2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Davacı tarafından açılan davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kooperatif Yönetim Kurulunun 23.02.2015 gün ve 2015/... sayılı kararı ile ''Adana 11. Noterliğinin ... nolu ihbarnamesi ile verilen 3 aylık süre içerisinde kooperatif ana sözleşmesinde yer alan ortaklık nitelik ve şartlarını ortaklık ödevlerini yerine getirmemiş olmanız nedeniyle ortaklık ana sözleşmesinin 9.maddesi gereğince ortaklıktan çıkarılmanıza..'' karar verildiğini Adana 11. Noterliğinin ... sayılı ihtarnamesi ile bildirildiğini, bu durum üzerine müvekkilince Adana 7. Noterliğinin ... sayılı cevabi ihtarnamesi ile tarafına keşide edilen Adana 11. Noterliğine ait ... yevmiye numaralı ihtarname ile tarafına bilgi verilerek yapması gereken işlemleri tarafına bildirildiği ve tarafınca Adana 7. Noterliğinin ...yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesi ile tarafına yapılan resmi müracaatlar tarih ve sayı numaraları ile bildirildiğini yönünde bilgi verildiğini, yine aynı cevabi ihtarnamede yapılan müracaatlara ilişkin yazılı başvurulardan sonra gerek Ukome ve gerekse Trafik Şube Müdürlüğüne sürekli olarak durum sorulduğunu, taraflarına yazı ile sonuç bildirileceğinin beyan edildiği ve bu işlemler olmadığı için de Adana ...Esnaf Odası Başkanlığının 20.11.2014 tarihinde işlemleri bitirdikten sonra kaydınız yapılacak beyanı gereği burada da işlemlerin sonucu beklenmekte hususunda bilgi verildiği, ilk üyelikten çıkarılma anından 2014 yılına kadar bir çok kişinin üyeliğe giriş çıkış işlemlerini yapan başkanlığınızın bu süreç hakkında bilgisi olduğunun tartışmasız olduğu, ticaret sicili gazetesinden de açıkça anlaşılan şahsına özel tutumun açık göstergesi olup bu yıllar için üyeliğe giriş çıkış yapılan kişilerin isim ve plaka numaralarını ve işlem sürelerini gösterir bilginin de iş bu cevabi ihtarnamesinin tarafına tebliğinden itibaren 7 gün içinde tarafına bildirilmesini açıkça talep edildiğini cevaben bildirildiğini, davalı ...müvekkilinin kesinleşmiş ve yargı kararlarına rağmen yıllardan bu yana ne bir faaliyet için ne bir hak ve borçlar için ve hatta genel kurul için dahi yazılı ve sözlü olarak çağrılmadığını belirterek tüm yasal dava, talep, tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla S.S. Adana İli Seyhan İlçesi .. Nolu Yeni Adana 100.Yıl ...Kooperatifi Yönetim Kurulunun 23.02.2015 gün ve 2015/... Sayılı Ortaklıktan Çıkarılma Kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu dilekçesinde, görevlerini yerine getirmeyen davacının müvekkili kooperatif üyeliğinden ihraç işleminin usule, ortaklık ana sözleşmesine ve 1163 sayılı yasaya uygun bir işlem olduğunu, davacının haksız ve hukuka aykırı davasının reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Dava, kooperatif ortağının ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin 23/02/2015 gün ve 2015/... sayılı yönetim kurulu kararının hukuka aykırı olup olmadığına ilişkindir.

Kooperatife ait ana sözleşmesi, Adana Trafik Tescil Müdürlüğü, Adana ...Esnaf Odası, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü, ... Nolu Yeni Adana 100. Yıl S.S. ...Hazirun Listeleri ve plakalar, Yüreğir Vergi Dairesi, Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı, Adana Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü, Adana Asliye Ceza 14. Mahkemesine ait 2012/... esas sayılı dosyası, davalı vekili tarafından sunulan Ticaret İl Müdürlüğü dilekçesi, Genel Kurul Toplantı Tutanakları, Hazirun cetvelleri, Ziyapaşa Vergi Dairesi, Adana İl Emniyet Müdürlüğüne ait cevabi yazılar mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.

Adana Asliye Ticaret mahkemesinin 1994/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacının ..., davalının S.S ... nolu Seyhan ...Kooperatif olduğu, yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile davalı kooperatifin yönetim kurulunca alınan 18.12.1989 tarih ve ... sayılı ve 30.11.1990 tarih ve ... sayılı kararların iptaline karar verildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 14.09.1992 tarih ve 1992/1043 Esas 1992/8973 Karar sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar verildiği, karar düzeltme talebinin ise 27.11.1992 tarih ve 1992/6691 Esas 1992/10940 Karar sayılı ilamı ile reddine karar verildiği görüldü. Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1996/... Esas 1996/... Karar sayılı dosyasında davacının ..., davalının S.S ... nolu ... ile Akif Kılınç ve Hülya Erbil olduğu, dosyanın 1993/996 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği görüldü. Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1994/... Esas 1996/... Karar sayılı dosyasında davacının ..., davalının S.S ... nolu ..., dosyanın 1993/... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği görüldü.

Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1994/... Esas 1994/... Karar sayılı dosyasında; davalı kooperatifin 14.12.1993 tarih ve ... numaralı üyelikten çıkarma talebi ile açılan davanın Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1993/... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği, birleşen 1994/... Esas sayılı dosyanın kısmen kabulü ile davacının ihracına ilişkin 14.12.1993 gün ve ... sayılı kararın iptaline, birleşen 1994/... Esas sayılı davanın reddine karar verildiği kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 1997/4042 Esas 1997/6746 Karar sayılı ilamında kararın bozulmasına karar verildiği karar düzeltme talebinin de reddedildiği, bozma sonrasında dosyanın 1998/... Esasını aldığı, yapılan yargılama sonunda 12.05.1999 tarih ve 1999/... Karar sayılı ilamında; birleşen 1994/... Esas sayılı davanın kısmen kabulüne davacının ihracına ilişkin 14.12.1993 gün ve ... sayılı kararın iptaline, birleşen 1994/... Esas sayılı davanın kısmen kabulü ile 385.000,000-TL'nin kooperatiften tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen 1993/... (1998/...) ve 1996/... Esas sayılı davalar yönünden davacının ortak olduğunun tespitine karar verildiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığı şeklinde karar verildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 2000/2562 Esas ve 2000/2678 Karar sayılı kararı ile Adana Asliye Ticaret mahkemesinin 12.05.1999 tarih ve 1998/... ve 1999/... sayılı kararın onanmasına karar verildiği, aynı dairenin 04.04.2000 tarihli kararı ile de karar düzeltme talebinin reddine karar verildiği görüldü. Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1998/... Esas 1999/... Karar sayılı dosyasında davacının ..., davalının ... olduğu, dosyanın 1993/.... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği görüldü.

Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1993/... Esas 1997/... Karar sayılı dosyasında davacının ..., davalıların ... ile ... olduğu, davacının kooperatif amacına uygun motorlu aracı bulundurmak şartına haiz olmaması nedeniyle üyelikten ihraç istemi ile dava açıldığı, davanın kabulüne karar verilerek 14.12.1993 tarih ve ... sayılı ihraç kararının iptaline, birleşen 1994/... ve 1996/... Esas sayılı davaların reddine karar verildiği görüldü.

Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 2000/... Esas ve 2004/... Karar sayılı dosyasında, davacının ..., davalının ... olduğu, davanın kısmen kabulü ile hat bedeli talebi olan 90.000,000,000-TL'lik davasının reddine, tazminat talebinin kısmen kabulü ile 7.760,939,726-TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine dair 01.12.2004 tarihinde verilen kararın Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 24.04.2006 tarih 2005/4216 Esas 2006/4515 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verildiği, 2006/375 Esas sayılı dosyaya yeniden kaydının yapıldığı, yargılama neticesinde 11.03.2009 tarih 2009/120 karar sayılı ilamı ile asıl davada toplam 9.647,37-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen 2004/470 Esas sayılı dosyadan 33.318,25-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin karar verildiği, bu kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 23. Dairesinin 11.10.2011 tarih 2011/855 Esas 2011/972 Karar sayılı ilamı ile hükmün bozulmasına karar verildiği, karar düzeltme talebinin aynı dairenin 19.03.2012 tarih 2012/857 Esas 2012/2077 Karar sayılı ilamı reddine karar verildiği, yeniden yapılan yargılama sonucunda Adana Asliye Ticaret 1. Mahkemesinin 2012/160 Esas ve 2013/13 Karar sayılı ilamı ile asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verildiği, bu kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 23. Dairesinin 04.07.2013 tarih 2013/2460 Esas 2013/4672 Karar sayılı ilamı ile asıl davada toplam 9.647,37-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen 2004/470 Esas sayılı dosyadan 33.318,25-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının hat bedeli olarak talep ettiği 90.000,000-TL'nin ise daha önce verilen red kararının kesinleşmiş olması nedeniyle reddine karar verilerek kararın onanmasına karar verildiği, karar düzeltme talebinin 06.02.2014 tarih ve 2013/ Esas 2014/ Karar sayılı ilamı ile reddine karar verildiği görüldü.

Adana Asliye Ceza 14. Mahkemesinin 2012/...Esas 2014/...Karar sayılı dosyanın incelenmesinde; katılanın ..., sanığın Muhittin Gül, suçun hırsızlık, suç tarihinin 09.08.2012 olduğu, yapılan yargılama sonunda katılana ait hurda halindeki ...otobüsün çalınması olayı ile ilgili olarak sanık hakkında beraat kararı verildiği verilen kararın temyiz edildiği görüldü.

Bilirkişi ...'ya ait 28.08.2018 havale tarihli raporunda; davacı ... yasal prosedür yerine getirilmeden üyelikten çıkartılması sonrasında, üyelikten çıkartma kararının iptaline ilişkin Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşmiş mahkeme kararları ve maddi tazminata ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı davalı kooperatifçe yerine getirilmemiş, davacının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na durumu bildirmesi sonucunda düzenlenen müfettişlik raporuna istinaden yaklaşık 23 yıl sonra üyelik kaydı yapılmış, üye yapılmasını hemen takibinde eksiklerinin giderilmesi için tanınan 3 aylık süre sonunda tekrar üyeliği silinmiştir. Davacının bu süre zarfında uğradığı zararlar telafi edilmeden, davacı yeni yükümlülükler altına sokulmuş, davacıya yüklenilen sorumlulukların yerine getirilmesi için tanınan sürede, davacının karşılaştığı mücbir sebep var kabul edilebilecek güçlükler dinlenilmemiş ve göz önüne alınmamıştır. Ortaklıktan çıkartılma kararı davacıya tanınan süre sonunda alınması gerekirken, kayıtla birlikte alınmış ve 1163 sayılı kooperatifler kanununa ve davalının ana sözleşmesine aykırı davranılmıştır.

Mahkemeniz tarafından tarafıma arz edilen dosya içinde bulunan Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 1992/5675 Esas 1993/4956 karar sayılı ilamında “davacının aracını satması sonucu üyelik şartlarını kaybettiğinden bahisle kooperatif ana sözleşmesinin üyelik şartlarını belirten 10.maddesinde kooperatife üye olabilme şartları arasında araç sahibi olma şartı da gösterilmiş ise de bir üyenin aracını satması hemen onun üyelik sıfatını yitirmesi sonucunu doğuracak bir neden olarak kabul edilemez. Üyenin yeniden araç sahibi olabilme ihtimali mümkün bulunduğundan üyeye uygun bir süre içerisinde araç sahibi olması yönünde bir ihtar yapılması ve bundan sonra bu şartı yerine getirmediği takdirde ihraç edilmesi hayatın olağan akışına, iyi niyet kurallarına ve kooperatifin amacına uygun olacağından bu husus gözetilmeden ihracına karar verilmesi doğru değildir. O halde mahkemece yapılacak iş, davacıya böyle bir sürenin verilip verilmediği araştırılmalı ve süre verilmemiş ise bu sürenin verilmesinin sağlanması sonucu çerçevesinde bir karar verilmesinden ibaret iken denilmiştir. Davacıdan talep edilen işlemlerin sonuçlandırılması, başvuru yapılan yerlerin inisiyatifindedir. Bu nedenle davacıdan talep edilebilecek olanın ancak başvuru yapılması olabileceği düşünülmektedir.

Davalının fiilinin öncelikle 1163 sayılı Kooperatifler Kanuna aykırı olduğu, ana sözleşme ile yönetim kuruluna verilmiş hak ve yetkilerin aşıldığı, davacıya süre tanınmasının M.K'nun 2 ve 3. Maddelerine aykırı olduğu, davalının taleplerini sonuçlandıracak kamu kurumlarının iş ve eylemleri konusunda süre tanıma yetkisinin olmadığı, ancak başvuru yapılıp yapılmadığını denetleyebileceği, bu nedenle de davacının işlemleri sonuçlandırmadığı gerekçesi ile ortaklıktan çıkarılamayacağı, kooperatif ana sözleşmesinin 11. Maddesi gereği de ölen davacının kanuni mirasçılarının hiçbir koşul ve şart aranmadan davacı yerine kooperatif ortağı olarak kaydedilmeleri gerektiği yönünde rapor sunulmuştur.

Bilirkişi ....'e ait 19.02.2020 tarihli raporunda; dava dosyası ile ekleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Davacının davalı Koaoperatifin üyeliğinden çıkarılması kararının Adana 11.Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacıya bildirildiği, ihtarnamenin 10.03.2015 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, mevcut dava 10.06.2015 tarihinde açıldığından, davanın Koop K. m.16-2 hükmüne uygun olarak 3 aylık süre içerisinde açıldığı görülmüştür. Davacının, kendisine tanınan 3 aylık süre içerisinde “....” plakasını alamadığı, dolayısıyla Anasözleşmenin m.4 hükmündeki taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olma şartını taşımadığından üyelikten ihraç edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı taraf .... plakalı aracın olduğunu ve çalındığını iddia etmiş olup, Adana 14. Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/...Esas sayılı dosyasında dava açılmıştır. Ayrıca trafik kayıtlarına göre davacı tarafın 31.08.2015 tarihinde ... model aracı satın aldığı görülmektedir. İhraç kararı 23.02.2015 tarihinde alındığına ve davacı tarafın 31.08.2015 tarihinde 1993 model araç aldığı tespit edildiğine göre aracın alındığı tarihin ihraç kararından sonra olduğu anlaşılmaktadır. Davacının “J” plakalı araç için başvuru yaptığı ancak alamadığı, dolayısıyla davacının Kooperatiften ihraç edildiği tarihte taşıyıcılık mesleğini yapabileceği bir araca malik olmadığı (birisi çalırnmış, diğerinin alım tarihi daha sonra), “J” plakasının da olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davacının üyelik için gerekli şartları taşımadığı, kendisine verilen 3 aylık sürede de şartları sağlayamadığı tespit edilmiştir. Üyelikten ihraç kararının dayanağının mevcut olduğu anlaşılmaktadır. Davacının UKOME tarafından kota tanınmadığı için “J” plaka çıkartamadığı, dolayısıyla “J” plaka çıkartamamasında bir kusuru bulunmadığı düşünülmektedir. Yönetim kurulu kararının hukuka aykırı olup olmadığının, davacıya tanınan 3 aylık sürenin üyelik şartlarını tamamlaması için yeterli bir süre olup olmadığıyla doğrudan ilgili olduğu düşünülmektedir. Üyelik koşullarının tamamlanması için tanınan 3 aylık sürenin makul olduğu kabul edilecek olursa davacı üyelik şartlarını taşımadığından ihraç kararının 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na ve Anasözleşmeye uygun olduğu söylenebilecektir. Ancak 3 aylık sürenin makul olmadığı kabul edilecek olursa, yönetim kurulu kararının dürüstlük kuralına aykırı olması sebebiyle iptalinin mümkün olacağı kanaatine varıldığı yönünde rapor sunulmuştur.

Talimat ile alınan 22.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda; davalı kooperatifin davacıyı kooperatif ana sözleşmesinin 4.maddesinde belirtilen taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olma ve ortaklık aracını kooperatif merkezi il trafik şube müdürlüğüne kaydetme şartlarının yerine getirmediği için ihraç ettiğini belirttiği, ancak ihraca yönelik ihtarnamede, "J" plaka aracı 3 ay içinde alma şartını yerine getirmesi davacıdan istenildiği, kooperatifin direkt olarak "J" plaka araç alması şartlarına kooperatif ortağı olmayı bağladığı, kooperatif ana sözleşmesinde yer alan bilfil taşıyıcılığı meslek edinmiş olma ve bunları tevsik etme şartının gerekli esnaf odasından alınacak belge ile mümkün olduğu, "J" plaka alma zorunluluğunun olmadığı, "J" plaka alma şartının bir kamu tasarrufu olduğu ve bununla kooperatifin ilgili hükmünün yerine getirilmemiş olmasının söz konusu olamayacağı, dosyada bulunan 2015 tarihli UKOME beyanından daha önce alman karar gereği, davacıya şartı yerine getirmesi bakımından hangi süre verilirse verilsin, davacının (mirasçıları) o tarihte "J" plaka alamayacağı ve böyle bir araca da sahip olamayacağının belli olduğu, bir kişiden devralmadıkları sonra bunun mümkün olmadığının anlaşıldığı, davacının bu konuda yapabilmesi mümkün olan bir durum olmadığı, söz konusu hali kooperatifin bilmemesinin de mümkün olmadığı, somut durumda kamu tasarrufuna bağlı olarak kooperatifin 4.maddesi şartının değiştirilemeyeceği, kamu tasarrufunun farklı sonuç doğururken, ana sözleşme hükmünü ihraca yönelik olarak kamu tasarrufunun oluşturduğu şarta bağlamanın mümkün olmadığı, bu nedenle sadece bu şarta bağlı ihracın usulsüz olduğu ihraç kararının iptali gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı yönünde rapor sunulmuştur.

Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; davacının, davalı kooperatifte üye iken üyelikten ihracına ilişkin davalı kooperatif yönetim kurulunca 18.12.1989 tarih ve 46 sayılı ve 30.11.1990 tarih ve 68 sayılı karar ile ihracına karar verildiği, Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1991/... Esas ve 1991/... Karar sayılı ilamı ile yönetim kurulu kararının iptaline karar verildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 14.09.1992 tarih ve 1992/1043 Esas 1992/8973 Karar sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar verildiği, karar düzeltme talebinin ise 27.11.1992 tarih ve 1992/6691 Esas 1992/10940 Karar sayılı ilamı ile reddine karar verildiği, davalı kooperatif tarafından bu seferde 14.12.1993 tarih ve 51 sayılı yönetim kurulu kararı ile davacının ihracına karar verildiği, bu karara karşı Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1994/...Esas 1994/... Karar sayılı dosyadan dava açıldığı, açılan davanın Adana Asliye Ticaret Mahkemesinin 1993/... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği, birleşen 1994/... Esas sayılı dosyanın kısmen kabulü ile davacının ihracına ilişkin 14.12.1993 gün ve 51 sayılı kararın iptaline, birleşen 1994/24 Esas sayılı davanın reddine karar verildiği kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 1997/4042 Esas 1997/6746 Karar sayılı ilamında kararın bozulmasına karar verildiği karar düzeltme talebinin de reddedildiği, bozma sonrasında dosyanın 1998/40 Esasını aldığı, yapılan yargılama sonunda 12.05.1999 tarih ve 1999/630 Karar sayılı ilamında; birleşen 1994/55 Esas sayılı davanın kısmen kabulüne davacının ihracına ilişkin 14.12.1993 gün ve 51 sayılı kararın iptaline, birleşen 1994/24 Esas sayılı davanın kısmen kabulü ile 385.000,000-TL'nin kooperatiften tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen 1993/996 (1998/40) ve 1996/666 Esas sayılı davalar yönünden davacının ortak olduğunun tespitine karar verildiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığı şeklinde karar verildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay Hukuk 11. Dairesinin 2000/2562 Esas ve 2000/2678 Karar sayılı kararı ile Adana Asliye Ticaret mahkemesinin 12.05.1999 tarih ve 1998/... ve 1999/... sayılı kararın onanmasına karar verildiği, aynı dairenin 04.04.2000 tarihli kararı ile de karar düzeltme talebinin reddine karar verildiği, bu kararlar gereğince davalının kooperatif üyesi olduğu, mahkeme kararına rağmen üyeliğinin 04.11.2014 tarihine kadar yapılmadığı, davacının adına kayıtlı ...otobüsün 09.08.2012 tarihinde çalınması nedeniyle açılan davada sanık hakkında beraat kararı verildiği, kooperatif yönetim kurulunun 04.11.2014 tarih ve 2014/... Karar sayılı kararı ile davacının kooperatif üyeliğinin yapılmasına, ortaklık şartlarını sağlaması için ihtarname çekilmesine karar verildiği, Adana 11. Noterliğinin 15.11.2014 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin (Ukome) 11.10.2006 tarihinde aldığı 2006/... kararında ve sonraki zamanlarda yapılan değişiklikler neticesinde "J" plakalı bir araç sahibi olmanız için ilgili kurumlara başvuru yapılması ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 ay içerisinde kooperatif ana sözleşmesinde yer alan ortaklık nitelik ve şartlarını ve Ukome kararında belirtilen "J" plakalı bir araç alarak kooperatifte çalışmaya başlanılmasına aksi halde sözleşmenin 9.maddesi gereğince ortaklıktan çıkarılacağının ihtar edildiği, davacı vekili tarafından bu ihtara verilen cevapta Ukome'ye, Trafik Şube Müdürlüğüne, Ziyapaşa Vergi Dairesine ve Adana ...Esnaf Odası Başkanlığına gerekli müracaatların yapıldığı ve sonucunun beklenildiğinin bildirildiği, davalı kooperatif tarafından 23.02.2015 tarih ve 2015/... sayılı kararı ile davacıya gönderilen ihtarname gereğinin bu güne kadar yerine getirilmemiş olması nedeniyle ihtarname ile verilen üç aylık sürenin dolduğu ve ana sözleşmedeki ortaklık nitelik ve şartlarını ve ortaklık bedellerini yerine getirmemesi nedeniyle ana sözleşmenin 9.maddesi kapsamında ortaklıktan çıkarılma ve bu durumun ihtarname ile bildirilmesine ilişkin karar verildiği, nitekim Adana 11. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile alınan kararın ihtar edildiği, davacı vekilinin bu karara karşı verdiği cevabi ihtarnamede yapılan müracaatların sonucunun beklenilmesi gerektiği ve kooperatif başkanlığının kooperatife yıllar içerisinde bir çok yeni üye aldığını ve üç aylık sürenin bu üyeler için ileri sürülmediğinin varsa buna ilişkin belgelerin taraflarına tebliğinin istenildiği, sonrasında iş bu davanın açıldığı, açılan dava 10.06.2015 tarihli olup, ihraç kararının tebliğinden itibaren üç aylık süre içerisinde diğer bir ifade ile zamanaşımı süresi içinde davanın açıldığı, davacının adına kayıtlı aracın çalınması sonrasında 31.08.2015 tarihinde yeni bir aracın alındığı, davacının dava sırasında vefat ettiği, mirasçılarının davaya dahil edildiği, alınan ilk raporda kooperatifin davacıya üç aylık tanıdığı sürenin MK m.2 ve m.3'e aykırı olduğu, davacının müracaat neticelerini beklenilmesinin dışında yapılabileceği bir işlemin olmadığı, davacının işlemleri sonuçlandırmadığı gerekçesiyle kooperatif ana sözleşmesinin 11.maddesi gereğince de ölen davacı kanuni mirasçılarının kooperatif ortağı olarak kaydedilmeleri gerektiği yönünde rapor ibraz edildiği, gerekli yazışmalardan sonra dosyanın başka bir bilirkişi heyetine tevdi edildiği, alınan raporda; davacının kendisine üç aylık süre içerisinde "J" plakası alamadığı, ana sözleşmenin 4. Maddesindeki taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olma şartını taşımadığından ihraç edildiği, davacının 31.08.2015 tarihinde başka bir araç satın aldığı, ihraç kararının 23.02.2015 tarihinde alınıp davacının 31.08.2015 tarihinde araç satın aldığı tespitine göre ihraç kararından sonra araç alındığı, davacının "J" plaka almak için müracaat ettiği ancak alamadığı, diğer bir ifadeyle kooperatifin ihraç karar tarihinde davacının taşıyıcılık mesleğini yapabileceği bir araca malik olmadığı, ayrıca J plakasının da alınmadığı, davacının üyelik için gerekli şartları taşımadığı, üç aylık süre içerisinde de gerekli şartları yerine getirmediğinden ihraç kararının mevcut olduğu, üç aylık sürenin kooperatifler kanunu ve ana sözleşmeye uygun olduğu, ancak üç aylık sürenin makul olmadığı kabul edilecek olursa yönetim kurulu kararının dürüstlük kararına aykırılığı nedeniyle iptalinin mümkün olabileceğinin belirtildiği, kooperatif üyelerinin Ukome'ye müracaat edip "J" plaka alma işlemlerinin ne kadar süreceğine ilişkin yazılan müzekkerelere verilen cevapta Ukome'nin 11.05.2005 tarih ve 2005/61 sayılı kararı ile özel halk otobüslerine "J" plaka verilmesi hususunun kararlaştırıldığı, ayrıca 11.10.2006 tarih ve 2006/112 Karar sayılı Ukome kararı ile özel halk otobüslerinin "J" plaka alacağı ve çeşitli niteliklere haiz olması gerektiği şeklinde karar alındığı, alınan bu kararlar kapsamında aracın "J" plakalı olup araç yaşının en fazla 3 olması gerektiği gibi özellikler dikkate alındığında davacının 31.08.2015 tarihinde adına tescil ettirdiği aracın 1993 model olup Ukome kararındaki şartlara haiz olmadığı, ne var ki aracın yitirilmesi, hemen üyenin ortaklık sıfatını yitirmesi sonucunu doğurmayacağı, Yargıtay Hukuk 23. Dairesi'nin istikrarlı kararlarında da belirtildiği üzere, kooperatifin bu konuda ortağa makul bir süre içerisinde araç sahibi olması yönünde en az bir defa ihtar yapmalı ve bu şart yerine getirilmediği takdirde ihraç edilmesi gerekirken, davalının aracın yitirilmesi hususunda davacıya ihtar çekip uygun bir süre vermediği, dosyaya kazandırılan belgelerden sonra dosyanın raporlar arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde yeniden rapor alınmasına karar verildiği, talimat ile alınan bilirkişi raporunda; davacının kooperatif ana sözleşmesindeki şartları yerine getirmek için gönderilen ihtardan sonra ilgili kurumlara başvuruda bulunduğunun anlaşıldığı, sözleşmenin 4 maddesinde ortak olma şartlarının belirlendiği "c" bendinde ise taşıyıcılığı bil fiil meslek edinmiş olma ve bu meslek ile ilgili ilgili kuruluşlardan temin edilecek belgenin gerektiği, sözleşmenin 9. maddesinde bu şartların yitirilmesi halinde ihraç kararı verileceğinin belirtildiği, davacının 1991 yılındaki ihraç kararının iptalinden sonra 04.11.2014 tarihine kadar kaydının yapılmadığı, bu tarihte yapılan kayıttan sonra ortaklık şartlarının yerine getirilmesi için 3 aylık süre tanındığı, ortaklık şartlar arasında bilfiil meslek haline getirmiş taşıyıcı olma ve bununla ilgili kuruluşlardan belgenin alınması şartının sadece Ukome'den "J" plaka alınmasına bağlanmasının sözleşmenin bu hükmüne aykırı olduğu, "J" plaka alınması işleminin bir kamu tasarrufu olduğu ve bu kamu tasarrufunun, sözleşmedeki taşıyıcılığı bilfiil meslek haline getirme şartına bağlanmasının sözleşmede yer almadığı, Ukome tarafından "J" plaka alınması şartı gereğince tahsisine karar verilen plakalardan daha fazla bir "J" plaka tahsis edilmeyeceği, diğer bir ifadeyle hukuki olarak ortada yerine getirilmesi mümkün bir şartın bulunmadığı, davacı mirasçıları bakımından hangi süre verilirse verilsin "J" plaka alınamayacağı, nitekim ilk başvuru tarihi olan 2014 yılında dava tarihine kadar bu hususta bir değişikliğin olmadığı, davacının ihracı bakımından ana sözleşme 4-C maddesinin geniş yorumlanması gerektiği, taşımacılığı bilfiil yapmasının esnaf oda kaydının tevsik edilmesi ile de mümkün olacağı, "J" plaka almanın 4 madde için bir şart olmadığı ve bu şart yerine getirilmemesi nedeniyle ihraç kararının yerinde olmadığı şeklinde mütalaa edildiği,

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının ana sözleşmedeki ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadığı ile kooperatif yönetim kurulu tarafından şartların yerine getirilmesi için gönderilen ihtarın ve tanınan üç aylık sürenin makul olup olmadığı ve üç aylık süreden sonra da ortaklık şartlarının yerine getirilip getirilemeyeceği noktalarında toplandığı, davacının davalı kooperatifle üyenin kooperatiften çıkartılmasını ilişkin yıllara sarî hukuki uyuşmazlıklarının bulunduğu, en son kooperatif üyeliğinden çıkartılması kararına karşı açılan davanın 2000 yılında kesinleşmesi sonrasında 2014 yılına kadar davacıyı üye olarak kaydetmediği, bu dönem içerisinde kooperatif üyelik şartlarının yerine getirilmediğini ileri sürmenin üye kaydı yapılmayan davacıdan beklenemeyeceği, kaldı ki davacı tarafından davalı kooperatife karşı bu dönem içerisinde açılan tazminat davasının bulunduğu (Adana Asliye Ticaret 1. Mahkemesinin 2006/... Esas 2009/... Karar), üye kaydı yapıldıktan sonra davacıya ana sözleşmede belirtilmeyen ve bir kamu tasarrufu olarak ileri sürülen "J" plaka alınması koşulu ve bu koşulun yerine getirilmesi için verilen sürede davacının "J" plakayı alamayacağı, zira "J" plaka alınmasının Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığının izniyle mümkün olduğu, davalı kooperatif üyeleri ile belediye arasında yapılan sözleşmelerin ve tahsis edilen "J" plakaların 2000 yılında yapıldığı, bu dönem içerisinde davacının kooperatif üyeliğinin davalı kooperatiften kaynaklı yapılmadığı, davacıya kusur izafe edilemeyeceği, bundan başka kooperatif ana sözleşmesinin 9. maddesinde ana sözleşme hükümlerindeki taahhütlerini iki ay geciktirmeleri üzerine yönetim kurulunca 10 gün zarfında yazılı olarak ihtar edileceği bu süre içerisinde de borçlarını ödemeyenlerin bir ay içerisinde taahhütleri yerine getirmeleri aksi takdirde ortaklıktan çıkarılacaklarının belirlendiği, kooperatifin davacıya ana sözleşmenin bu maddesine uygun bir ihtaratın olmadığı, kooperatifin davacı ile aynı düzeyde bulunan diğer üyelere eşit davranması koşulunu yerine getirmediği, davacı dışında kooperatife bir çok üye kaydının yapıldığı, yapılan bu işlemin eşit işlem koşuluna ve dürüstlük kuralına aykırı olduğu, davacının davanın devamı sırasında vefatı nedeni ile mirasçılarının kooperatif ana sözleşmesinin 11. maddesi gereğince kooperatife üye olarak kayıtlarının yapılması gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.

Davanın kabulü ile;

1.Davacılar murisi ... hakkında S.S Adana ili Seyhan ilçesi ... nolu Yeni Adana 100. Yıl ...Kooperatifi yönetim kurulunun 23.02.2015 tarih ve 2015/... sayılı ortaklıktan çıkartılma kararının iptaline, davacı mirasçıları ...'nin kooperatif üyeliğinin devamına,

2.Karar ve ilam harcı olarak hesaplanan 80,70-TL"den peşin alınan 27,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 53,00-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3.AAÜT gereğince hesaplanan 5.100,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4.Davacının yapmış olduğu 3.365,30-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

5.Davacı tarafından yatırılan 27,70-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

6.Fazla yatan avans var ise Adalet Bakanlığı HMK Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesine göre, karar kesinleştikten sonra talep sahibine elektronik ortamda hesap numarası var ise bu numara üzerinden, yok ise PTT aracılığı ile adreste ödemeli gönderilmesine, (gönderme masrafının avanstan karşılanmasına ),

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe veya zabıt katibine yapılacak beyanla Adana İstinaf Mahkemesi’nin ilgili dairesine gönderilmek üzere Mahkememize yapılacak olan istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 22.04.2022 Katip ... e- imzalıdır Hakim ... e- imzalıdır