7. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

2.KURSİM ÇİMENTO BETON İNŞAAT TAAHHÜT TİCARET SANAYİ VE PAZARLAMA LİMİTED ŞİRKETİ - ... DAVA TÜRÜ : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalı Kursim ile davacı arasında beton/demir alışverişi için anlaşıldığını, bu anlaşma neticesinde davalıya birtakım çekler verildiğini, davalının anlaşılan ürünleri davacıya teslim etmediğini, davacının tüm çekleri iade istediğini ancak davalının bunu yapmadığını, davalının Vakıfbank Saraybahçe İzmit/ Şubesine ait ... nolu 30/10/2015 tarih ve 30.000,00-TL bedelli çek ve Vakıfbank Saraybahçe/İzmit Şubesine ait ... nolu 30/11/2015 tarih ve 30.000,00-TL bedelli çekleri Çözüm Faktoring A.Ş.'ye temlik ettiğini, bu nedenle davayı bu iki firmaya açtıklarını, faktoring firmasının dava konusu çeklerin mücerretliğini ileri süremeyeceğini, davalı Kursim Çimento'nun faktoring şirketine eski hukuki ilişki ilişkilerde var olan ve kendilerine ödenmiş olan fatura alacaklarını temlik konusu olarak gösterdiğini, o faturaların çek ve nakit olarak ödendiğini, temlik konusu fatura ile dava konusu çeklerin alakalarının bulunmadığını, davacının Kursim Çimento'ya herhangi bir borcu bulunmadığını beyanla davaya konu çekler hakkında tedbir kararı verilmesini, çeklerin ödenmemesini ve haklarında başlatılması muhtemel takiplerin durdurulmasını, her iki davalı ile ilgili olarak menfi tespit davasının kabulünü ile haksız olarak başlatılacak olan icra takiplerinin başlatılması halinde %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Çözüm Faktoring A.Ş. vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davalılardan Kursim Çimento İnş. Taah. Paz. Ltd. Şti. ile davalı şirketleri arasında 10/10/2014 tarihinde ... nolu Faktoring sözleşmesi akledildiğini bu sözleşme kapsamında müşteri ile değişik tarihlerde faktoring işlemi gerçekleştiğini buna ilişkin olarak da faktoring şirketinin üstüne düşen yasal zorunlulukları yerine getirdiğini, müvekkili şirketinin kendi mevzuatı açısından zorunluluk olan alacağın faturaya dayalı olması şartını arayarak müşterisinden alacağı tevsik eden faturayı isteyerek alacağı devraldığını, ihtiyati tedbir kararı verilen Vakıfbank Saraybahçe İzmit şubesine ait ... nolu 30/10/2015 tarih ve 30.000,00-TL bedelli yine Vakıfbank Saraybahçe İzmit şubesine ait ... nolu 30/11/2015 tarihli ve 30.000,00-TL bedelli 2 adet çekinde davalı faktoring şirketince temlik alındığını ancak verilen ihtiyati tedbir kararları ile 3. kişi konumunda olan kendileri açısından da tedbir kararı tesis edildiğini tesis edilen tedbir kararının 3. kişi konumunda olan kendileri yönünden doğru olmadığını beyan ederek kendileri açısından ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını açılan davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ...

1.Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE; -Davacının Vakıfbank Saraybahçe İzmit Şubesine ait ... nolu 30/10/2015 tarihli 30.000,00-TL bedelli ve Vakıfbank Saraybahçe İzmit Şubesine ait ... nolu 30/11/2015 tarihli 30.000,00-TL bedelli toplam 60.000,00-TL çek bedelinin 52.501,53-TL lik kısmı yönünden borçlu olmadığının tespitine, -Davaya konu çeklerin davadan sonra ödenmiş olması nedeniyle 52.501,53-TL nin Çözüm Faktoring AŞ'den tahsili ile davacıya verilmesine,

2.Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı Çözüm Faktoring A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalı Çözüm Faktoring A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; BAM kararına uygun bir incelene ve yargılama yapmadan, eksik ve hatalı bilirkişi raporları esas alınarak karar verme yoluna gittiğini, davacı açmış bulunduğu dava da iddialarını ispatlayamadığını, BAM kararında yer aldığı üzere denetime elverişli bir rapor ortada bulunmamasına rağmen bu husus gözden kaçtığını, sadece davacı kayıtları üzerinden rapor alınması yoluna gidildiğini, diğer davalı da ortada olmadığı için tek taraflı rapor alınması yoluna gidildiğini, sayın mahkeme kararına dayanak teşkil eden rapordaki hatalı tespit ve yorumu esas alarak hataya düştüğünü, davacının dava dışı firmadan 52.501,53.-TL alacaklı olduğu tespitine yer verildiğini, dava konusu sanki davacının dava dışı firmadan alacaklı olup olmadığı hususuymuş gibi hareket edildiğini beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/10/2022 Tarih - 2020/66 Esas - 2022/620 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DAVA; menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; Davacı ile davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. arasında demir alımı için yapılan 27/05/2015 tarihli protokol kapsamında verildiği belirtilen Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. İzmit Şubesi'nden verilme, keşidecesi davacı şirket, lehtarı davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. olan, 10/10/2015 keşide tarihli, [...] seri nolu 30.000,00 TL bedelli ve 30/11/2015 keşide tarihli, [...] seri nolu 30.000,00 TL bedelli çeklerin, 05/03/2015 tarihli [...] seri nolu ve 100.998,40 TL bedelli faturaya istinaden davalı Çözüm Finans Faktoring Hizmetleri A.Ş.'ye ciro ile devredildiği, davacının, davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti.'nin protokol gereğince malı teslim etmemesi nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığından bahisle çekler nedeni ile borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, davalı Çözüm Faktoring A.Ş.'nin davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabule karar verildiği, karara karşı davalı Çözüm Faktoring A.Ş. Vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 18/12/2019 tarih 2019/1120 Esas 2019/1426 Karar sayılı ilamı ile; "... Eldeki dava bu açıklamalara göre değerlendirildiğinde; faktoring şirketine ciro yoluyla devredilen çeklerde keşideci davacı (borçlu), lehtar diğer davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. (önceki alacaklı), faktoring şirketi ise lehtardan çekleri ciro yoluyla temlik alan son hamil durumunda olup, faktoring işleminin taraflarındandır. Hal böyle olunca, somut olayda 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır. Davalı faktoring şirketi vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin reddi gerekmiştir. Ne var ki, yukarıda açıklanan bilirkişi raporları da hüküm vermeye elverişli değildir. Eksik inceleme ile hüküm verilemez. Öncelikle; çeklerin avans olarak verildiğini, çekler karşılığında borçlu olmadığını, çeklerin faktoring şirketine temlikine dayanak yapılan faturanın ödendiğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını ispat yükü davacıdadır (4721 sayılı TMK. m. 6., 6100 sayılı HMK. m. 190.).

Davacı, davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. ile aralarındaki, 27/05/2015 tarihli protokol ile 05/03/2015 tarihli tutanağa, ticari defterlerine delil olarak dayanmıştır. Bilirkişiler, bu belgeleri ve davacı ile davalı faktoring şirketinin defterlerini inceleyerek rapor düzenlemişler, raporlar ise somut olayı açıklığa kavuşturamamıştır.

Mahkemece yapılacak iş; öncelikle, 05/03/2015 tarihli [...] seri nolu 100.998,47 TL bedelli fatura ile 15/05/2015 tarihli [...] seri nolu 101.952,00 TL faturalara ilişkin BA-BS formlarının getirtilmesi, davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti.'ne 2015 yılına ait ticari defterlerini sunması için 6100 sayılı HMK.'nun 220. maddesi uyarınca ihtarlı davetiye çıkarılması, aynı zamanda davacının dayandığı 27/05/2015 tarihli protokol ile 05/03/2015 tarihli tutanak içeriği hakkında davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. yetkililerini isticvap (6100 sayılı HMK.'nun 169. vd.) etmek üzere davetiye çıkarılması, bu deliller toplandıktan sonra, öncekilerden başka SMMM bilirkişiden, taraf defterlerini 6100 sayılı HMK.'nun 222. maddesi kapsamında inceleyerek davacı ile davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. arasındaki alacak verecek ilişkisini ortaya koyan, gerekçeli ve denetime elverişli rapor almak, davacı ile davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. arasındaki davayı temel ilişki kapsamında ve davacı ile davalı faktoring şirketi arasındaki davayı 6361 sayılı Kanun'un 9/2. madde hükmü de dikkate alarak değerlendirip bir sonuca varmaktan ibarettir.

İlk derece mahkemesince bu işlemler yapılmadığından kararın kaldırılması gerekmiştir. ..." şeklindeki gerekçe ile kararın kaldırılmasına karar verildiği, kaldırma sonrası yeniden yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı davalı Çözüm Faktoring A.Ş. vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır. Kaldırma kararı sonrasında ilk derece mahkemesince bilirkişiden 26/05/2021, 19/01/2022 ve 04/04/2022 tarihli kök ve ek raporların alındığı, raporlar doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bilirkişi raporlarında; davalı tarafından Çözüm Faktoring A.Ş.'ne temlik edilen ... ve ... numaraları çeklerin dayanağı olan 05.03.2015 tarih ve ... numaralı fatura bedelinin, davacı vekilin dava dosyasına sunmuş olduğu 20.09.2014 tarih ve ... numaralı çeklerle ödenmediğini, çeklerin verildiği 27.05.2015 tarihi itibariyle 05.03.2015 tarih ve ... numaralı fatura bedelinden kalan borcun 7.498,47-TL olduğunu, kalan (60.000-7.498,47)-52.501,53-TL'nin ise bedelsiz kaldığı, bilirkişi Dr. ... tarafından düzenlenen raporda Holtur

İnşaat şirketi tarafından Kursim Çimentoya 20.09.2014 tarihinde verilen çeklerin kaydının, davalı Kursim Çimento tarafından 30/09/2014 tarih ve... numaralı yevmiye ile yapıldığı ve söz konusu çeklerin ... numaralı çekler olduğu tespitlerine yer verildiği, davalı tarafından Çözüm Faktoring A.Ş.’ye verilen ... ve ... numaraları çeklerin dayanağı olan 05.03.2015 tarih ve ...numaralı fatura bedelinin 52.501,53-TL kısmının daha önce verilen çekler ve banka havaleleri ile ödendiğinin cari hesaptan anlaşıldığı ve ödenen bu kısmın bedelsiz Kaldığının belirlendiği anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince dairemiz kaldırma kararı sonrasında yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporları ile dosyadaki delillere göre, davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti.'nin, dava konusu çekleri Çözüm Faktoring A.Ş.’ye 05.03.2015 tarih ve ...numaralı fatura ile verdiği (6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun m.9/2), ancak bu fatura bedelinin davacı tarafından kısmen başka çeklerle ödendiği, bakiye fatura bedelinin dava konusu çek bedellerinden mahsubu sonrasında çeklerin 52.501,53-TL bedelsiz kaldığı, bedelsizlik iddiasının 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca davacı faktoring ilişkisinin içerisinde olduğundan davalı Kursim Çimento Beton İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi ve Pazarlama Ltd. Şti. ile birlikte davalı Çözüm Faktoring A.Ş.’ye karşı da ileri sürebileceği anlaşıldığından ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu ve istinaf istemlerinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde; usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davalı Çözüm Faktoring A.Ş. vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden; istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davalı Çözüm Faktoring A.Ş.'nin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 3.586,37 TL İstinaf Karar Harcından, istinafa gelirken peşin alınan 897,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.689,37 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

3.İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4.İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davalı taraf üzerinde bırakılmasına,

5.İstinaf eden davalı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davalıya iadesine,

6.İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7.Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8.Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.30/05/2024 ... Başkan ...