17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... numaralı Nakliyat Emtia Taşıma Sigorta Poliçesi ile sigortalısı olan ... A.Ş.' ye ait traktör parçalarının davalı taşıyıcı tarafından Hindistan'dan Türkiye'ye deniz yolu ile taşıma sırasında hasar gördüğünü, 14.05.2019 ve 11.11.2019 tarihli tutanaklar ile hasarın tespit edildiğini, davalı taşıyıcının hasarın meydana gelmesinden ve ödenmesinden sorumlu olduğunu, ekspertiz incelemesi ile hasar tutarının 15.095 TL olduğunun tespit edildiği ve 30.12.2019 tarihinde sigortalıya ödendiğini, davalı taşıyıcıya hasar tutarının ödenmesi için yapılan başvurudan ve arabulucuya başvurudan sonuç alınamadığını beyanla, sigortalısına ödenen 15.095,00.TL hasar tutarının ödeme tarihi 30.12.2019 itibariyle avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dışı ... A.Ş.'nin parsiyel taşımada müvekkili şirkete co-loader olarak hizmet verdiğini ve hasarın ... A.Ş.'nin sorumluluk alanında meydana geldiğini, müvekkili şirketin hiçbir kusuru bulunmadığını, işbu davanın ... A.Ş.'ye ihbarının gerektiğini, eksper raporunun müvekkili şirkete ihbar edilmediğini ve bu nedenle kabul edilmediğini kusur ve zararı bilirkişilerin belirlemesi gerektiğini, dava tarihi itibariyle faiz talep edilebileceğini beyanla davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine ve davanın ... A.Ş.'ye ihbarını talep etmiştir.

Dava; Davacı sigortalısına ait eşyaların davalı sorumluluğunda hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli alacak davası olup; uyuşmazlığın, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 24/02/2021 tarihli raporda, Davacı ... Şirketi'nin aktif husumet ehliyetine sahip olduğu, Davalının taşıma işini organize ettiğinin anlaşılması üzerine pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, Hasar ihbarının taşıyana kanuni süreler içerisinde yapıldığı, Hasar, yükün çıkış noktasından varış noktasına kadar olan multimodal taşıma sırasında ve eşya davalı taşıyanın hakimiyeti altında iken meydana gelmiş olduğundan davalının söz konusu hasardan sorumlu olacağı, 15.095.-TL olarak davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar tazminatının gerçekçi ve kadri marufunda olduğuna ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacı sigorta şirketinin halef sıfatını kazanabilmesi için, bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ve dava dışı sigortalının talepte bulunabileceği zararın ortaya çıkmasından sorumlu üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. İlk koşul bakımından yapılan değerlendirmede dosya içeriğinde yer alan poliçe örneği ile de sabit olduğu üzere, davacı sigorta şirketi ile Dava dışı sigortalı alıcı ... A.Ş. arasında 09/04/2019 tarih ve ...-2 numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile nakliyat rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi yapıldığı ve işbu sözleşmesinin Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları'na göre tanzim edilmiş olduğu anlaşılmıştır. Sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle ödeme yapmış olma koşulu bakımından dosya içeriğinde yer alan ödeme makbuzu uyarınca, davacı şirket tarafından sigortalısına 30/12/2019 tarihinde 15.095 TL tutarında tazminat ödemesi yapılmış olduğundan hareketle TTK 1472 maddesi gereğince davacı sigortacının halefiyet hakkının ve bu hali ile aktif husumet ehliyetinin bulunduğu kabul edilmiştir.

Dosya kapsamında iki ayrı konşimento bulunmakla konşimentolardan biri dava dışı ... tarafından biri ise ...tarafından düzenlenmiştir. Navlun sözleşmesinin taraflarca düzenlenmediği durumlarda, konşimentonun varlığı aranır ki, konşimento TTK 1228/1 maddesindeki ifadesiyle bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan senettir. Keza 1238/1 uyarınca konşimentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konşimento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi, taşıyan sayılmaktadır. Dosyaya sunulan beyanlar, konşimentolar ile navlun faturasından hareketle, davalı ... LTD. Şti. nin dosyaya konu taşıma bakımından taşıma işleri komisyoncusu (Akdi taşıyan), dava dışı ... (...) ... LTD. nin ise fiili olarak taşımayı yapan firma, olduğu anlaşılmaktadır.

TTK 917/1 maddesi uyarınca "Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu eşya taşımayı üstlenir. Bu sözleşme ile gönderen, kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer". Ayrıca,

TTK 921 maddesi gereğince ücret olarak taşıma giderlerini de içeren tek bedel kararlaştırılmışsa taşıma işleri komisyoncusu taşımaya ilişkin olarak taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur.

Bu kapsamda, dosyada bulunan ve davalı tarafça düzenlendiği anlaşılan navlun faturası da dikkate alındığında TTK 1138 maddesi anlamında navlun sözleşmesinin dava-dışı sigortalı alıcı ... A.Ş ile davalı firma arasında kurulduğu sonucuna varılmıştır. Zira akdi taşıyan ...tarafından alıcıya gönderilmiş çıkış ihbarnamesinin yanında bir de düzenlenmiş olan 29/03/2019 tarih ve ... numaralı Kombine taşıma konşimentosu (Alt Konşimento) nun varlığı da dosya muhteviyatından anlaşılmaktadır. Netice itibariyle, davalının, dava-dışı sigortalı yük alıcısı ile kurulan navlun sözleşmesinin tarafı olduğu, akdi taşıyan sıfatına ve dolayısıyla pasif husumet ehliyetine sahip olduğu mahkemece değerlendirilmiştir. ...tarafından düzenlenmiş olan 29/03/2019 tarih ve ... numaralı Kombine taşıma konşimentosuna göre; yükletenin Hindistan'da yerleşik ... Ltd. şirketi; alıcının ve ihbar olunanın ... mukim ... A.Ş. olduğu ve 4169,30 kg. ağırlığında 6,70 m3 hacminde 9 palet muhteviyatı 423 adet traktör aksamı (debriyaj) emtiasının ... no.lu konteyner içerisine parsiyel olarak istiflendikten sonra Hindistan'ın ... limanından İstanbul, ... limanına taşınmak üzere "..." isimli gemiye (Sefer no:086) yüklenmiş olduğu ve konişmento üzerinde ... kayıtlarının olduğu görülmüştür. Konişmento üzerinde "... " yani " ibraz edildiğine göre-beyana göre" kaydının yer aldığı görülmektedir. ... kaydı ise bilirkişilerce açıklandığı üzere; bir konteyner içerisindeki yükün birden fazla yük sahibine veya alıcıya ait olduğunu gösteren lojistik bir terimdir.

Deniz taşıması açısından hasarın ihbar külfeti TTK 1185 maddesinde düzenlenmiştir.

TTK 1185/1 uyarınca "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK 1185/2'de "Eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek yoktur." denilmiştir. Bu hüküm taşıyanın temsilcisi tarafından hasar raporunun imzalanması hâlinde yazılı ihbara gerek olmadığı yönünde yorumlanmaktadır. TTK ... uyarınca "Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir".

Davacının sigortalısı ... A.Ş.'ye ait debriyaj emtiaları 29/03/2019 tarihinde Hindistan ... Limanı'nda Türkiye'ye gönderilmek üzere gemiye yüklenmiştir.... Limanı'nda, ... ... Ltd. Şti. geçici depolama alanına emtialar geldiğinde yapılan kontrolde 9 paletten 4 paletin ezik, yırtık olduğu tespit edilmiş ve 08/05/2019 tarihli hasar tespit tutanağı ambar sorumlusu, ambar memuru ve puantör tarafından imzalanmıştır. Davalı taşıyıcı .... Ltd. Şti. tarafından Hindistan ... Limanı ile ... ... Limanı arasındaki taşıma üstlenilmiş ve navlun faturası düzenlenmiştir. Emtialar 14/05/2019 tarihinde sigortalı ... A.Ş. Sakarya tesislerinde sigortalıya teslim edilirken 14/05/2019 tarihli bir tutanak daha düzenlenmiş ve tutanak sürücü, teslim alan ve tesellüm eden tarafından imzalanmıştır. Sürücünün tutanağa paletlerin limanda teslim edilirken hasarlı olduğu notunu da eklediği anlaşılmaktadır. Emtialar ... Limanı'nda geçici depolama alanına bırakıldığında davalı taşıyıcı .... Ltd. Şti.'nin sorumluluğu tamamlandığı için hasarın 08/05/2019 tarihinde düzenlenen tutanak ile tespit edildiğinin kabulü gerekir.

Bu bilgilerden hareketle huzurdaki uyuşmazlığı değerlendirecek olursak; davaya konu yükteki hasarın ilk olarak ... Antrepoda 08/05/2019 tarihinde tespit edilerek ambar yetkililerince bir tutanak düzenlenmiş olduğu, daha sonra yükün 14/05/2019 tarihinde alıcının tesislerine getirilmiş olduğu ve burada da hasarlı alındığına dair bir tutanak düzenlendiği ve bilahare hasara yönelik yazılı ihbarın davalı taşıyana ilk kez 16/05/2019 tarihli İhtarname ile ihbar edilmiş olduğu görülmektedir. Buna göre eşya henüz dava dışı sigortalı alıcıya teslim edilmeden davalı sorumluluğu altında hasar tespiti yapılmış olup aynı zamanda TTK 1185/1 maddesinde belirtildiği gibi ihbarın külfetinin yükün "alıcıya teslimi" ile başlayacağı kabulü ile; 14/05/2019 tarihinde yapılan teslimi takiben 16/05/2019 tarihinde davalıya yapılan ihbarın da kanuni ihbar süresinde yapıldığı mahkemece kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklandığı hali ile; konşimentoda bulunan ... kaydından, taşımanın parsiyel yükleme olduğu; dava konusu 9 palet muhteviyatı 423 adet traktör aksamı (debriyaj) emtiasının ilk olarak Hindistan'da ... nolu konteynere parsiyel olarak yüklendikten sonra aynı konteynerin Hindistan'ın ... limanından İstanbul, Ambarlı limanına taşınmak üzere 29/03/2019 tarihinde "..." isimli gemiye yüklendiği, bilahare sefer sırasında sigortalı emtianın farklı bir aktarma limanında ... No.lu konteynere aktarılarak "..." isimli gemiye yüklendiği ve nihayetinde aynı gemi ile İstanbul'a getirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında davalının Kombine taşımacılık konişmentosu kapsamında navlun faturası düzenlediği anlaşılmakla; kapıdan kapıya yapılan yüklemelerde en az iki farklı taşıma şeklinin ( deniz ,kara, hava, vb.. ) kullanılmasının gerekli olduğu durumlarda kullanılan konşimento şekline Kombine Taşıma Konşimentosu (...) denilmektedir. Davalının hasar sorumluluğunun TTK 1178 vd. hükümlerine göre tayini gerekmektedir. Bahsi geçen sorumluluk hükümleri uyarınca davalı, kendi adamlarının veya tüm taşımanın ifasında kullandığı kişilerin kusurlarından da sorumlu olacaktır. Nitekim söz konusu hüküm uyarınca "Taşıyan, eşyanın ziya veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur." (TTK m. 1178/2). Buna göre taşıyan eşyayı teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar iyi halde bulundurmakla yükümlüdür. Diğer bir ifade ile her ne kadar zıya, hasar veya gecikmeden kaynaklanan sorumluluk taşıyanın kusuruna da dayansa (yani bu bir kusur sorumluluğu da olsa) meydana gelecek bir zıya, hasar veya geç teslimde taşıyan karine olarak kusurlu sayılmaktadır. Dolayısıyla bu sebepten kaynaklanan bir zarardan kurtulabilmesi için taşıyanın kendisinin veya adamlarının kusuru olmadığını ispatlaması gerekir. Yukarıda açıklandığı hali ile dosya kapsamında ispat yükü davalı taşıyandadır. Bu nedenle davalının gözetiminde parsiyel olarak yüklenen, taşınan ve yine parsiyel olarak eksiksiz tahliye edilen emtiada meydana gelen hasar nedeniyle, konşimentoda yükleme ve aktarma aşamalarında hasar kaydı bulunmadığı da gözetilerek, konteyner içi istifi de üstlenen davalı taşıyanın sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle ve değerlendirmeleri ve vardıkları sonuç itibarı ile de hükme ve denetime elverişli bulunan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.