7. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Konya ili, Yunak ilçesi, ... Köyü, Köy İçi Mevkii, 109 ada 22 parsel numaralı taşınmazın 1/2 pay halinde müvekkili ve davalı taraf adlarına tescil edildiğini, belirtilen taşınmaz üzerindeki tüm yapıları davacının yaptırdığını ve bugüne kadar tüm bakımlarını da müvekkilinin yaptığını, davalı ... hakkında Konya 4. İcra Müdürlüğünün 2019/11367 Esas sayılı dosyası ile yürütülen takip kapsamında davacının inşa ettirdiği yapılar hakkında kıymet takdiri yapıldığını, davacının söz konusu taşınmaz üzerinde 1/2 hisseye sahip olduğunu, tek başına inşa ettiği muhdesatların da ihale yolu ile satılması durumunda telafisi imkansız zararlara maruz kalacağını, bu nedenle 109 ada 22 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan; 33 m2 depo, 68 m2 ahır, 120 m2 tek katlı ev, 150 m2 tek katlı taş ev, 130 m2 tek katlı evin davacı tarafından inşa edildiğinin tespitini talep etmiştir.

Davalı taraf dosyaya herhangi bir cevap sunmamıştır.

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; Yüksek Mahkeme içtihatları ile muhdesat aidiyetinin tespiti davasına dair temel ilkeler ve kurallar getirildiği, bu bakımdan tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunması gerektiği, bu hususun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 114 üncü maddesinde dava şartı olarak düzenlendiği, Yargıtay içtihatlarında hukuki yararın; bir ortaklığın giderilmesi davası açılmış bulunması, kamulaştırma işlemi yürütülüyor olması, kentsel dönüşüm uygulamaları yapılıyor olması şeklinde açıklandığı, dosyada dava konusu taşınmazın paydaşı aleyhinde icra takibi başlatıldığı, davalının payına haciz işlemi uygulandığı, payın satışı halinde taşınmaz üzerinde davacı tarafından meydana getirildiği iddia edilen muhdesatın kaybedileceği belirtilerek tespit davası açıldığı, bu hususun Yüksek Mahkeme içtihatlarında ve uygulamasında açıklanan özel durumlar arasında bulunmadığı, Yunak Sulh Hukuk Mahkemesi kayıtları incelendiğinde taraflar arasında görülen veya tarafların dahil olduğu herhangi bir ortaklığın giderilmesi davası açılmadığı, bu nedenle davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usülden reddine karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, eksik inceleme neticesinde davanın reddine karar verildiği, müvekkilinin söz konusu taşınmaz üzerinden 1/2 hisseye sahip olduğu ve tek başına inşa ettiği muhdesatların da ihale yolu ile satılması durumunda telafisi imkansız zararlara maruz kalacağı, bu nedenle dava açmakta hukuki yararının bulunduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle;

dosya içeriği ve toplanan delillere göre mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırı yön görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki, aşamalardaki ve istinaf başvurusundaki beyanlarını tekrarla belirterek kararın bozulmasını istemiştir C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, muhdesatın aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1.Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK 684/1 m). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK 718 m).22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi eşya hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2.Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK 114/1-h, 115 m.)

3.Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3.Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davanın açılmasında davacı tarafın hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle verilen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.