16. Hukuk Dairesi

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile, Müvekkili şirketin keşide ettiği ... Bankası Pendik E-5 İstanbul şubesi, 04.12.2015 vadeli, ... no.lu ve 30.000,00 TL bedelli çek hakkında lehtar tarafından ödemeden men kararı alındığını, ödemeden men kararına rağmen çeki ödemek isteyen müvekkilinin 27.11.2015 tarihli talebiyle TTK md. 757/2 uyarınca 01.12.2015 tarihin de İstanbul Anadolu 9. ATM'nin 2015/1353 E. Sayılı dosyasından dava konusu çek de dahil olmak üzere 11 adet çek hakkında vadelerinde bedelleri kadar tutarın bankaca tevdi mahalli sıfatıyla bloke altın alınmasına karar verildiğini, çekin vadesinden önce tevdi mahalli kararına istinaden çek bedeli banka tarafından bloke altına alınarak ödendiğini, buna rağmen tacir olan davalının bedeli ödenmiş çeki 10.12.2015 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyasından icra takibine konu ettiğini, yapılan itirazın icra hukuk mahkemesince reddedilince 11.03.2020 tarihinde icra dosyasına 53.069,24TL ödemek zorunda kaldığını, icra takibinin açılmasına neden olmayan ve vadesinden önce çeki ödeyen iyi niyetli keşidecinin hiçbir ek tutardan sorumlu tutulamayacağının açık olduğunu, tek yaptıklarının mahkeme kararına uymak olan müvekkilinin 53.069,24TL fazladan ödetilerek cezalandırılmasının kabul edilemeyeceğini, arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığını, fazlaya dair talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 53.069,24TL'nin 11.03.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan istirdadına, bu uygun görülmezse sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, Öncelikle davalı tarafın tamamıyla haksız ve mesnetsiz iddialar içerir dava dilekçesine tümüyle itiraz ettiklerini belirttiklerini, müvekkilinin muhatap bankanın tevdii mahalli olduğuna ilişkin hiç bir bilgisi söz konusu olmadığını, müvekkilinin davacı şirketin icra takibine itirazı ile sunmuş olduğu beyanları kapsamında muhatap bankanın tevdi mahalli sıfatıyla ilgili meblağı bloke altında tuttuğuna ilişkin bilgi sahibi olduğunu, bu haliyle davalı müvekkilinin kendisinden beklenecek tüm özeni göstermesine karşın muhatap banka tarafından bilgilendirilmediğini ve kendisine ödeme yapılmadığını, davacın tarafın her ne kadar dava dilekçesinde çek bedelinin ödendiğini de iddia etse de, müvekkiline çekin karşılığında muhatap banka ya da tevdii makamından ödeme yapılmadığını, çok net ifade etmek gerekir ki müvekkilinin çek karşılığında tahsil etmesi gereken meblağın kendisine ödenmediğini, başka bir husus da davacı tarafın istirdat talebinin reddi halinde davanın sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda müvekkilinden tahsiline karar verilmesi talebi olduğunu, davacıların haksız ve mesnetsiz iddialarını içeren davasının reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "...Dosyamıza kazandırılan İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasının incelenmesinden, mahkemesince tevdi mahalli ve hesabın müsait olması halinde çek bedeli kadar tutarın bloke altına alınması yönünde ara karar tesis edildiği görülmüştür. Ne var ki muhatap bankaya yazılan müzekkereye verilen 25/03/2022 tarihli cevapta görüleceği üzere çek bedeli davacı yanca hesapta hazır bulundurulmamış, yani çek bedeline bloke konulmamış ve ödeme yapılmamıştır. İstirdat, İİK' nun 72. Maddesi uyarınca borçlu olmadığı bir paranın icra tehdidi altında ödenmesidir. Takibe dayanak kıymetli evraka göre davacı borçludur. Kaldı ki davalının borçlu olmadığı gibi bir beyan ve iddiası da bulunmamaktadır. Davacı iddiasını mükerrer tahsilata dayandırmaktadır. Buna göre davacının istemi sebepsiz zenginleşme olarak nitelendirilmiştir.

Bu kapsamda yapılan incelemede de, muhatap banka cevabında da anlaşılacağı üzere davacı tarafından yapıldığı iddia edildiği şekilde banka hesabı üzerinden bir ödeminin yapılmadığı, hesapta bakiye bulunmadığı, dolayısıyla ödeminin yalnızca icra dosyasına yapıldığı ve mükerrer tahsilatın bulunmadığı sabittir. Davalı, icra takibine konu ettiği kıymetli evrakı usulüne uygun ciro silsilesi yolu ile edinmiştir.

Davacı tarafça bunun aksi iddia ve ispat edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle davalının talebindeki sebepsiz zenginleşmenin koşullarının da oluşmadığı sarihtir. Kaldı ki davanın istirdat olarak kabulü halinde dahi dava 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu 11.03.2021 tarihinden 1 gün sonra 12.03.2021 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunulduğundan hak düşürücü süre içinde de dava açılmamıştır. Tüm bunlara göre davacının sübut bulmayan davasının reddine" şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemenin arabuluculuk başvurusunun 12.03.2021 tarihinde yapıldığı gerekçesi ile hak düşürücü süreden sonra dava açıldığı gerekçesine yer verilmiş ise de taraflarınca başvurunun 11.03.2021 tarihinde yapıldığını, arabuluculuk daire başkanlığı işlemlerini 12.03.2021 tarihinde değerlemeye aldığını, arabuluculuk tutanağına sehven 12.03.2021 tarihi yazıldığını, sehven yazım hatasının müvekkili hak kaybına uğratmayacağının açık olduğundan bu irdelenerek hak düşürücü süre yönünden reddin hatalı olduğunu, her koşulda terditli taleplerinin sebepsiz zenginleşme 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, muhatap bankaya müzekkere yazılarak tevdi mahalline ödeme (bloke) yapılıp yapılmadığının sorulduğunu, muhatap banka 25.03.2022 tarihli cevabında paranın bloke edilmediği şeklinde ihmal düzeyinde hatalı bir cevap verdiğini, bu konuda mahkemenin karar celsesinde uyarılmış olsa da taraflarına itibar edilmediğini ve dosyanın karara çıkarıldığını, muhatap bankanın bunu takiben 26.05.2022 tarihinde paranın bloke edildiğine dair düzeltme yazısını mahkemeye ilettiğini, ancak, karar 16.05.2022 tarihinde verildiğinden yazının yargılamaya etkisi olamadığını, istirdat ve sebepsiz zenginleşme şartları gerçekleşmiş olup, davanın kabulünün gerektiğini, öncelikle HMK 304 uyarınca hüküm tashihi yapılarak davalarının kabulünü, bu mümkün olmazsa mahkeme kararının iptaliyle davalarının kabulünü talep etmiştir. -Davacı vekilinin istinaf dilekçesi ekinde bankanın yazı cevabını ve arabuluculuk başvuru tarihi yönünden ekran görüntüsünü sunmuştur. ... Pendik E-5 şubesinin 26.05.2022 tarihli cevabi yazısında; 04.12.2015 tarihli 30.000TL bedelli ... nolu çek için 04.12.2015 tarihinde konulan blokenin dayanağı olmayan bloke kayıtların temizlenmesi çalışmasında sehven 08.06.2020'de kaldırıldığı fark edilmiş ve 30.000TL tutar yeniden bloke edilmiştir şeklindedir.

İNCELEME ... Bankası Pendik E-5 şubesine müzekkere ile, davaya konu ... numaralı 30.000,00TL bedelli 04.12.2015 Tarihli çekte davacının keşideci, dava dışı ...Şti lehtar ciranta, sırasıyla cirantaların ... Ve davalı ... olarak yazılı olduğu çek suretinden anlaşılmaktadır. İstanbul .. İcra Md'nün ... E sayılı takip dosyasının Uyap'tan incelenmesinde; davalı yanca davacı ile dava dışı cirantalar aleyhine 30.000TL bedelli ... nolu çekin ferileri ile tahsili talebi ile 10.12.2015 tarihinde takip başlatıldığı, davacı yanca 11.03.2020 de icra dosyasına ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. İstanbul 2.İcra HM'nin 2015/1508. 2016/280Karar sayılı ilamda;

Davacı tarafça, davalı aleyhine takibin iptali talebi ile açılan davanın kabulüne karar verildiği, Yargıtay 12 HD'nin 2018/13980, 2018/10037 Karar sayılı ilamında; "çek karşılığının bankaca bloke edildiği görülmüş ise de gerek bahsi geçen mahkeme kararında gerekse takibe konu çekin arkasında bulunan şerhte çek karşılığının bankada bulunduğu, ibraz anında alacaklıya ödenmediği dolayısıyla alacaklının takip yapmakta haklı olduğu anlaşılmaktadır. İddia ve savunmanın icra takip hukukuna göre değerlendirilerek geçerli bir ödeme olmadığından borca itirazın reddine karar verilmesi gerekir"... şeklinde karar verilerek kararın bozulduğu anlaşılmıştır. İstanbul Anadolu 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/1353 E. Sayılı dosyası incelendiğinde; davanın zayi nedeni ile çek iptaline ilişkin olduğu, davaya konu çek ile birlikte çok sayıda çekin iptalinin talep edildiği, mahkemece 01/12/2015 tarihli ara karar ile davaya konu çek ile birlikte bir kısım çek hakkında "tevdi mahalli ile vadelerinde hesabın müsait olması halinde çek bedeli kadar bloke altına alınmasına" dair karar verildiği, netice olarak davaya konu çek yönünden ise kayıp olmaktan çıktığından davanın reddine karar verildiği, reddedilen çekler yönünden mahkemece verilmiş ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, bu hususta ilgili bankalara müzekkere yazılmasına, karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece ... Bankası Pendik E-5 şubesine müzekkere ile, davaya konu ... numaralı 30.000,00TL bedelli çek ile ilgili ödeme yasağının ne zaman konulduğunu, İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/1353 sayılı dosyasından verilen tedbir kararının yerine getirilip getirilmediği, borcun keşidecisi tarafından depo edilip edilmediği, edildi ise hangi tarihte depo edildiği, lehtara ödeme yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise hangi tarihte ödeme yapıldığı hususları hakkında bilgi istenilmiş olup, 25.03.2022 tarihli cevabi yazıda "söz konusu çeke uygulanan ödeme yasağının İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1353 sayılı yazısı gereği 27.06.2019 tarihinde konulduğunun tespit edildiğini, öte yandan söz konusu çek ile ilgili çek keşidecisi tarafından çek tutarının hesapta bloke edilmediği..." bilgisi verilmiştir.

GEREKÇE Dava, mükerrer ödeme iddiasına dayalı olarak istirdat davasıdır.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır Somut uyuşmazlıkta; davacı, 04.12.2015 Tarihli 30.000TL bedelli ... nolu çek hakkındaki çek iptal davasında bloke kararı verildiğini, bu tutarın ödendiğini, ayrıca çekin icraya konulması nedeni ile 11.02.2020 Tarihinde de icra dosyasına ödeme yapıldığını ileri sürmüştür.

Davalı vekili ise; tevdi mahalli kararından ve çek bedelinin bloke edildiğinden haberdar olmadıkları gibi kendilerine icra dosyası dışında bir ödeme yapılmadığını savunmuştur.

Davalı vekili istinafında; bankanın müzekkereye hatalı cevap verildiğini iddia ederek karardan sonraki tarihli müzekkereyi sunmuş ise de, müzekkerenin geldiğinin tutanağa bağlandığı karar celsesinde bu yönde bir itirazı olmadığı gibi, istinaf dilekçe ekinde sunulan yazıda da blokenin sehven 08.06.2020'de kaldırıldığı tespit edilmekle yeniden bloke konulduğuna yer verildiği görülmektedir. Davacının icra dosyasına ödemeyi 11.03.2020 tarihinde yaptığı, bu tarih itibarı ile hesapta blokenin mevcut olduğu, bankaca yapılan bir ödemeye yer verilmediği, davaya konu takip dosyası yönünden İstanbul 2.İcra HM'nin 2015/1508. 2016/280 Karar sayılı ilamının temyiz incelemesinde Yargıtay 12 HD'nin 2018/13980, 2018/10037 Karar sayılı ilamında; "çek karşılığının bankaca bloke edildiği görülmüş ise de gerek bahsi geçen mahkeme kararında gerekse takibe konu çekin arkasında bulunan şerhte çek karşılığının bankada bulunduğu, ibraz anında alacaklıya ödenmediği" gerekçesine yer verildiği, bloke kararı veren mahkemenin nihai kararında blokeli tutarın ödenmesine ilişkin herhangi bir kararının olmadığı, davacı yanca icra dosyası dışındaki ödeme yönünden delil sunulmadığı da dikkate alındığında davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. Mahkemece 11.02.2021 olan arabuluculuk başvuru tarihi sehven 12.02.2021 olarak değerlendirilerek hak düşürücü süre yönünden de davanın reddi gerektiği belirtilmesi hatalı ise de; neticeten mükerrer ödeme olmadığına yönelik gerekçesi yerinde olmakla davacının istinafının esastan reddine karar verilmiştir.