İtirazın İptali Davası: Şartlar ve Süreç

İtirazın iptali davası, alacaklının başlattığı ilamsız icra takibine borçlunun itiraz etmesi üzerine icra takibinin durması hâlinde alacaklının asliye hukuk mahkemesinde açtığı bir alacak davasıdır. Bu dava ile alacaklı hem alacağın varlığını ispat eder hem de durmuş olan takibin yeniden işlemesini sağlar. Davanın kabulü üzerine takip devam eder; ayrıca koşullar oluşmuşsa borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilir.

İtirazın İptali Davası Nedir?

İlamsız icra yolunda alacaklı, borçluya ödeme emri gönderilmesini talep eder. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip kendiliğinden durur. Durdurulan takibi yeniden işletmek için alacaklının iki seçeneği vardır: İcra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gitmek ya da asliye hukuk mahkemesinde itirazın iptali davası açmak.

İtirazın iptali davası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 67. maddesine dayanır. Bu yol, alacaklıya tam yargılama imkânı tanır; her türlü delil ve tanık beyanı kullanılabilir. Dava aynı zamanda borçlunun kötüniyetli itirazına karşı caydırıcı bir araç olarak işlev görür; zira mahkemece haklılık tespiti yapılırsa borçlu, takip alacağının en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatı ödemekle yükümlü kılınabilir.

İtirazın İptali Davasının Şartları

İtirazın iptali davasının kabul edilebilmesi için belirli koşulların bir arada bulunması gerekir. Bu koşullar sağlanmadan açılan davalar usulden reddedilmekte ya da esastan sonuç vermemektedir.

Geçerli Bir İlamsız İcra Takibinin Varlığı

Alacaklının, borçlu hakkında geçerli biçimde ilamsız icra takibi başlatmış olması şarttır. Kambiyo senedine dayalı takiplerde özel hükümler geçerli olduğundan, bu makalede ele alınan İİK m. 67 anlamındaki itirazın iptali yolu esas olarak genel haciz yolu ile başlatılan takipler için söz konusudur.

Borçlunun Süresinde İtiraz Etmiş Olması

Borçlunun ödeme emrini tebellüğ ettiği tarihten itibaren yedi günlük yasal süre içinde icra dairesine itiraz etmesi gerekir. Süresinde yapılmayan itiraz geçersiz sayılır ve takip kendiliğinden kesinleşir. Takip kesinleştikten sonra artık itirazın iptali davası açmak için hukuki yarar bulunmamaktadır. Nitekim Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, E. 2012/1435, K. 2012/4527, T. 20.03.2012 tarihli kararında bu konuyu açıkça hükme bağlamıştır.

(Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, E. 2012/1435, K. 2012/4527, T. 20.03.2012

Bu kararda Yargıtay, ödeme emrinin usule uygun tebliğ edilmesi ve takibin kesinleşmesi üzerine açılan itirazın iptali davasında hukuki yarar koşulunun gerçekleşmediğini ortaya koymuştur. Mahkeme, kesinleşmiş bir takipte artık itirazın iptali için gerekli itiraz olgusunun bulunmadığını ve bu nedenle davanın reddi gerektiğini vurgulamıştır.

Kararın tam metnini İçtihat Pro'da inceleyin →

Bir Yıllık Hak Düşürücü Süre İçinde Dava Açılması

Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davasını açmak zorundadır. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırıldığında hem dava reddedilir hem de mevcut ilamsız icra takibi düşer. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2013/15258, K. 2014/6189, T. 14.05.2014 tarihli kararında bu sonucu açıkça ortaya koymuştur.

6. Hukuk Dairesi, E. 2013/15258, K. 2014/6189, T. 14.05.2014

Yargıtay, bir yıllık süre içinde itirazın iptali davası açılmadığı için ilamsız icra takibinin düştüğünü ve bu gerekçeyle açılan sonraki itirazın iptali davasının da reddi gerektiğini hükme bağlamıştır. Kararda zamanaşımı ile hak düşürücü süre arasındaki farka dikkat çekilerek İİK m. 67 süresinin niteliğinin belirlenmesi bakımından emsal oluşturulmuştur.

Kararın tam metnini İçtihat Pro'da inceleyin →

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İtirazın iptali davası, genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ancak alacağın kaynağı belirleyicidir: İşçi alacaklarına dayanan takipler için iş mahkemesi, ticari işlerden doğan alacaklar için asliye ticaret mahkemesi (veya asliye hukuk mahkemesi) görevlidir.

Yetkili mahkeme bakımından genel kural, davalı borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir. Buna ek olarak icra takibinin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı olduğu yer mahkemesi de yetkili kabul edilir. Sözleşmeden doğan alacaklarda ayrıca sözleşmenin ifa yeri mahkemesi de yetkili olabilir.

İtirazın iptali davasına tabi uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuk, alacağın niteliğine göre değişir. İş hukukuna ilişkin alacaklar ile ticari uyuşmazlıklar için dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Tüketici uyuşmazlıklarında ise Tüketici Hakem Heyeti ya da tüketici mahkemesinin görevi ve arabuluculuk kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.

İtirazın İptali Davası Nasıl Açılır: Süreç ve Belgeler

Dava, icra takibinin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı olduğu yer asliye hukuk mahkemesine yazılı bir dava dilekçesi ile açılır. Dilekçede takip dosya numarası, itiraz tarihi, alacağın ayrıntıları ve talep edilen icra inkâr tazminatı belirtilir. Dava harcı, takip alacağının tamamı üzerinden hesaplanarak yatırılır.

Dava açılırken hazırlanması gereken temel belgeler şunlardır:

• İcra takip dosyasının onaylı örneği (ödeme emri, itiraz dilekçesi, tebligat belgeleri)
• Alacağın dayandığı sözleşme, fatura, senet ya da diğer delil belgeleri
• Varsa yazışma kayıtları, banka dekontları, teslim-tesellüm belgeleri
• Tarafların kimlik ve adres bilgileri
• Arabuluculuk şartı var ise son tutanak

Dava dilekçesi mahkeme kalemine sunulduktan sonra tensip zaptı düzenlenir, duruşma tarihi belirlenir ve davalı borçluya dava dilekçesi tebliğ edilir. Yargılama sürecinde hâkim delil toplaması, bilirkişi incelemesi ve tanık dinlemesi yapabilir. Tüm bu aşamalar tamamlandıktan sonra hüküm kurulur.

Süreler: Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

İtirazın iptali davası bakımından en kritik süre, İİK m. 67'de öngörülen bir yıllık hak düşürücü süredir. Bu süre, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren işlemeye başlar. Sürenin kaçırılması hâlinde mevcut takip hukuki geçerliliğini yitirir; alacaklı yeni bir takip başlatmak zorunda kalır.

Uygulamada alacaklılar bu bir yıllık süreyi gözden kaçırarak önemli haklarını yitirmektedir. Özellikle icra bürosu yoğunluğu ve vekil değişikliklerinin yaşandığı durumlarda süre takibine özen gösterilmesi hayati öneme sahiptir.

Emsal Kararlar Işığında İtirazın İptali Davası

İtirazın iptali davasının pratikte nasıl uygulandığını anlamak için Yargıtay içtihadına başvurmak kaçınılmazdır. Aşağıda bu alanda belirleyici nitelikteki emsal kararlar ele alınmaktadır. Benzer nitelikteki kararları İçtihat Pro'nun Anlamsal arama modu ile tarayarak kendi dosyanıza en yakın içtihadı kolayca bulabilirsiniz.

12. Hukuk Dairesi, E. 2023/8734, K. 2024/4746, T. 22.01.2021

Bu davada borçlu vekili, ödeme emri henüz tebliğ edilmeden takip tarihinde borca itiraz etmiştir. Yargıtay, erken itirazın geçerliliği ve ardından açılan itirazın iptali davasından feragat edilmesinin harç ve vekâlet ücreti sonuçlarını incelemiş; 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli tarife kapsamında ödeme yükümlülüğünün nasıl belirleneceğine ilişkin önemli ilkeler ortaya koymuştur.

Kararın tam metnini İçtihat Pro'da inceleyin →

4. Hukuk Dairesi, E. 2014/14050, K. 2015/11982, T. 22.10.2015

Avukatlık ücretinin tahsiline yönelik açılan icra takibine itiraz edilmesi üzerine alacaklı avukat tarafından itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı talep edilmiştir. Yargıtay bu kararında, avukatlık ücreti alacaklarında itirazın iptali davasının usulüne ilişkin ayrıntıları değerlendirmiş ve İİK m. 78 çerçevesinde takip ilişkisini ele almıştır. Karar, meslek kuruluşlarının üye alacaklarını takibe koyması bakımından da yol göstericidir.

Kararın tam metnini İçtihat Pro'da inceleyin →

22. Hukuk Dairesi, E. 2017/8143, K. 2017/16081, T. 04.07.2017

İşçi alacağına dayanan bir icra takibinde borçlunun itirazı üzerine kurum, itiraz dilekçesinin kendisine tebliğ edilmediğini ileri sürerek yenilenen takip dosyası üzerinden itirazın iptali talep etmiştir. Yargıtay bu kararında, tebligat usulsüzlüğünün takip sürecine etkisini ve itirazın iptali davasında hukuki yararın koşullarını irdelemiştir; özellikle kurumsal alacaklılar bakımından önemli bir rehber karar niteliği taşımaktadır.

Kararın tam metnini İçtihat Pro'da inceleyin →

12. Hukuk Dairesi, E. 2022/11299, K. 2023/3530, T. 18.05.2023

2023 tarihli bu güncel içtihatta Yargıtay, itirazın iptaline ilişkin mahkeme ilamının icra dosyasına eklenmesinden sonra borçluya icra emri yerine örnek 7 ödeme emri gönderilmesinin hukuki sonuçlarını incelemiştir. Kararda, itirazın iptali ilamı ile yeniden başlayan icra takibinde uygulanacak belge türü ve faiz başlangıç tarihinin net biçimde gösterilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.

Kararın tam metnini İçtihat Pro'da inceleyin →

İspat Yükü ve Deliller

İtirazın iptali davasında ispat yükü genel kurala göre dağılır: Alacaklı, alacağının varlığını ve miktarını ispatla yükümlüdür. Borçlu ise borcun olmadığını, ödendiğini, zamanaşımına uğradığını ya da başka bir def'i veya itiraz bulunduğunu ispat edebilir.

Alacaklı tarafından sıkça kullanılan deliller şunlardır:

• Yazılı sözleşmeler, faturalar, irsaliyeler ve sipariş formları
• Banka hesap dökümleri ve ödeme kayıtları
• E-posta, SMS ve yazışma kayıtları
• Tanık beyanları
• Muhasebe kayıtları ve bilirkişi raporu

Borçlu tarafı ise ödeme makbuzları, ibra sözleşmesi, def'i belgesi ya da borcun olmadığına ilişkin karşı delil sunabilir. Yargılama sürecinde ticari defterlerin ibrazı da talep edilebilir; özellikle ticari ilişkilerden doğan alacak davalarında defterlerin delil değeri belirleyici olabilmektedir.

İcra İnkâr Tazminatı

İtirazın iptali davasının en önemli sonuçlarından biri, davanın kabulü hâlinde hükmedilecek icra inkâr tazminatıdır. İİK m. 67 uyarınca mahkeme, haksız itiraz eden borçluya takip konusu alacağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatı ödeme yükümlülüğü getirebilir. Bu tazminatın talep edilebilmesi için alacaklının dava dilekçesinde açıkça talepte bulunması gerekir; aksi hâlde hükmedilmez.

Öte yandan dava reddedilirse, bu sefer alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilebilir. Borçlu, bu tazminata hak kazanabilmek için itirazının haksız olmadığını ve alacaklının haksız takip başlattığını ispat etmelidir.

Uygulamada mahkemeler, borçlunun itirazının tamamen haksız ve kötüniyetli olduğunu saptadıklarında asgari yüzde yirmi oranının üzerine çıkılmasını da değerlendirebilmektedir. Ancak bu konuda belirleyici olan mahkemenin takdir yetkisidir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Bir yıllık sürenin kaçırılması: İtirazın iptali davasında en sık karşılaşılan hata, bir yıllık hak düşürücü sürenin geçirilmesidir. Bu süre tatil günleri dahil işlediğinden takvim üzerinde titizlikle takip edilmesi gerekir.
2. Arabuluculuk şartının atlanması: İş uyuşmazlıkları ve ticari davalar gibi zorunlu arabuluculuğa tabi alacaklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmaması, davanın dava şartı yokluğundan reddedilmesine yol açar.
3. İcra inkâr tazminatının talep edilmemesi: Alacaklı vekilleri zaman zaman dava dilekçesinde icra inkâr tazminatını açıkça talep etmeyi unutmaktadır. Bu talep sonradan ileri sürülemez; dilekçede yer alması zorunludur.
4. Görevli mahkemenin yanlış belirlenmesi: Alacağın işçi-işveren ilişkisinden, tüketici uyuşmazlığından ya da ticari işten kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılmadan genel asliye hukuk mahkemesinde dava açılması, görev itirazına ve zaman kaybına neden olabilir.
5. Takip kesinleştikten sonra dava açılması: Borçlunun süresinde itiraz etmemiş olduğu ya da itirazın herhangi bir nedenle geçersiz sayıldığı durumlarda alacaklı itirazın iptali davası açamaz; bu yolda dava açılması halinde davanın hukuki yarar yokluğuyla reddi kaçınılmazdır.
6. Delillerin eksik sunulması: Tam yargılama usulüyle görülen bu davada alacağın ispatı esastır. Sözleşme, fatura, yazışma gibi belgelerin eksiksiz hazırlanmadan dava açılması olumsuz sonuç riskini artırır.
7. İtiraz dilekçesindeki sebep sınırlılığının göz ardı edilmesi: Borçlu itirazında belirttiği sebeplerle bağlıdır. Alacaklı ise bu sınırlamayı değerlendirerek hangi iddialara cevap verileceğini ve hangi delillerin sunulması gerektiğini buna göre planlamalıdır.

İçtihat Pro ile Emsal Taraması Yapın

İtirazın iptali davaları, süre ve usul kurallarının yoğun biçimde belirleyici olduğu, içtihat takibinin kritik önem taşıdığı bir alan olarak öne çıkmaktadır. Mahkemeler benzer olgularda farklı sonuçlara ulaşabildiğinden dosyanıza en yakın kararı bulmak, dilekçenizin ikna gücünü doğrudan etkiler.

İçtihat Pro'nun 10,8 milyonu aşkın karar arşivi; Yargıtay'ın 8,75 milyon, Danıştay'ın 755 bin, bölge adliye mahkemelerinin 451 bin ve yerel mahkemelerin 853 binlik kararını kapsamaktadır. Üç farklı arama modu sayesinde hem tam metin anahtar kelime araması hem de doğal dil ile sorgulama yapabilir, Anlamsal arama moduyla kavramsal düzeyde benzer kararları dakikalar içinde bulabilirsiniz.

Yerleşik içtihat platformları Haziran 2026 itibarıyla yıllık 34.200–48.000 TL, yapay zeka odaklı platformlar 60.000–80.000 TL aralığında fiyatlandırılırken İçtihat Pro Pro Yıllık aboneliği, aylık yalnızca 199 TL'ye (2.866 TL/yıl KDV dahil) tam arşiv erişimi sunmaktadır. Ücretsiz kayıt ile aramaya hemen başlayabilir, dosyanız için belirleyici içtihadı bulduğunuzda aboneliğe geçebilirsiniz.

Ücretsiz hesap oluşturun ve itirazın iptali kararlarını taramaya başlayın →

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hukuki süreçlerde uzman bir avukattan destek almanız önerilir.

Sık Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası açmak için süre ne kadardır?

Alacaklının, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açması gerekir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup bir yıl geçirildikten sonra açılan dava reddedilir ve mevcut ilamsız icra takibi de düşer.

İtirazın iptali davasında icra inkâr tazminatı şartları nelerdir?

Davanın kabulüne karar verilmesi hâlinde, alacaklının talebi üzerine borçlu aleyhine takip konusu alacağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına hükmedilir. Bu tazminata hükmedilebilmesi için borçlunun itirazının haksız ve kötüniyetli olması aranır; mahkeme her somut olayda bunu değerlendirir.

Takip kesinleştikten sonra itirazın iptali davası açılabilir mi?

Hayır. İtirazın iptali davasının temel koşullarından biri, geçerli bir itiraz sonucu takibin durmuş olmasıdır. Borçlu süresinde itiraz etmemişse ve takip kesinleşmişse, artık itirazın iptali davası açmak için hukuki yarar bulunmamaktadır; dava bu gerekçeyle reddedilir.

İtirazın iptali davası ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?

İtirazın kaldırılması, icra mahkemesinde yürütülen ve kural olarak belgelerle sınırlı olan bir yargılama türüdür; alacaklının elinde belirli belgeler (senet, imzalı belge vb.) varsa tercih edilir. İtirazın iptali ise asliye hukuk mahkemesinde tam yargılama usulüyle görülen bir dava olup her türlü delil kullanılabilir ve daha geniş ispat olanağı sunar.

Borçlu ödeme emri tebliğ edilmeden önce itiraz etmişse ne olur?

Ödeme emri henüz tebliğ edilmeden yapılan itiraz geçersiz sayılır; alacaklı yine de itirazın iptali davası açabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2024 tarihli kararında bu durum ele alınmış; takip aşamasına göre yapılan değerlendirmede alacaklının dava açmakta haklı olduğu ancak vekâlet ücreti ve harç hesabında usul kurallarına dikkat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.