlarından ... ile ... arasındaki ihtilaf konusunun davacı firma adına ürün alımı yapan ...'nin davacı şirkete beyan ettiği ürün alım fiyatından kaynaklandığı ve ...'ın üreticilerden kiraz ürünlerinin 6-7 ve 8 TL.'ye alındığını İmdat isimli bir şahsın kendisine gönderdiği defterden öğrenmesi nedeniyle üreticilerden alınan tüm ürünlerin fiyatını 8 TL. kabul ederek ödeme yaptıkları, Whatsapp mesajlarında alınan ürün miktarı veya ürün teslim edilmemesinden kaynaklanan herhangi bir ihtilafa ait yazışma olmadığı, davaya konu kiraz ürününün alım satımının yapıldığı tarihlerdeki hal fiyatlarının en düşük 3,00 TL, en yüksek 15,00 TL. olduğu ve davaya konu tarihlerdeki ürün alım tutanaklarında yer alan kiraz fiyatları ile hal fiyat verileri arasında herhangi bir uyumsuzluk olmadığı, dolayısı ile bu fiyat verilerinin de ürün alım tutanaklarının tutarlılığını destekler mahiyette olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde; Hal Hakem Heyeti kararında 27.668,00 TL. tutarında ürün teslim edildiğinin belirtildiği, ancak yukarıda sunulan ürün alım tutanaklarında teslim edilen toplam ürün tutarının 32.308,00 TL., ödendi ibaresi olmayan ürün tutarının 27.161,00 TL., bir başka ifade ile Davalının toplam bakiye alacak miktarının 27.161,00 TL. olarak yer aldığı, her ne kadar Hal Hakem Heyeti kararındaki tutar ile Ürün Alım Tutanaklarından çıkarılan tutar arasında bir uyumsuzluk olsa da, Hal Hakem Heyeti kararındakinden daha fazla tutarda ürün teslim edildiği ancak teslim edilen ürünün 27.161,00 TL.'lik kısmının davalı tarafa ödenmediğinin rapor edildiği görülmüştür. İl Tarım Müdürlüğünden Fadıl Köyünden davalı ve diğer seri dosyadaki davalıların isimleri bildirilerek davacının bu davalılar dışında herhangi bir üreticiden mal ve ürün alıp almadığı, buna ilişkin sistemde bir ayrımın bulunup bulunmadığının bildirilmesi istenilmiştir.

Davacı şirkete ait 2021 yılı içerisinde davalıdan ürün alımına ilişkin kayıt bulunup bulunmadığı, ne miktarda ürün alındığı, davalı ve seri dosyalardaki diğer davalıların isimleri belirtilerek bu üreticiler dışında başka bir üreticiden kiraz ürünü alıp almadıkları hususunda kayıt bulunup bulunmadığı araştırılarak rapor düzenlenmesi istenilmiştir.

Düzenlenen bilirkişi raporuna göre; Davacı şirkete ait sunulmuş olan ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, usulüne uygun tutulan ticari defterlerin sahibi lehine delil vasfına sahip olduğu, Davacının ticari defterleri üzerinden yapmış olduğu incelemeler ve belirttiği tespitler neticesinde; tarafların birbirlerinden mal/hizmet almadığı yada satmadığı, Davalı ile Davacı arasında ticari ilişkinin bulunmadığı, Davacının ticari defterlerinde yapılan incelemelerde Davalı taraftan kiraz alımının tespit edilmediği, Kiraz alımı yapılanlar 3.1. madde B bendınde listelenmiş olup, ilgili kişiler olarak belirtilen, Mahkemeniz 2022/895 esas sayılı dava dosyasında davalı .........den kiraz alımı tespit edilmediği şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Davalı tarafça tanık deliline dayanıldığı görülmüş olmakla davalı tarafın tanıkları dinlenilmiştir.

Taraflar arasında alım satım ilişkisi kurulup kurulmadığı noktasında ihtilaf bulunmaktadır. Davacı taraf davalıdan bu miktarda mal almadığını ileri sürmüştür. Kural olarak satım sözleşmesinde satıcı saım sözleşmesini ve bu sözleşmeye konu malı karşı tarafa teslim ettiği mala ilişkin iddialarını yazılı delille ispatlamak zorundadır.

Davalı tarafça böyle bir yazılı delil sunulmamıştır. Ancak dosya kapsamı itibariyle yapılan araştırmalar neticesinde davalı şirket yetkilisinin Savcılık nezdinde yapılan soruşturmada vermiş olduğu imzalı beyanında da belirttiği üzere davacının Fadıl köyünden davacının aracısı olan ... aracılığıyla kiraz ürünleri satın aldığı bildirilmiştir. Yargı mercileri önünde ve kollukta verilen imzalı ifadeler delil niteliğine haizdir.

Yargıtay 3. H.D. 25/01/2021 tarihli 2020/11610 Esas - 2021/406 Karar sayılı ilamında da "Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, savcılıkta, haciz sırasında ya da polis önünde yapılan ikrar, mahkeme dışı ikrar olup; bir belge ile ispat edilebilirse, kesin delil hükmünde olacağı ve ikrarda bulunanı bağlayacağı açıktır." gerekçesiyle benzer yönde görüştedir. Dosya kapsamında dinlenen tanık anlatımlarından, davacı şirket yetkilisinin soruşturma aşamasındaki verdiği beyandan, ...'nin davacı şirket için aracılık faaliyetinde bulunduğu, üreticilik yapan köylülerden kiraz alımında aracılık ettiği, tarafları fiyat konusunda anlaştırdığı görülmektedir.

Dinlenen tanıklar da ...'nin köylülerle davacı arasında aracılık ettiğini, köylülerin ürünleri ...'ye teslim ettiği, ...'nin düzenlemiş olduğu teslim alma tutanakları ile hangi köylünün ne miktarda ürün teslim ettiğinin kayıt altına alındığı, buna ilişkin toplanan ürünlerin davacı şirketin köyde bulunan isim ve unvanının olduğu tabelanın da bulunduğu yerde teslim alındığı ve davacı şirketin isim ve unvanının bulunduğu kasalara konulduğu, bu ürünlerin davacı şirket tarafından belirlenen araçlara ve şoförlere teslim edildiği, teslim sırasında ... yahut yardımcısı tarafından düzenlenen mal alım tutanaklarının da şoföre teslim edildiği, bu şekilde sevkiyat yapılarak malların davacı tarafa teslim edildiği anlaşılmaktadır.

Tanık olarak dinlenen davacı şoförleri de bu hususu doğrulamaktadır.

Ancak mahkememizde emsal olan diğer köylere ilişkin dava dosyaları ve yine yargı çevremizde yer alan 2. ve 3. Asliye Ticaret Mahkemesindeki emsal diğer dava dosyaları kapsamında eldeki davaya konu davacı tarafın ne miktarda ürün teslim ettiğini, yine tüm dosyalar nezdinde davacı tarafın ne miktarda ürün aldığının belirlenmesi gerekmektedir. Zira ürün teslim alma tutanaklarında birden fazla köylünün ismi yazmakta olup teslim tarihlerine göre farklı farklı kişilere aittir. Sebze Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik Madde 42 künyeyi tanımlanmıştır. Buna göre; (1) Bildirim yapıldıktan sonra, sistem tarafından bu işleme ilişkin bir künye oluşturulur. Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici/işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlıkça uygun görülen diğer hususları içerir. (2) Her bir künye için sistem tarafından özgün bir künye numarası üretilir. Bu numara ve Bakanlıkça belirlenecek diğer bilgiler, bildirimde bulunulan mal miktarına göre ilgililer tarafından sistem üzerinden belge veya barkodlu etiket olarak basılır. Bakanlık, barkodlu etiket kullanımını zorunlu kılabilir ve sistem üzerinden basılacak etiket adedini uygulama veya standartları dikkate alarak sınırlandırabilir.

Davacı tarafından bu yönetmelik kapsamında bildirilen künyeler dosya arasına kazandırılmıştır. Buna göre; 2021 yılında dört ayrı künye ile 12.000 kg, 13.500 kg, 12.000 kg ve 9.000 kg olmak üzere toplam 46.500 kg kirazın davacı tarafından alındığı yetkili kuruma bildirilmiştir. Davacının Fadıl köyünden aldığı kiraz miktarı budur. Alınan kiraz miktarı bu künye ile sübuta ermiştir.

Bu kapsamda künyelerde bildirilen araçların şoförleri de dinlenmiş ... plakalı aracın şoförü olan ... ... plakalı araç ile 2021 yılında Fadıl köyünden ürün teslim aldığını ve davacı şirketin deposuna getirdiğini, bu şekilde iki kiraz getirdiğini, kendisinin dışında Fadıl köyünden 2021 yılında ... ve ...'ın da kiraz taşıdığını beyan etmiştir. Dosya kapsamında ... ve ...'da dinlenmiş bu tanıkların bildirdiği tonaj miktarlarının da künyelerdeki miktarlarla uyumlu olduğu görülmüştür.

O halde Fadıl köyünden alındığı bildirilen toplam ürünün davacının aracısı olan ...'nin yahut yardımcısının tutmuş olduğu ürün teslim tutanakları dikkate alınarak davacının ve diğer emsal dosyalardaki davacıların alacakları belirlenmelidir. Zira; ürün alım tutanaklarının tamamındaki toplam kg tutarı da künyelerdeki tutarlarla uyumludur.

Bu hususta ziraat bilirkişi ve hesap uzmanından rapor alınmış, sonuç olarak davacının bu tutanaklarda bildirilen ödenmiş ve ödenmemiş ve teslim edilen ürünlere ilişkin hesaplaması yapılmıştır.

Davacı taraf bu teslim alma belgelerine delil olarak dayandığına göre bu tutanaklardaki ödendi ibaresi de aleyhine delil olacaktır. Sonuç itibariyle davacının halen ödenmemiş 27.161,00 TL alacağının kaldığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

1.DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;

2.Bursa Ticaret İl Müdürlüğü Hal Hakem Heyetinin 01/07/2022 tarih 19 karar numaralı kararının 27.161,00 TL'lik kısmının onanmasına, 507,00 TL'lik kısmının kaldırılmasına,

3.Harçlar yasası gereğince alınması gerekli 427,60 TL harçtan başlangıçta alınan 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile 346,9‬0 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4.Davacı tarafça yapılan 80,70 TL peşin harç, 80,70 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 161,4‬0 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5.Davacı tarafça yapılan 3.459,25 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 3.3395,86 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,

6.Davalı tarafça yapılan 1.260,00 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 23,00 TL'sinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, bakiye miktarın davalı üzerinde bırakılmasına,

5.Davacı taraf kendisini vekaletnameli vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesap ve takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

6.Davalı taraf kendisini vekaletnameli vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesap ve takdir edilen 507,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

7.Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine, Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın niteliği itibariyle kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.14/02/2024 Başkan ...