10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti ile hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin, Sosyal Güvenlik Kanunu ve İş Kanunu mucibince işveren bir işin yapılması konusunda işçinin en geç işe başlaması ile sigorta girişinin yapılması zorunlu olmasına rağmen davalılar bu yükümlülüğü yerine getirmediğini, Müteveffa ...'nın sigortalılığının tespitine, müvekkillerinin destekçisi olan mütefevva ...'nın davalılar nezdinde işçi olarak çalışması sırasında gerçekleşen kazanın iş kazası olduğunun tespitine, her türlü yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; tanık beyanları ile yazılı belgelerin birbirini teyit etmesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... Kacamer cevap dilekçesinde özetle; ...'nın olay sonrası ambulansla hastaneye kaldırılmış olsa da ne yazık ki vefat ettiğini, bu kazanın iş kazası olarak nitelendirilmesi ve bu kaza nedeniyle Mustafa'nın ölümünden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, Söz konusu kaza tamamen müteveffa Mustafa'nın dikkatsizliğinden meydana geldiğini, olayda müteveffaya vermiş olduğum bir emir veya talimatının olmadığını, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, İş Sağlığı ve Güvenliği konusuna dikkat eden, işçilerin bu konuda eğitimlerini işe girişlerinde ve düzenli periyotlarda uygulayan bir firma olduğunu, bu kapsamda, götürü usulü işi yapacak olan asıl iş sahibine de iş güvenliği talimatı bildirilmiş ve imzası alındığını müteveffa ... davalı müvekkilleri şirketin çalışanı olmayıp kendi namına çalıştığını, bu nedenlerle davalı şirket hakkında açılmış bulunan davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili , müteveffanın ...'in emri doğrultusunda, ... adlı işyerinde sürekli olarak, çatı işlerinde ve inşaat işlerinde çalışan tarafına düzenli olarak maaş ödemesinde bulunulan bir işçi olduğunu, müteveffanın tamamen davalı ...'in bilgisi ve emirleri dahilinde iş yaptığını, işi yönetme yetkisi ve işçileri denetleme, iş yapılacak müşterilerin seçiminin tamamen ...'e ait olduğunu, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".. davacının hizmet tespiti talebinde bulunduğu dönemlerdeki çalışmalarının fiili olup olmadığının tespiti bakımından mahkemece Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları doğrultusunda yöntemince araştırılarak delillerin değerlendirilmesi sureti ile karar verildiği, davanın reddi yönündeki kararda usul ve yasaya aykırı bir hususun bulunmadığı görülmekle; ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesi..." gerekçesiyle Mahkeme kararı yerinde bulunarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası tespiti ve hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 ncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi ve 13 üncü maddeleri.

3.Değerlendirme

1.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Dosya kapsamı incelendiğinde, öncelikle davacıların iş kazasının tespiti talebi ile birlikte sigortalılık süresinin tespitini de istedikleri dikkate alınarak, ilk olarak sigortalılık tespitinden amacın 5510 sayılı Kanun'un 4/1 -a madde kapsamında hizmet akdine dayalı çalışma olup olmadığı yönünde davacıların beyanı alınmalı; talebin bu hususa ilişkin olduğunun anlaşılması halinde ise hizmet akdi ile çalışıldığının iddia edildiği tarih ve dönemin süresi açıklattırılmak suretiyle bu kapsamda bir araştırma yapılmalıdır. Aksi yönde ve eksik araştırmaya dayalı olarak yazılı şekilde tesis edilen karar yerinde görülmemiştir.

3.Mahkemece verilen karara gerekçe olarak gösterilen ilişkinin istisna akdi olduğuna dair yaklaşım hususunda ise, bu akdin davalı şirketle Mustafa arasında mı yahut ... ile veya davalılar ile muris arasında mı olup olmadığı açıkça tartışılıp sübuta ermeden karar verilmesi de isabetsiz bulunmuştur. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.