10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalılara ait ... ünvanlı işyerinde garson olarak 02.03.1998-13.02.2006 tarihleri arasında askerlik süresi hariç fasılasız çalıştığını, ancak işverenlikçe davacının hizmetlerinin 01.02.2005 tarihinden itibaren Kuruma bildirilmeye başlandığını ileri sürerek eksik bildirilen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı adına ihtilaf konusu dönem dava dışı işverenlerce bildirilmiş hizmetin bulunduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın kabulüne;

1.Davacının davalı ... Turizm Taahhüt İnşaat Otomotiv Ticaret isimli iş yerinde 18 yaşını tamamlamasından önceki dönemde; 02.03.1998-12.07.2000 tarihleri arasında 701 gün çalıştığının ve davacının sigortalılık başlangıç tarihinin (18 yaşını ikmal ettiği tarih olan) 12.07.2000 olduğunun tespiti ile 18 yaşını ikmal ettiği bu tarihten önceki çalışma süresinin sadece prim ödeme gün sayısına dahil edilmesine,

2.Davacının davalı ... Turizm Taahhüt İnşaat Otomotiv Ticaret isimli iş yerinde 13.07.2000-07.02.2001 (205 gün), 01.03.2001-27.02.2002 (356 gün) ile 01.08.2003-11.02.2004 (190 gün) tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen hizmetinin olduğunun tespitine,

3.Davacının davalı ... Matbaacılık Gazete İnşaat Gıda Tic. San. Ltd. Şti. isimli iş yerinde 12.02.2004-30.09.2004 (228 gün) ile 02.12.2004-31.01.2005 (59 gün) tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen hizmetinin olduğunun tespitine,

4.Davacının davalı ... Matbaacılık Gazete İnşaat Gıda Tic. San. Ltd. Şti. ve dava dışı ... Alışveriş Merkezleri San. Tic. Ltd. Şti. isimli işyerlerinde 01.02.2005-17.05.2005 (21 gün), 22.02.2005-17.05.2005 (84 gün) ile 18.05.2005-13.02.2006 (277 gün) tarihleri arasında SGK kayıtları davalı nezdinde mevcut olduğu için karar verilmesine yer olmadığına,

5.Davacının dava dışı ... isimli iş yerinde 07.02.2001-28.02.2001 (22 gün) ile 01.10.2004-01.12.2004 (61 gün) tarihleri arasında SGK kayıtları dava dışı firma nezdinde mevcut olduğu için karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili İstinaf dilekçesinde özetle;

eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yerel Mahkeme kararı yerinde bulunarak, fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle;

kararın eksik inceleme ve araştırma sonucu verildiğini beyanla, kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.Değerlendirme

Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre davacının 02.03.1998-13.02.2006 tarihleri arasında askerlik süresi dışında kesintisiz çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, davacı yanın talebine konu dönemde dava dışı işverenliklerden çalışmalarının Kuruma bildirildiği anlaşılmakla, öncelikle davacının beyanı alınmak suretiyle, uyuşmazlık konusu dönemde hangi işveren nezdinde çalıştığı, dava dışı işverenliklerden Kuruma bildirilen hizmetlerin gerçek ve fiili çalışmaya dayanıp dayanmadığı, iptalini talep edip etmediği sorulmalı, iptalini talep etmesi halinde, dava konusu uyuşmazlık dava dışı işverenlerin de hak alanını ilgilendirdiğinden,

HMK. 124 üncü maddesi kapsamında, davaya katılımları sağlanmalı, gösterecekleri bütün deliller toplandıktan sonra, yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmelidir.

Diğer yandan hizmet tespiti davalarında SGK'nın feri müdahil sıfatıyla davaya katılması gerektiğini düzenleyen ve 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 inci maddesine eklenen fıkranın 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe girdiği, eldeki davanın 10.07.2006 tarihinde açılmış olması sebebiyle söz konusu hükmün eldeki davada uygulanamayacağı anlaşıldığından karar başlığında davalı Kurumun fer'i müdahil olarak gösterilmesi hatalı bulunmuştur.

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.