1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA: Davacı vekili dava dilekçcsinde özetle; davacı ile davalı şirket (bayi) arasında ------- Mah. ------- Cad. No:------- ------- adresinde faaliyet gösterecek akaryakıt ve ------- istasyonunun bayilik faaliyetlerini ve koşullarını belirlemek üzere 01.10.2014 tarihinde yürürlüğe giren ve 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesi ile 25.08.2014 tarihinde yürürlüğe giren ve 5 yıl süreli -------/------- bayilik sözleşmesinin akdedildiğini; diğer davalı ... ise garantör olarak sözleşmeyi imzaladığını; davalı şirketin müvekkiline herhangi bir bildirimde bulunmadan ticari işletmeyi devrettiğini; sözleşmenin haksız bir şekilde sona erdirilmesinden ve uygulanamaz hale gelmesinden dolayı davalının kendisine muaccel olan akaryakıt bedelinden kaynaklanan 105.027,25 TL + KDV ve -------/------- bedelinden kaynaklanan 12.514,00 + KDV TL borcunun bulunduğunu; davalı şirkete akaryakıt ve -------- istasyonu için gerekli faaliyetleri sürdürebilmesi için pompalar, jeneratör, totem, fiyat panosu, tabelalar, kurumsal kimlik otomasyon sistemi ve benzeri malzemeleri ariyet olarak teslim ettiğini; akaryakıt istasyonu için teslim edilen ariyet malzemelerinin bedelinin 148.640,58 TL + KDV ve-------/-------- istasyonu için teslim edilen malzemelerin bedelinin 49,728,00 TL olduğunu; ayrıca davalı şirketin akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca 5 yılda 3075 ton ürün satın almayı ve satın almadığı her ton için 40 USD'yi cezai şart olarak ödemeyi kabul ettiğini; davalının 5 yıllık akaryakıt bayilik sözleşmesi süresince 1192 ton eksik alım yaptığını; davalının -------/ -------- bayilik sözleşmesi kapsamında 5 yılda 2000 ton ------- almayı ve eksik alınan her bir ton ------- için 100 USD ödemeyi taahhüt ettiğini; ancak davalının kendisinden 804 ton eksik -------- aldığını, borçlarını ödemeyen davalı Bayi ile davalı bayinin sözleşme ve taahhütlerinden doğan yükümlülüklerini yerine getireceğini T.B.K.

128.Madde uyarınca garanti ve taahhüt eden diğer davalı ... hakkında ------- İcra Müdürlüğü'nün -------- E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin tebliğinden sonra davalıların tarafından itiraz edildiğini beyan ederek 105.027,25-TL. +KDV akaryakıt bedeli alacağı, 12.514,0-TL. LPG/Otogaz bedeli 148.640,58-TL. akaryakıt için verilen ariyet(kullanım ödüncü) bedeli alacağı, 49.728,0-TL. ------/------- için verilen ariyet(kullanım ödüncü) bedeli alacağı ve 25.000,0-TL. eksik akaryakıt alımından kaynaklanan cezai şart ile 25.000,0-TL. eksik------ /------- alımından kaynaklanan cezai şart ve 5.848,07-TL. faiz olmak üzere toplam 371.757,90- TL. lik borca ve yetkiye itirazının iptali ile takibin devamına, 20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatının yargılama giderleri ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

Dava, bayilik sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle gayri maddi hak bedeli, cezai şart bedeli ve ariyet malzeme bedelinin tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine karşı itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. Dava açıldığı tarih itibariyle yazılı yargılama usulüne tabi olup bu usule göre oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması yapılarak ihtilaf noktaları belirlenmiş, tahkikate geçilerek deliller toplanmış, yargılama sırasında 7251 sayılı yasanın 58. Maddesi ile TTK m.4/II hükmünde değişiklik yapılması sebebi ile basit yargılama usulüne geçilmiş ve bu usule göre tahkikatın bitirilmesine karar verilerek yargılama sonuçlandırılmıştır.

Ön inceleme duruşmasında davalı tarafın süresinden sonra mahkememizin yetkisine yapmış olduğu itirazın reddine karar verilmiş, icra takibine itiraz dilekçesinde yapılan yetki itirazının da usulüne uygun olmadığı, taraflar arasında imza edilen sözleşmede yetkiye ilişkin de hüküm yer aldığı ve mahkememiz yetki alanı çevresindeki icra müdürlüklerinin yetkili kılındığı görülmekle bu yöndeki dava şartı noksanlığının da bulunmadığı anlaşılmıştır.İcra dosyası celp edilmiş, davacı vekili tarafından delil olarak bildirilen taraflar arasında kurulan bayilik sözleşmeleri ve eki taahhütnemeler, ihtarname ve ekleri ile davalı tarafça ariyet verilen malların teslimine ilişkin 13/03/2017 tarihli dilekçesi ve eki belgeler ile birlikte incelenmiştir.

İtirazın iptali istemine konu ------- E sayılı dosyasının incelenmesinde, davacının alacaklı davalıların ise borçlu oldukları, takibin 365.909,83 TL asıl alacak 5.848,07 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 371.757,90 TL'nin davalıdan tahsiline ilişkin ilamsız takip olduğu, takip ile davacı alacaklının borcun sebebi olarak akaryakıt alımından doğan borca ilişkin 105.027,25 TL+ KDV,------- alımından doğan borç olarak 12.514,00 TL+ KDV ve eksik akaryakıt alımından kaynaklanan cezai şart borcu olarak ise 25.000,00 TL ile eksik -------- alımından kaynaklanan cezai şart olarak yine 25.000,00 TL ve akaryakıt kullanım ödüncüne ilişkin 148.640,58 T+ KDV ve -------- kullanım ödüncüne ilişkin 49.728,00 TL'yi gösterdiği, davalıların süre içerisinde icra müdürlüğünün yetkisini ve borca itiraz ettiği, bu kapsamda takibin durdurulmasına karar verildiği ve davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.Taraflar arasındaki sözleşmeler incelendiğinde;Taraflar arasında kurulan 18.08.2014 tarihli ve 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesinde, garantör olarak ... ve ------- tarafından da imza edildiği, sözleşmenin konusunun, davalı şirketin, davacı şirketten akaryakıt ürünlerini temin etmesi ve ------- bayi istasyonunda satışa sunması olarak belirlendiği,Yine davacı ile davalı arasında 25.08.2014 tarihli ve 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmenin, garantör olarak ... ve -------- tarafından da imza edildiği, sözleşmenin konusu; davalı şirketin, davacı şirketten ------- temin etmesi ve ------- bayi istasyonunda satışa sunması olarak belirlendiği görülmüştür.Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 9.maddesinde, yapılan satışların, teslim gününde peşin veya vadeli olarak ödeneceği kararlaştırıldığı, yine sözleşmenin 13.maddesinde taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda davacının kayıtlarının kesin delil olduğu hususunda hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır.Davacı şirket ile davalı şirket arasında, 18.08.2014 tarihli -------- Malzeme Taahhütnamesi düzenlendiği, eki listende ------- verilen malların belirtildiği, ------- malzemesinin teslim edildiği, bu -------- malzemelerinin mülkiyetinin------- Akaryakıt şirketine ait olduğu, ------- malzemesinin iadesi talep edildiğinde üç gün içerisinde iade edileceği, iade edilmediği takdirde her geçen gün için 1.000 USD cezai şart olarak ödemenin kabul ve taahhüt edildiği, -------- Malzeme Taahhütnamesini, garantör olarak ... ve ------- tarafından da imza edildiği, yargılama sırasında ariyet verilen malların davacıya iade edildiği görülmüştür.Ayrıca davacı ile davalı arasında 18.08.2014 tarihli Taahhüttname düzenlenmiş olup, Taahhütnamenin 2.maddesinde; “------- -------- bayisi olarak 25,08.2014 tarihinden itibaren beş yıl süre ile yılda 400 ton ------- den az olmamak üzere toplamda asgari 2.000 ton ------ yi satın almayı taahhüt ettiği taahhütnamenin 3.maddesinde de, eksik alınan -------- her tonu için 100 USD'yi, fiilen ödeneceği günki -------- efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığında ödeneceği hususunun kabul ve taahhüt edildiği görülmüştür.Yine davacı ile davalı arasında 18.08.2014 tarihli Taahhütname düzenlendiği, taahhütnamenin 1.maddesinde; 5 yılda 5 ton madeni yağ ve ayrıca aydı 53 tondan az olmamak üzere asgari 3.180 ton -------- ürünü satın alınmasının taahhüt edildiği, taahhütnamenin 3.maddesinde ise, ürün alım taahhüdünün yerine getirilmemesi halinde beyaz ürünün her ton için 40 USD ve madeni yağın ve her tonu 400 USD nin, -------- elektif satış kuru üzerinden hesaplanarak cezai şart ödeneceği kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.Ön inceleme duruşmasında belirlenene uyuşmazlık noktalarının incelenmesi teknik değerlendirme gerektirdiğinden dosya mali müşavir bilirkişi ile bayilik sözleşmeleri alanında uzman bilirkişilerden oluşan heyete tevdi edilmiş, anılan bilirkişiler tarafından (davacının 2014-2015 ve 2016 yılı ticari defter ve kayıtları incelenerek hazırlanarak sunulan kök ve ek rapor içerikleri HMK m.282 hükmü kapsamında denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır. -------Talimat sayılı dosyasından davalının ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmemesi sebebiyle inceleme yapılamadığı görülmüştür. Bunun yanında belirlenen cezai şartın davalının mafhına sebebiyet verip vermeyeceği hususu kapsamında davalının ticari defter ve kayıtlarında inceleme yapılmasına karar verilmiş ve dosya -------- Tal sayılı dosyasından alınan bilirkişi heyet raporu içeriği TBK m.182/III ve TTK m.22 hükmü ile birlikte değerlendirilmiştir.

Yargılamanın 25/09/2019 tarihli celsesinde davacı vekili tarafından talep edilmesi üzerine ıslah dilekçesi sunmak üzere davacı vekiline süre verilmiş, sonuçları hatırlatılmış ancak verilen süre içerisinde davacı vekili tarafından ıslah dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı ile davalılar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca feshedilen sözleşme nedeniyle bakiye akaryakıt bedeli alacağı, -------/------- bedeli alacağı, -------- bedeli alacağı,-------/------- ------- bedeli alacağı ve eksik akaryakıt ve ------- alımından kaynaklanan cezai şart alacağı için başlatılan takibe itirazın iptali davası olup, uyuşmazlık takip tarihi itibariyle belirtilen hususlarda davacı alacağı olup olmadığı, takipten önce davalıların temerrüde düşüp düşmedikleri, düşmüşlerse davacının talep edebileceği alacak tutarı ve işlemiş faiz tutarının ne kadar olduğu, davalı vekilinin 13/03/2017 tarihli dilekçesine ekli menkul teslimi ile ilgili hususların teslimde konusuz kalıp kalmadığı noktalarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre, davacı ile davalı şirket arasında akaryakıt dağtımına ilişkin bayilik sözleşmesi kurulduğu, davacının .., davalı şirketin ise bayi olduğu, davalı gerçek kişinin sözleşmeyi müteselsil kefil olarak imza ettiği, Davacı, dava dilekçesinde davalı şirketin sözleşmeye konu akaryakıt istasyonunu (işletmeyi) devretmiş olduğunu ve ------- Jisanslarının iptal edilmiş olduğunu ileri sürdüğü, davalının 20.02.2017 tarihli beyan dilekçesinde bu iddiaya karşı herhangi bir itirazda bulunmadığı, sözleşme süresi sona ermeden işletmenin 3. kişiye devredilmiş olduğu kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin “Sözleşmenin sona ermesi” başlıklı madde 14. maddesinin “e” bendi ve -------- bayilik sözleşmesinin “Sözleşmenin feshi” başlıklı madde 12. maddesinin “c” ve “Devir” başlıklı 14. maddesinin “a” bendine çerçevesinde sözleşmenin davalının eylemli ve haksız feshi ile sona erdiğinin kabulünün gerektiği, davalı şirketin işletmeyi ne zaman devrettiğine dair bir yazılı delilin dosyaya sunulmadığı, dolayısıyla takip tarihi olan 05.10.2016 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedilmiş olduğunun kabul edilmesi gerektiği, dolayısıyla davalıların sözleşme ile üstendikleri taahhütler gereğince davacının teslim ettiği akaryakıt ve -------- ile bunlara ilişkin -------- bedellerinden ve sözleşmenin .. Maddesi kapsamında cezai şarttan sorumlu olduğu, Davalı ... ------ bayilik sözleşmesi madde 18'de, Akaryakıt Sözleşmesi madde 16'da, 18.08.2014 tarihli asgari -------- alım taahhütnamesi madde 5'te, 18,08.2015 tarihli asgari akaryakıt alım taahhütnamesi madde 4'te, 18.08.2014 tarihli ------- malzeme taahhütnamesi madde 7'de bayinin bu sözleşmeden doğan yükümlülüklerini eksiksiz ve zamanında yerine getireceğini TBK m. 128 uyarınca garanti ve taahhüt ettiği, ayrıca, 27.08.2015 tarihli -------- malzeme taahhütnamesi madde 7'de davalı ... -------- müteselsil kefil olarak sorumluluk üstlendiği, dolayısıyla davalı şirket ile birlikte davacı isteminden sorumlu olduğu, denetime elverişli görülerek hükme esas alınıan bilrikiş raporlarında özetle, davacının 2014-2015-2016 yılında davalı şirkete toplam 11.595.956.82 TL tutarlı (426) adet ürün satış faturası kestiği, bun karşılık 11.473.445.62 TL tahsil ettiği, davacının, davalı şirketten bakiye, (11.595.956.82 — 11.473.445.62) — 122.511.20 TL alacağın olduğu, 122.511.20 TL lik alacaktan; 107.385.258 TL sinin akaryakıt satışına, 15.125.95 TL sinin ise ------- satışına ilişkin olduğu, davacının icra takibinde; 105.027.25 TL x 0.18=123.932.15 TL akaryakıt borcu, 12.514.00 x 0.18=14.766.52 TL -------- borcu olmak üzere toplam 136.,446.15 TL talep ettiği;yine ------- ilişkin olarak ise 148.640.58 TL * KDV = 175.395.88 TL akaryakıt -------- kullanım alacağı ve 49.728.00 * KDV =58.679.04 TL -------- ariyet olmak üzere toplam 234,074.92 TL ------- malzeme alacağı talep edildiği, yine bilirkişi raporlarında -------- -------- bedellerine ilişkin olarak da + KDV eklenmek suretiyle hesap yapıldığı ve davacının -------- ödüncüne ilişkin 44.840,00 TL, akaryakıt ödüncüne ilişkin olarak ise 30.174,39 TL alacağı olduğunun belirtildiği, davacının takip ile birlikte istediği bedellere ilaveten + KDV talep ettiği, bu hususu dava dilekçesinde de öne sürdüğü ve bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın da bu yönde olduğu ancak KDV olarak talep edilen bedelin ayrıca belirtilmediği dolayısıyla bilirkişi raporlarında yapılan tespitler de dikkate alınarak davacının itirazın iptali istemine dair değerlendirmenin İİK m.67 hükmü kapsamında talep edilen asıl alacaklar ile sınırlı olarak yapılabileceği dolayısıyla bilirkişi raporunda KDV hesabına ilişkin değerlendirmelerin hükme esas alınmadığı, yine bilirkişi raporunda davacı tarafından talep edilen cezai şart tutarlarının üzerinde alacak hesaplandığı bu kapsamda da taleple bağlılık ilkesine hareket edilemeyeceği ve takip ile istenen alacak tutarı üzerinden alacağın belirlenmesi gerektiği bunun yanında her ne kadar talimat mahkemesine sunulan raporda, mahkememiz dosyasına sunulan rapor içerikleri dikkate alınarak belirlenen cezai şart tutarının davalının işletmesel faaliyetlerini zora sokacağı belirtilmiş ise de TBK m.182/III ve TTK m.22 hükmü kapsamında yapılan değerlendirmede takip ile istenen cezai şartın rapor ile talep edilenden düşük olduğu dolayısıyla dolayısıyla iş bu rapordaki kanaatin yasaya ve dosya kapsamına uygun olmadığı, davacının takip ile istediği cezai şart alacağına ilişkin istemin yerinde olduğu son olarak TBK m.117 hükmü gereğince muaccel bir alacağın borçlusunun alacaklının ihtarı ile temerrüde düşeceği, dava dilekçesinde ve davacı delil listesinde davalının bu tarihten önce temerrüde düştüğüne dair bir delilin dosyaya sunulmaması sebebiyle işlemiş faiz isteminin de yerinde olmadığı kanaatine varılarak davacının davalıdan toplam alacağının 117.541,25 TL akaryakıt ve ------- bedeli, 38.000,00 TL ------ ------- bedeli, 30.174,00 TL akaryakıt ariyet bedeli, 25.000,00 TL eksik ------- alımı cezai şart bedeli ile 25.000,00 TL eksik akaryakıt alımı cezai şart bedeli olmak üzere 235.715,25 TL olduğu kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne karar evrilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın kısmen kabulü ile ------ İcra Müdürlüğü'nün ------- E sayılı dosyasına davalı yanca yapılan itirazın 235.715,25 TL (117.541,25 TL akaryakıt ve ------ bedeli, 38.000,00 TL ------ ------ bedeli, 30.174,00 TL akaryakıt ------- bedeli, 25.000,00 TL eksik ------- alımı cezai şart bedeli ile 25.000,00 TL eksik akaryakıt alımı cezai şart bedeli toplamı) üzerinden iptali ile takibin kabul edilen asıl alacak miktarı üzerinden yasal faiz uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2.Kabul edilen alacak likit ve itiraz haksız bulunduğundan kabul edilen alacağın takdiren % 20'si üzerinden hesaplanan 47.143,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine

3.Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 16.101,71-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 4.489,91-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 11.611,80-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

4.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 37.357,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5.Davacı tarafından yapılan; 29,20-TL başvuru harcı, 4.489,91-TL peşin/nisbi harcı, olmak üzere toplam 4.519,11TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,

6.Davacı tarafından yapılan; 8.500,00-TL bilirkişi ücreti, 6.805,00-TL tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 15.305,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 9.704,22-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,

7.Taraflarca yatırılan ancak sarf olunmayan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, İlişkin olarak davalı vekilinin yokluğunda davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/03/2024