7. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketin iki ortağından birisi olduğunu, gündem maddelerinin görüşülmesi için 04/09/2023 tarihinde davalı şirketin merkez adresi olan ... adresinde Genel Kurul Toplantısı yapıldığını, sunulan Olağan Genel Kurul Toplantı tutanağından da görüleceği üzere müvekkilinin de toplantıya katıldığını, 04.09.2023 tarihli olağan genel kurul toplantı tutanağı incelendiğinde müvekkilinin maddelere ret oyu verdiğinin belirtildiğini ve bu hususun tutanağa geçirtilerek imza altına alındığını, dolayısı ile müvekkilinin söz konusu davayı açmaya yetkisi bulunduğu gibi davanın da süresi içerisinde ikame edildiğini, Olağan Genel Kurul Toplantı Tutanağında Gebze Ticaret Sicili Müdürlüğünün 29722 sicil numarasında kayıtlı bulunan Tork Bağlantı Elemanları San. ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı şirketin Türk Ticaret Kanunu'nun 180-193 maddeleri uyarınca tür değiştirmek suretiyle Anonim şirkete dönüştürülmesinin görüşüldüğünü, pay sahibi ...'ın kabul, ...'ın ret oyu verdiği ve tür değişikliği teklifinin oy çokluğu ile kabul edildiğinin belirtildiğini, görüldüğü üzere söz konusu şirketin iki ortaklı bir limited şirket olup şirketin tür değiştirmesi hususunda paydaşlardan birinin kabul diğerinin ret oyu kullandığını, TTK’da tür değiştirmenin ayrıntılı olarak açıklandığını,

TTK'nın 189.maddesinde "... c) LİMİTED ŞİRKETLERDE, SERMAYENİN EN AZ DÖRTTE ÜÇÜNE SAHİP BULUNMALARI ŞARTIYLA, ORTAKLARIN DÖRTTE ÜÇÜNÜN KARARIYLA..." hükmüyle şirketlerde tür değiştirme için gerekli olan nisapların belirtildiğini, emredici hüküm uyarınca limited şirketlerde, tür değiştirme kararının sermayenin en az dörtte üçüne sahip bulunmaları şartıyla, ortakların dörtte üçünün kararıyla alınabileceğini, dolayısıyla söz konusu genel kurul kararında TTK'nın bu emredici hükmünde belirlenen karar yeter sayısına uyulmaksızın karar alındığını, Ticaret Sicili Yönetmeliği 21. Maddede "Tescil, kural olarak istem üzerine yapılır. Resen ya da yetkili kurum veya kuruluşun bildirmesi üzerine yapılacak tescillere ilişkin hükümler saklıdır. Tescil edilecek bütün kayıtların, sicildeki değişikliklerin ve kayıt silme işlemlerinin doğrulayıcı belgelere dayanması esastır. Kayıtların dayanağı olan belgeler yazılı şekilde veya elektronik imzalı olarak elektronik ortamda müdürlüğe verilir." denildiğini, yine aynı yönetmeliğinin 34. maddesinde tescil edilecek olgunun şirket sözleşmesine ve kanunun emredici hükümlerine aykırı bulunup bulunmadığı, tescil edilecek olgu bir ticaret şirketinin organ kararına dayanmakta ise, kararın şirket sözleşmesine ve kanunun emredici hükümlerine uygun alınıp alınmadığı şeklinde belirtilerek açıkça sicil görevlilerine tescili istenen hususlara dair kararın kanuna uygun alınıp alınmadığını denetleme yetkisi verdiğini, hal böyle ikin şirketlerde tür değişikliğine ilişkin TTK'nın 189.maddesindeki, limited şirketlerde, sermayenin en az dörtte üçüne sahip bulunmaları şartıyla, ortakların dörtte üçünün kararıyla alınması gerektiğine dair, emredici kanun hükmüne aykırı bir karar nisabı ile alınan karar olmasına ve bu genel kurul kararına karşı iptal istemiyle Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/708 E. Sayılı dosyası ile dava açıldığının kendilerine bildirilmiş olmasına rağmen sicil memurlarının mevzuatın açık hükmüne rağmen görevlerini yerine getirmeyerek tescil talebini kabul ettiklerini, beyanla; itirazlarının kabulü ile; 02.10.2023 tarih, 9943 sıra, 29722 ticaret sicil dosya numarası ile Tork Bağlantı Elemanları Sanayi ve Ticaret Ltd. ŞTİ olarak tescilli olan şirketin tür değiştirerek Tork Bağlantı Elemanları Sanayi ve Anonim Şirketi olarak tescil edilmesine ilişkin kararın iptali ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesince; "...Davanın KABULÜNE, davalı şirketin 04/09/2023 tarihli genel kurul toplantısında alınan şirketin türünün anonim şirkete dönüştürülmesine ilişkin kararın tesciline ilişkin 02/10/2023 tarihli Gebze Ticaret Sicil Müdürlüğü kararının İPTALİNE..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tescil edilen genel kurul kararının kanunun emredici hükümlerine aykırı olmadığı aksi yönde kabul ile hüküm tesisinin isabetsiz olduğunu, tescile bir engel bulunmadığından 04/09/2023 tarihli genel kurul kararının, Ticaret Sicil Müdürlüğünce 02/10/2023 tarihinde tescil edildiğini, genel kurul kararının iptalini isteyen davacı yanın olumsuz oy kullanma gerekçesini açıklamadığı gibi ret gerekçelerini içerir muhalefet şerhini de tutanağa yazdırmadığını, tescil edilen tür değişikliği kararı ile; dava dışı şirkette sermaye paylarının dağılımında herhangi bir değişiklik öngörülmediği, ek ödeme yükümlülüğünün getirilmediğini, dava dışı limited şirketin anonim şirkete dönüşmesini düzenleyen genel kurul kararına karşı ret oyu kullanan davacının, herhangi bir gerekçe göstermeden salt keyfi nedenlerden ötürü tür değişikliğini reddettiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; şirketin iki ortaklı bir limited şirket olduğu, şirketin tür değiştirmesi hususunda paydaşlardan birinin kabul diğerinin ret oyu kullandığını, kanunun açık emrine aykırılık halinde şirket genel kurul kararlarının tabi olacağı hükmün yokluk veya mutlak butlan olduğunu, Yargıtayın yerleşik içtihatlarının da bu yönde olduğunu, dava açıldığının kendilerine bildirilmiş olmasına rağmen sicil memurlarının mevzuatın açık hükmüne rağmen görevlerini yerine getirmeyerek tescil talebini kabul ettiklerini, itiraz başlıklı Ticaret Sicil Yönetmeliğinin 39. maddesinde "İLGİLİLER; tescil, değişiklik veya silinme istemleri ile ilgili olarak müdürlükçe verilecek kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile itiraz edebilir... " dendiği, davacı şirketin %10 hissedarı olup tür değişikliğine ilişkin genel kurul kararına muhalif kaldığı ve bunu zapta geçirttiğini, dolayısı ile yönetmeliğin tanımladığı ilgililer kısmına girdiği ve karara itiraz hakkının bulunduğunu belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/11/2023 tarih, 2023/764 Esas - 2023/1100 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

Dava Ticaret Sicil Müdürlüğü işleminin iptaline ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır. İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; Davacının ortağı olduğu dava dışı Tork Bağlantı Elemanları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 2 ortaklı olduğu, 04.09.2023 tarihli olağan genel kurulunda davacının ret oyu kullanmasına rağmen diğer ortağın kabul oyu kullanarak şirket türünü limited şirketten anonim şirkete dönüştürüldüğü, anılan kararın 6102 sayılı yasanın 189. Maddesindeki dörtte üç çoğunluk sağlanmadan alındığını, bu yönüyle kanuna aykırı olan bu kararın tescil edilmemesi gerekirken tesciline karar verildiği, anılan tescil kararının iptali için eldeki davanın açıldığı, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzerine davalı tarafın istinaf yasa yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.

Ticaret sicili işlemleri tescil, tadil (değişiklik) ve terkinden ibarettir. Bunlardan ticaret siciline tescil işlemi TTK'nın 27. maddesi ve devamında düzenlenmiştir. Ticaret Sicil Yönetmeliği'nin 28/2 maddesine göre tescil, ticari işletmeyle ilgili belirli hukuki hususların, ticaret sicilindeki ilgili sütunlarına yetkili müdür tarafından ilk kez yazılmasını ifade eden teknik bir terimdir. Tescil, kural olarak talep üzerine yapılır. İstisnai olarak ilgilinin talebi olmaksızın resen veya yetkili kurum veya kuruluşun bildirimi üzerine, tescil de mümkündür. (TTK 27/1.c.2). Sicil müdürünün tescili gereken bir hususu resen (kendiliğinden) tescil edebilmesi için kanunda açık bir hükmün bulunması gerekir. İlgili makamın, yetkili kurum ve kuruluşun bildirmesi üzerine yapılacak tescil için de aynı şekilde kanunda açık hüküm bulunması gerekir.

TTK'nın 28/1. maddesine göre tescil istemi ilgililer, temsilcileri veya hukuki halefleri tarafından yetkili sicil müdürlüğüne yapılır. Talep edebilecek olanlar ise maddede ilgililer olarak belirtilmiştir.

TTK'nın 31/2. maddesine göre tescilin dayandığı olgu veya işlemler tamamen veya kısmen sona erer ya da ortadan kalkarsa sicildeki kayıt da kısmen yahut tamamen silinir. Bu durumda da kaydın kısmen veya tamamen silinmesini talep edebilecek olanlar yine ilgililerdir. Bu kuralın istisnası, resen yapılacak tesciller ile yetkili kurul veya kuruluşun bildirimi üzerine yapılacak tescillerdir.

TTK'nın 34. maddesine göre ise ilgililer tescil, değişiklik veya silinme istemleri ile ilgili olarak sicil müdürlüğünce verilecek kararlara karşı, tebliğlerinden itibaren sekiz gün içinde, sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile itiraz edebilirler. İtiraz talebinde, ilgili ticaret sicil müdürlüğü yasal hasım konumundadır.

Ticaret siciline tescil ve terkin talepleri 6102 sayılı TTK 34. (eTTK 30.) maddesi uyarınca "ilgililere" aittir. Bu ilgililerin kimler olacağına gerek Ticaret Sicil Nizamnamesi 30. ve gerekse Ticaret Sicili Yönetmeliği 22 ve 39. maddelerinde yer verilmiş ve Yönetmeliğin 39. Maddesinde de "İlgililer; tescil, değişiklik veya silinme istemleri ile ilgili olarak müdürlükçe verilecek kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile itiraz edebilir" şeklinde düzenleme getirilmiştir. Yönetmeliğin 22. maddesinde de ilgililer, tacirin tüzel kişi olması halinde onun yetkili organları veya yetkili temsilcileri olarak ifade edilmiştir (aynı yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13.06.2013 gün ve 2013/7686 Esas, 2013/12362 Karar sayılı ilamı). Mevzuatımızda şirket ortaklarına, ticaret sicile tescili talep etme veya tescil ve ilan edilmiş bir hususun silinmesini isteme olanağı tanınmamıştır.

Yönetmeliğin 36. Maddesine göre- (1) Tescil edilmesi gereken bir olgunun ilgilisi tarafından tescil ettirilmediğini haber alan müdürlük, tescil başvurusunda bulunmakla yükümlü kişileri, otuz gün içinde tescil başvurusunda bulunmaya veya tescili gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağırır. Bu davette, kanuni dayanaklar gösterilmek suretiyle davetin gerekçesi, tescili gereken belgeler ve tescil yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin yaptırımları belirtilir. (2) Birinci fıkra gereğince yapılan çağrı üzerine, süresi içinde tescil isteminde bulunulmaması veya kaçınma sebepleri bildirilmiş olmasına rağmen kaçınma sebeplerinin yeterli görülmemesi halinde müdürlük, durumu sicilin bulunduğu yerdeki ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine bildirir. Mahkemenin tescile hükmetmesi halinde olgu resen tescil edilir. (3) Müdürlükçe verilen süre içinde tescil isteminde bulunmayan ve kaçınma sebeplerini de bildirmeyen kişi, Kanunun 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen idari para cezasıyla cezalandırılır. (4) Üçüncü fıkra gereğince idari para cezası verilmesine rağmen, kanuni süre içerisinde tescil isteminde bulunmamakta ısrar edilmesi halinde, müdürlük durumu sicilin bulunduğu yerdeki ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine bildirir. Mahkemenin tescile hükmetmesi halinde olgu resen tescil edilir.

Müdürlüğe üçüncü kişilerin başvurması ve sonuçları başlıklı Yönetmeliğin 37. maddesine göre; (1) Tescil başvurusuna ilişkin müdürlüğün herhangi bir kararı veya işlemi üzerine kişisel yararı bulunmasa bile üçüncü kişiler, bu kararın veya işlemin gerçeği tam olarak yansıtmadığını yahut Kanuna uygun olmadığını, kamu düzenine aykırı veya üçüncü kişilerde yanlış düşünceler uyandıracak mahiyette bulunduğunu ispata elverişli birtakım olguları, müdürlüğe bildirebilir. Bu iddiaların yerinde olduğuna kanaat getirilmesi ve henüz bir işlem yapılmamış olması halinde başvuru reddedilir. İşlem gerçekleştirilmiş ise, 36 ncı maddeye göre işlem tesis edilir. Ayrıca, üçüncü kişilerin başvurusu bir ticaret unvanının tescil edilmediğine, Kanun hükümlerine aykırı olarak tescil edildiğine veya kullanıldığına ilişkin olması durumunda da 36 ncı maddeye göre hareket edilir. (2) Müdürlük, başvuruda bulunmuş olan üçüncü kişiye söz veya yazı ile uygun gördüğü soruları sorabilir. Üçüncü kişi, bunları açıkça cevaplandırmaya mecburdur. Gerekli cevapları vermediği takdirde, başvuru değerlendirmeye alınmayabilir.

Somut olay yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirilecek olursa; Davacının ortağı olduğu Tork Bağlantı Elemanları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 2 ortaklı olduğu, 04.09.2023 tarihli olağan genel kurulunda davacının ret oyu kullanmasına rağmen diğer ortağın kabul oyu kullanarak şirket türünü limited şirketten anonim şirkete dönüştürüldüğü, anılan kararın yasaya aykırı alınmasına rağmen davalı müdürlükçe anılan tür değişikliğinin tesciline dair verilen 02.10.2023 tarihli kararın iptalini davacı taraf talep etmiştir.

Yukarıda detaylandırıldığı üzere; Ticaret siciline tescil ve terkin talepleri 6102 sayılı TTK 34. (eTTK 30.) maddesi uyarınca "ilgililere" aittir. Bu ilgililerin kimler olacağına gerek Ticaret Sicil Nizamnamesi 30. ve gerekse Ticaret Sicili Yönetmeliği 22 ve 39. maddelerinde yer verilmiş ve Yönetmeliğin 39. Maddesinde de "İlgililer; tescil, değişiklik veya silinme istemleri ile ilgili olarak müdürlükçe verilecek kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile itiraz edebilir" şeklinde düzenleme getirilmiştir. Yönetmeliğin 22. maddesinde de ilgililer, tacirin tüzel kişi olması halinde onun yetkili organları veya yetkili temsilcileri olarak ifade edilmiştir (aynı yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13.06.2013 gün ve 2013/7686 Esas, 2013/12362 Karar sayılı ilamı). Mevzuatımızda şirket ortaklarına, ticaret sicile tescili talep etme veya tescil ve ilan edilmiş bir hususun silinmesini isteme olanağı tanınmamıştır. Bu nedenlerle davacının şirket ortağı olarak doğrudan anılan işlemin iptalini talep etme hakkı yoktur. Dolayısıyla davacının Ticaret Sicil Tüzüğü’nün 22.maddesinde sayılan ilgililerden olmadığından 6102 sayılı yasanın 34.maddesi gereği tescil istemine karşı doğrudan dava açması yönünden aktif husumeti yoktur. (Benzer yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/2394 esas 2020/572 karar sayılı ilamı, Dairemizin 2023/2084 esas 2023/1765 karar sayılı ilamı,)

Diğer yandan dosya kapsamına göre davacının üçüncü kişi olarak yönetmeliğin 37. maddesi gereğince ilgili işlemin terkini için davalıya başvurabileceği, davacının üçüncü kişi olarak başvurması halinde müdürlükçe yönetmeliğin 36 ve 37. maddelerine göre işlem tesis edilmesinin ve bundan sonra davacının müdürlük işlemine karşı yasal yollara başvurmasının da mümkün olduğu, ancak mahkemece bu yönde bir araştırma yapılmadığı, dolayısıyla eksik araştırmayla karar verildiği anlaşılmıştır.

O halde mahkemece yapılacak iş, Gebze Ticaret Sicil Müdürlüğünden davacının dava açmadan önce iptalini talep ettiği Tork Bağlantı Elemanları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 04/09/2023 tarihli genel kurul toplantısında alınan şirketin türünün anonim şirkete dönüştürülmesine ilişkin kararın tesciline ilişkin 02/10/2023 tarihli Gebze Ticaret Sicil Müdürlüğünün kararının terkini için davacı tarafından dava açmadan önce yapılan bir başvuru olup olmadığının sorulması, anılan tescil işleminin terkini yolunda bir başvurusu yoksa davanın reddine karar verilmesi (Benzer yönde Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/9935 esas 2015/2064 karar sayılı ilamı, Benzer yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/2394 esas 2020/572 karar sayılı ilamı, Dairemizin 2023/2084 esas 2023/1765 karar sayılı ilamı) varsa gelen belgelere göre hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesinden ibarettir.

Anılan nedenlerle, davalının istinaf talebinin HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının anılan sebeplerle kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dairemiz kararı gereğince işlem yapılması ve davanın yeniden görülmesi için dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.Davalının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

2.Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/11/2023 tarih, 2023/764 Esas ve 2023/1100 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3.Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4.İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5.İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6.Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7.İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.28/03/2024 ... Başkan ...