10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasında mahkemece verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; ilamda belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılardan ... Elektrik Üretim A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiş olmakla, Dairemizce yapılan ilk incelemede noksan olarak tespit edilen hususların ikmali için dosya mahalline geri çevrilmekle, noksanların ikmal edildiği anlaşılmış; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili asıl dava dosyasının 26.04.2012 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin oğlu ...'un davalı ... İnşaat şirketinden iş üstlenmiş olan davalı ... Yapı şirketi tarafından yapılan ... barajı ve hidroelektrik santrali inşaatında 15.11.2011 tarihinde meydana gelen iş kazasında hayatını kaybettiğini, murisin ölümünün tamamen işverenlerin kusurundan kaynaklandığını, müvekkillerinin tüm geçimini ve ihtiyaçlarını murisin karşıladığını, bu yüzden destekten yoksun kaldıklarından da bahisle sigortalının annesi ... ve babası ... için şimdilik 5.000 TL'şer destekten yoksun kalma (maddi) tazminatları ile 65.000,00 TL manevi tazminatın yine sigortalının kardeşleri ... ile ... için de 5.000 TL'şer destekten yoksun kalma (maddi) tazminatı ile 50.000,00 TL'şer manevi tazminatın ayrıca sigortalının vefatı nedeniyle harcaması yapılan cenaze ve defin gideri olarak 2.000,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan tahsilini talep etmiştir.

2.

Davacılar vekili birleşen dava dosyasının 29.04.2014 tarihli dilekçesinde özetle; asıl dava dosyasında dava konusu edilen aynı iş kazası için bu sefer (yargılama sırasında ... unvanını alacak olan) ... Enerji Şirketi ile ... ile ...'a husumet yönelterek aynı müvekkilleri için asıl davadaki aynı miktarda maddi ve manevi tazminatların asıl davadaki davalılar ile beraber iş bu davalılardan kaza tarihinden işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

3.Davacılar vekili asıl ve birleşen davalardaki maddi tazminat istemini 20.03.2015 tarihli dilekçesiyle anne için 7.703,04 TL'ye, baba için 7.775,85 TL'ye artırmıştır. II. CEVAP

1.Asıl dosya davalısı ... Yapı Donatım Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu iş kazasının meydana gelmesinde müvekkil şirketin kusurlu olmadığını, murisin ölümünden sonra müvekkil şirket tarafından bir takım ödemeler yapıldığını, davacıların manevi tazminat taleplerinin de yerinde olmadığını da beyan ederek açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Asıl dosya davalısı ... İnşaat Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların murisi ...'in müvekkili şirket çalışanı olmadığını, dava dilekçesinde belirtilen iş kazasının şirketleri ile ilgisinin olmadığını, davacıların murisinin bünyesinde çalıştığı ... Şirketinin ayrı bir tüzel kişiliğinin olduğunu, müvekkil şirketin taraf ehliyetinin bulunmadığını beyan ederek açılan davanın reddini talep etmiştir.

3.Birleşen dosya davalısı ( yargılama sırasında ... Elektirik Üretim AŞ unvanını alan) ... Enerji Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkil şirket ile diğer davalı ... İnşaat şirketi arasında anahtar teslimi niteliğindeki eser sözleşmesi bulunduğundan asıl-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkil şirketin ... Baraj ve Hes yapımı ve sonrasında bu santralde elektrik üretebilme lisansını EPDK dan aldığını, ne müvekkil şirketin ana sözleşmesinde ne de şirket içi yapılanmasında inşaat işi faaliyeti bulunmadığını, bu nedenle alınan lisans uyarınca elektrik üretimi ve satışı faaliyeti için gerekli inşaat işlerinin tamamını ihale yoluyla verildiğini, davalı müvekkil şirketin hiçbir inşaat faaliyeti olmadığından bahisle açılan tazminat davasının müvekkil şirketi bakımından husumet nedeniyle reddine, husumet itirazının yerinde bulunmaması halinde davanın ...

Sigorta A.Ş.' ne ihbar edilmesini talep etmiştir.

İlk Mahkeme Kararı

Mahkemenin 06.05.2015 tarih ve 2012/153 Esas -2015/148 Karar sayılı kararında özetle; davacıların davasının kısmen kabulüne-kısmen reddine, davacı ... için 7.775,85 TL maddi tazminat, 10.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 17.775,85 TL, davacı ... için 7.703,00 TL maddi tazminat, 10.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 17.703,00 TL, davacı küçük ... için 5.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere, davacı ... ... için 5.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 45.478,85 TL miktarındaki tazminatların, olay tarihi 15.11.2011 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davacıların manevi tazminat yönünden fazlaya ilişkin taleplerinin reddine, davalılardan ... ... ve ... yönünden ise davanın reddine, B) İlk Bozma Kararı

Kararın davacılar, davalı ... İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti., ... Yapı Donatım Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Enerji Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. vekillerince temyiz edilmesi üzerine; davacı anne ve baba için hükmedilen manevi tazminat miktarlarının az olduğu, somut olayda iş kazası sebebiyle açılan ceza davasında, davalı gerçek şahıslar ... ile ...'in, taksirle ölüme neden olma eylemlerinin sabit bulunduğu, eldeki tazminat davasında ise bu iki şahıs yönünden yeterli kusur değerlendirmesinin yapılmadığı, ceza dosyasındaki tespitin yöntemince tartışılmadığı, davalı gerçek kişilerin sorumlulukları yönünden ceza dosyasındaki maddi vakıanın da dikkate alınmasıyla birlikte konusunda uzman iş güvenliği uzmanlarından alınacak kusur raporu ile sonuca gidilmesi, somut olayda davacı iki kardeş (... ve ...) için ilk defa birleşme kararı verilen 09.05.2014 tarihli dosyada talepte bulunulduğu ve husumetin sadece davalı ..., ... ile ... Enerji A.Ş.'ye yöneltildiği, buna rağmen bu davacılar (kardeşler) yönünden hükmedilen tazminatların davalılardan ... Ltd. Şti., ... İnş. Ltd. Şti. ile ... Enerji AŞ'den müştereken ve müteselsilen tahsiline hükmedildiği, böylelikle husumet yöneltilmeyen davalılar aleyhine de hüküm kurulması ile talebin aşıldığı, talebin aşılması suretiyle tesis edilen kararın usule ve yasaya aykırı olduğu, usule uygun bir şekilde vekil ile temsil edilmeyen davalı ... İnş. Ltd. Şti. lehine vekalet ücretine karar verilmesi hatalı olduğu belirtilerek ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen son kararda özetle; dosya kapsamında bozma sonrası alınan kusur raporlarının birbirleriyle çelişmediği ve birbirlerini destekler nitelikte olduğu anlaşılmakla, iş kazasının meydana gelişinde davacılar murisinin %20, davalı ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş (Eski Unvanı ... Enerji Elektrik Üretim Ltd. Şti.)'nin %10, davalı ... Yapı Donatım şirketinin %50, davalı ... İnş. ve Tic Ltd. Şti şirketinin %20 oranında kusurlu oldukları bunlardan davalılardan ... İnş. ve Tic Ltd. Şti şirketine ait kusur oranı içerisinde kazalının ölümü nedeniyle görülen ceza davasında taksirle ölüme neden olma eyleminden dolayı ceza almış olan ve kazanın meydana geldiği şantiyenin şefi olan ... ve işyerinin iş güvenliği uzmanı olan ...'un ayrı ayrı %5'er oranında kusurlarının bulunduğunun tespit edildiği, bozma ilamı sonrası alınan her iki kusur raporunun da gerekçeli ve kusur durumlarını açıklar, hükme esas alınabilir olduğu kanaati oluştuğu, davacı anne ve baba yararına ayrı ayrı 30.000'er TL manevi tazminat miktarı hükmedildiği, davacı babanın yargılama esnasında vefatı nedeniyle veraset ilamında belirtili mirasçıları adına dosyaya vekalet sunulmuş ve davaya vekilleri aracılığıyla devam ettikleri, davacının ölümü halinde açılmış bulunan manevi tazminat davasına mirasçıların devam edebileceği hususu ve davacı kardeşler lehine mahkememiz ilk kararında hükmedilen manevi tazminat miktarları bozma dışında bırakıldığı görülmekle bu nedenle bozma ilamı çerçevesinde kalınarak bu husus değerlendirme konusu yapılmadığı, bozma ilamında belirtili olan 3 nolu bozma metninde ise davacılardan kardeşler ... ve ...'ın birleşen dosya ile yalnızca ... Enerji şirketi, ... ve ...'a davayı yönelttikleri dosyadaki diğer davalılar ... İnşaat ile ... Yapı Donatım Şirketlerine husumet yöneltilmediği buna rağmen hükmedilen tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına karar verilmesi bozma nedeni yapılmışsa da davacılar ... ve ...'ın açılan her iki dava dosyasında gerek 26/04/2012 tarihli esas dava dilekçesi gerekse de 29.04.2014 tarihli birleşen dava dilekçesi içeriğinden de anlaşılacağı üzere yaşlarının küçüklüğü nedeniyle velayeten adlarına anne babaları tarafından dava açıldığı ve dosyamızda yer alan tüm davalılara adı geçen davacı kardeşlerin husumet yönelttiği neticeten talep aşımı durumunun söz konusu olmadığı, davalılardan ... Enerji şirketinin ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş ile birleştiğine dair evrakları dosyaya sunduğu ve tüm aşamalarda husumet itirazında bulunduğu bozma ilamı öncesindeki mahkememiz kararında bu hususun tartışıldığı ve bu itirazın alınan kusur raporları içeriği de gösterilerek reddine karar verildiği ve davalının itirazı Yargıtayca bozma konusu yapılmadığından bozma ilamı çerçevesinde kalınarak değerlendirme yapılmadığına" işaretle "Asıl ve Birleşen Davanın kısmen kabulü ile, davacı müteveffa baba ... için bozma öncesi yapılan ıslah talebi ile bağlı kalınarak 7.775,85 TL maddi tazminat, 30.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 37.775,85 TL tazminatın olay tarihi olan 15.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı müteveffa baba ...'un 22.08.2019 tarih 2019/844 Esas, 2019/696 Karar numaralı Kozan Sulh Hukuk Mahkemesi ilamında belirtili mirasçılarına (5/20 oranında Davacılardan ...'a, 3/20'şer oranında İbrahim-...'a yine 3/20'şer oranında ...,...,...'ya olacak şekilde) miras payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Davacı ... için bozma öncesi yapılan ıslah talebi ile bağlı kalınarak 7.703,00 TL maddi tazminat, 30.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 37.703,00 TL tazminatın olay tarihi olan 15.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair talebin reddine, davacılar ... ve ... için ayrı ayrı 5.000'er TL manevi tazminatın, olay tarihi olan 15.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile adı geçen davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin ve maddi tazminat taleplerinin reddine, cenaze masraflarına dair talebin 5510 sayılı Kanun'un 37/3 hükmü gereği reddine" dair karar verildiği anlaşılmıştır.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ...

Elektrik Üretim A.Ş vekili temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili dilekçesinde özetle; davacılar vekili önceki kararı temyizindeki temyiz sebepleri aşılara önceki raporda müteveffaya verilen %30 kusur oranının %20 oranına azaltılmasının hatalı olduğunu, anne ve baba destek paylarının hesapta artırılmayacağını, babanın 17.08.2019 tarihinde öldüğünün hesapta ve manevi tazminat isteminde gözetilmemesinin hatalı olduğunu, HES inşaatının eser sözleşmesi kapsamında ... İnşaat Ltd. Şti.’ne verildiğin, müvekkilinin elektirik üretim işiyle iştigal ettiğini, kazanın meydana geldiği şantiye ile irtibatı olmadığından asıl işveren olarak sorumluluğuna gidilemeyeceğinden hakkındaki davanın reddi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Temyiz incelemesi açısından 6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, ile usuli kazanılmış hak yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3.Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle bozmaya uymakla oluşan usuli kazanılmış haklara ve maddi hata teşkil eden ve mahkemece tespit edilen bozma ilamındaki hatanın taraflar lehine usuli kazanılmış hak teşkil edemeyecek olmasına göre davalı ... Elektrik Üretim A.Ş. vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr.

A. Recai Seçkin’e Armağan, ...

Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 ..., 1974, sayfa 395 vd.)

3.Temyizce bir kararın bozulması ve mahkemenin bozma kararına uyması halinde bozulan kararın bozma sebeplerinin şümulü dışında kalmış cihetlerinin kesinleşmiş, sayılması, davaların uzamasını önlemek maksadıyla kabul edilmiş çok önemli bir usuli hükümdür. Bir cihetin bozma kararının şümulü dışında kalması da iki şekilde olabilir. Ya o cihet, açıkça bir temyiz sebebi olarak ileri sürülmüş fakat dairece itiraz reddedilmiştir, yahut da onu hedef tutan, bir temyiz itirazı ileri sürülmemiş olmasına rağmen dosyanın Temyiz Dairesince incelendiği sırada dosyada bulunan yazılardan onun bir bozma sebebi sayılması mümkün bulunduğu halde o cihet dairece de bozma sebebi sayılmamıştır. Her iki halde de o konunun bozma sebebi sayılmamış ve başka sebeplere dayanan bozma kararına mahkemece uyulmuş olması, taraflardan birisi lehine usuli bir müktesep hak meydana getirir ki, bu hakkı ne mahkeme, ne de Temyiz Mahkemesi halele uğratabilir. Zira umumi müktesep hakkın tanınması amme intizamı düşüncesiyle kabul edilmiş bir esastır. (04.02.1959 gün ve 1957/13 E- 1959/5 K sayılı YİBK).

4.Somut olayda İlk Derece Mahkemesince verilen 06.05.2015 tarihli ilk kararın davacılar vekili tarafından temyizinde müvekkillerinin desteğinin kusur oranı olarak belirlenen %30 oranına açıkça temyiz itirazının olmadığı, davalılar ... ve ... aleyhine verilen davanın reddi kararı ile diğer sebeplerden temyiz edildiği anlaşılmakla davacıların desteğinin kusur oranının %30'dan %20'ye düşürülmüş olması, ayrıca bozma kararı içeriğine göre maddi tazminatın yeniden hesaplanmasını gerektiren bir sebebin de bulunmaması karşısında hesap verilerinde değişikliğe gidilerek alınan yeni rapor hükme esas alınmak suretiyle taleple bağlı maddi tazminatlara hükmedilmiş olması da hatalı olmuştur.

5.Öte yandan uyulan bozma kararından sonra yapılan yargılamada sigortalının babası davacı ...'un 17.08.2019 tarihinde vefat etmesi ile ömür sonu tarihinin bilindiği gözetilerek ilk hükme esas alınan 26.02.2015 tarihli hesap raporundaki verilere göre bakiye ömür sonunun tabloya göre değil bu ölüm tarihine göre belirlenip davacı babanın maddi tazminat alacağının belirlenmesi gerekirken anılan hususlara riayet edilmeden hüküm tesis edilmiş olması da hatalıdır.

6.O halde mahkemece yapılacak iş, uyulan bozma kararı çerçevesinde davacıların desteği sigortalı ...'un iş kazasının gerçekleşmesinde %30 oranındaki kusur oranı yönünden davalılar lehine oluşan usuli kazanılmış hakkı gözeterek %70 davalı kusur oranının davalılar arasında oran ve aidiyetini belirlemek, 26.02.2015 tarihli hesap raporundaki veriler yönünden davalılar lehine oluşan usuli kazanılmış hakkı gözeterek davacı baba için bu raporda bakiye ömür tablosu uygulamak yerine 17.08.2019 tarihli bilinen ölüm tarihini gözeterek destekten yararlanma süresinin bu tarihte sona ereceğini kabul ederek davacı babanın maddi tazminat alacağını hesaplatmak, bu kapsamda kararın davalı ... Elektrik Üretim A.Ş. tarafından temyiz edilmiş olması nedeniyle, davacının temyiz etmeyen diğer davalılar aleyhine elde ettiği usuli kazanılmış hakları da gözeterek davacıların maddi ve manevi tazminat istemleri hakkında usule uygun şekilde bir karar vermekten ibarettir.

7.Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

8.O halde, temyiz eden davalı ... Elektrik Üretim A.Ş. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilmeli ve bu aşamada bozma sebeplerine göre sair temyiz itirazları incelenmeksizin Mahkemece verilen hüküm bozulmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle HUMK'nun 428 inci maddesi gereğince davalı ... Elektrik Üretim A.Ş. Vekilinin temyiz itirazları nedeniyle Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden tarafından peşin olarak yatırılan temyiz harcının istek halinde iadesine, Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

12.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.