8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan alacak, tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda; D A V A /

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Davacı müvekkilinin, ... Kargoda müdür yardımcısı olarak çalıştığını daha sonra işten çıkartıldığını, davalı ... Kargonun 2010 yılında aldığı kararla acentalık sistemini genişletmeye karar verdiğini, bu durum gelişmesi neticesinde davacı müvekkili ile davalı ... Kargo arasında bu kez acentalık sözleşmesi imzalandığını, davalı ile bu sözleşmenin yanı sıra 27.03.2010 tarihinde cari hesap sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin devir tarihi olan 04/2010 tarihinden itibaren sözleşme hükümlerine uyduğunu, acentalık ücretleri ve kararlaştırılan tüm masrafların ... Kargo tarafından müvekkiline ödendiğini, ancak 01/2012 tarihi itibariyle müvekkiline herhangi bir açıklama yapılmaksızın masraf güncellemesi sisteminin davalı şirket tarafından kaldırıldığını, bu süreçte acente bünyesinde yapılan tüm masrafların müvekkili tarafından karşılanıp masrafların müvekkiline ödenmediğinden müvekkilinin zarar etmesine sebep olunduğunu, ayrıca sözleşmede uyarınca 2015 ve 2016 yıllarında hak kazandığı acentalık ücretinin de müvekkiline ödenmediğini, 2015 ve 2016 yılların ve önceki yılların hiçbir masrafının ... kargo tarafından karşılanmadığını, Müvekkilinin 26/04/2016 tarihinde haklı sebep ile acentalık sözleşmesini feshettiğini noterden gönderdiği ihtarname ile bildirdiğini, davalı şirketin ise ihtardan 2 ay sonra 09/08/2016 tarihinde müvekkilinin acentalığının alındığı, müvekkilinin davalı şirket ile imzaladığı acentalık sözleşmesinde ve TTK’da belirtilen acentalık hak ve yükümlülüklerine uygun olarak edimlerini ifa ettiğini, davalının herhangi bir açıklama yapılmaksızın sözleşme hükümlerini uygulamayı bırakıp müvekkilini mağdur ettiğini, hak kazandığı acentalık ücretini de ödemediğini, bu süreçte müvekkilinin basiretli bir tacir olarak kargo hizmetini devam ettirmek amacıyla tüm giderleri kendisinin karşıladığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin hak kazandığı; ... Kargo tarafından 2015 ve 2016 yıllarına ilişkin müvekkile ödenmesi gereken acentalık ücretinin, sözleşme gereği acentalık kapsamında davalı tarafından ödenmesi gerekirken müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalınan ve çalışan personellere ödenen, personel işçilik hak ve alacaklarının, iaşe ve SSK giderlerinin, acenteye ait kira, aidat ve stopaj giderlerinin, yakıt giderlerinin, basılı evrak, kırtasiye ve poşet giderlerinin, elektrik, su, telefon ve ısınma giderlerinin, acentalık sözleşmesinde belirtilen sigorta primlerinin, acente faaliyetlerinde kullanılan araçların ve demirbaşların bakım ve onarım giderlerinin, acentalık faaliyeti çerçevesinde müvekkil tarafından yapılmak zorunda kalınan tüm ödemelerinin ve sözleşmeden kaynaklanan tüm masraf ve giderlerin davalı tarafından temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile tahsilini; yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Davacı yanın taleplerinin Acentelik Sözleşmesi kapsamında ve emsal kararlar uyarınca talep edilmelerinin mümkün olmadığını, davacı yanın taleplerinin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı itirazları olduğunu, davacının müvekkili şirketine karşı ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile de acenteliği ile ilgili açılmış davası mevcut olup, iş bu dosyada karar verildiğini, bu sebeple derdestlik/kesin hüküm itirazında bulunduklarını, davacı yanın, taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesi ek protokol 4.maddede yer alan ''güncelleme alacağı'' talebini, ''güncelleme alacağı'' adını zikretmeden, masraf alacağı altında talep edildiğini, ''güncelleme alacağı'' talebi ile bugüne kadar müvekkil şirketine karşı açılan tüm davaların reddedildiğini, davacının tüm hak edişleri tam ve zamanında ödenmiş olup müvekkili şirketin davacıya hiçbir borcu bulunmadığını, acente ile müvekkili şirketi arasındaki cari hesapta tüm hak ediş ödemelerinin yapıldığı kayıtlı ve belgeli iken acentelik ücretlerinin ödenmediğini iddia etmenin hiçbir tutarlılığı ve dayanağı olmadığını, zaten müvekkil şirketinin ticari defter ve kayıtlarında yapılacak inceleme ile tüm acentelik hak ediş ücretlerinin ödendiği sarihen ortaya çıkacağını, emsal kararlar, delil sözleşmesi, sözleşme iradesi/sözleşme lafzı bağlamında ve resen tetkik edilecek sebeplere binaen davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE/ Dava, acente sözleşmesi kapsamında tazminat ve alacak istemlerine ilişkin bulunmaktadır.

Mahkememizce taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesi, cari hesap sözleşmesi, cari hesap ekstreleri, faturalar vs. dosyamız arasına alınmış, davacı tanıkları dinlenmiş ve bilirkişi heyetinden rapor temin edilmiştir.

Bilirkişiler ... tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 26/07/2024 havale tarihli rapor ile; Davaya konu olan acentelikle ilgili olarak dava dosyasına taraflar arasında imzalanmış Acente Sözleşmesi ve acentelik sözleşmesinin ayrılmaz bir parçası olan Cari Hesap Sözleşmesi sunulduğu, sözleşmelerin ilgili maddelerinin incelendiği; Davacı tarafından davalı adına keşide edilen ...

1.Noterliği’nin 21/06/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde, giderleri karşılayamaz durumda olduğu, haklı sebeple sözleşmeyi feshetmek istediği, acentelik sözleşmesi feshiyle birlikte sözleşme gereğince ödenmesi gereken tüm alacaklarının ve zarar ziyanımın karşılanması ve de tüm tazminat haklarımın tarafıma ödenmesinin ihtar edildiğini; Davalı şirket tarafından da davacı adına keşide edilen Beyoğlu 41. Noterliği’nin 20/07/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde de, tüm iddiaların gerçek dışı olduğu ve kabul edilmediği, her türlü tazminat haklarının saklı tutulduğunun ihtar edilmiş olduğunu; Sektörel Değerlendirme: Ülke genelinde hizmet veren tüm ulusal ve uluslararası kargo firmaları saha operasyonlarını firmalarına bağlı şubeler ve acenteleri aracılığı ile yürütmekte oldukları, her bir kargo şirketinin acente ile çalışma prensipleri bir birinden farklılıklar gösterdiği gibi bir kargo firmasının da farklı dönemlerde uyguladığı değişik acentelik uygulamaları görülmekte olduğunu, davalı ... Kargo’nun davacı eski acentesiyle de uyguladığı o dönem acentelik sisteminin mantığı incelendiğinde, Davalı ... Kargo’nun kendi sigortalı personeli ile operasyon yürüttüğü bir şubesine şirket çalışanlarından veya şirket dışından bir acentelik talebi geldiğinde öncelikle geriye dönük olarak ilgili şubenin son altı aylık gelir ve giderleri hesaplandığı, ilgili şubenin son altı aylık gideri hesaplanırken temel olarak şu yedi kriter dikkate alınarak gider tespitinin yapıldığı, 1- Personel özlük hakları, iaşe ve SSK giderleri 2- Kira, aidat ve stopaj giderleri 3. Basılı evrak, kırtasiye ve poşet giderleri 4. Yakıt giderleri 5- Elektrik, su, telefon ve ısınma giderleri 6- Acentelik sözleşmesinde belirtilen sigorta primleri, 7- Araçların ve demirbaşların bakım ve onarım giderleri, yukarıda yer alan başlıklardaki giderlerin son altı aylık tutarları ve o dönem kargo şubesinde çalışan araç ve personel sayıları da taraflarca karşılıklı olarak imzalanarak kayıt altına alındığı, bu acentelik sisteminde acente işletmecisi aynı zamanda acente/şube yöneticisi olacaksa mevcut şube yöneticisinin giderleri kadar ücret alacak şekilde hesaplama yapılmakta olduğu, Acente işletmecisi aynı zamanda acente/şube yöneticisi olmayıp sadece işletmeci olarak görev alacaksa gider kalemleri içinde ayrıca acente işletmecisi için herhangi bir tutar eklenmediği, yine, ilgili şubenin acenteye devir edildiği dönemdeki cirosu da (devir cirosu) kayıt altına alındığının görüldüğünü, taraflar arasında o dönem imzalanan acentelik sözleşmesinde temel amaç acentelik sistemi ile çalışmaya başlayan şubenin cirosunu (gelirini) arttırması böylece artan cirodan aşağıdaki tabloda yer alan oranlara göre pay alarak acente işletmecisinin daha gelirden pay alması mantığına dayanmakta olduğunu, taraflar arasında 27.03.2010 tarihinde imzalanan Acentelik Sözleşmesinde taraflarca karşılıklı olarak imzalanıp kayıt altına alınan şube/acente verilerinin, Acente Devir Cirosu : 24.086,00 TL ,Acente Gider Toplamı : 10.848,00 TL şeklinde olduğunu, Cari Hesap Sözleşmesi madde 4 'e göre, tutanak altına alınan devir cirosu, devir sonrasındaki herhangi bir takvim ayında sabit kalır veya azalırsa "Acente", bu aylar itibariyle; sadece tutanak altına alınan aylık masraf tutarını almaya hak kazanacak ve bu aylara ait acentelik ücretinin söz konusu masraf tutarına eşit olacak olduğunu, bu madde ile acente işletmecisinin acente işletmeciliğinde para kazanmasının tek yolu devir aldığı şubenin (acentenin) devir aldığı andaki devir cirosunu arttırmak olduğunu, yine Cari Hesap Sözleşmesi madde 4'e göre, (Acentelik Sözleşmesinin 38. madde hükümleri her halükarda saklıdır.) yukarıda belirtilen masraf kalemleri, her 6 (altı) ayda bir "... Kargo" tarafından gözden geçirilecek olduğunu, bu gözden geçirme sonucunda, söz konusu masraf kalemlerinde, yürürlükteki mevzuat, yurt sathında uygulanan tarifelerdeki birim fiyat değişimleri gibi hukuki dayanaklardan veya iş artış/eksilişinden meydana gelen zorunlu değişimlerin oluştuğu anlaşılır ise, bu değişimlerin masraf tutarına etkileri "... Kargo" tarafından hesaplanacaktır. "Acente"nin de fikri alındıktan sonra söz konusu değişimlere bağlı artış veya eksilişlerin, masraf tutarına eklenmesi veya çıkarılması konusundaki nihai karar mercii "... Kargo" olacak olduğunu, taraflar arasında imzalanan 27.03.2010 tarihli acentelik sözleşmesi ve eki cari hesap sözleşmesi ile başlayan ticari ilişkiye istinaden düzenlenen bazı aylara ait hak ediş çizelgelerinin dava dosyasına sunulduğunun görülmekte olduğunu, davacı vekili tarafından dava dosyasına sunulan hakkediş raporları ve ekinde yer alan dayanak belgelerde, davacı alacağından yapılan kesintilerin en ince ayrıntıya kadar gösterildiği, davacı acentenin faaliyet giderleri kapsamında davalı ana firma tarafından gerçekleştirilen ödemelerin ayrıntılı bir şekilde açıklanarak, davacı adına yapılan (işyeri kirası, telefon, elektrik, internet, motorlu araç yakıt/tamir gideri, kırtasiye, kullanılan gönderi poşetleri, araçların neden olduğu trafik cezaları vb.) işletme giderlerini kapsayan faturaların da acente adına davalı ana firma tarafından düzenlendiğinin tespit edilmiş olduğunu, davacı adına düzenlenen gider faturalarının davacı tarafından çekincesiz kabul edilerek imza altına alınmış olduğunu; Mali İncelemede; Davalı şirketin, VUK. md.182 ve 6102 sayılı TTK m.64’e göre tutulması gereken 2012-2013-2014-2015-2016 ve 2017 yılları ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK md. 64 ve VUK 221-226. md. uyarınca açılış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığı, 6102 sayılı TTK m.64’e göre kapanış tasdikine tabi olan ilgili yıllar yevmiye defterinin kapanış tasdiklerinin de yasal süresinde yaptırıldığı, (13/12/2011 T. ve 28141 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliğinin 3.3.2 maddesinde, “Elektronik defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayın beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçer.’’ ve 24/12/2013 T. ve 28861 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliğinin 3/b maddesinde “Tüzel kişiler elektronik defterlerini, ilgili ayı takip eden üçüncü ayın son gününe kadar (hesap döneminin son ayına ait defterler kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın son gününe kadar) kendilerine ait mali mührü ile onaylar.’’ Şeklinde düzenlemeler mevcut olup davalı şirketin 2015 ve 2016 yıllarına ait defter-i kebir ile yevmiye defterlerinin elektronik defter (E-Defter) olarak tutulduğu ve belirtilen tebliğlere uygun açılış ve kapanış beratlarının alındığının görülmüş olduğunu, davacının davalı şirket adına düzenlediği faturaların davacının alacağına, davalı şirketin davacıya ödediği tutarların da davalının borcuna kaydedildiği, bu kayıtlar neticesinde de; 31/12/2012 tarihi itibariyle davacının davalı şirketten alacağının 21.671,79 TL, 31/12/2013 tarihi itibariyle davacının davalı şirketten alacağının 32.481,00 TL, 31/12/2014 tarihi itibariyle davacının davalı şirketten alacağının 8.991,10 TL, 31/12/2015 tarihi itibariyle davacının davalı şirkete olan borcunun 14.906,37-TL, 31/12/2016 tarihi itibariyle davacının davalı şirkete olan borcunun 8.893,58-TL olduğunu, davacının delil dilekçesi ekinde, “acentelik komisyon bedeli”ne ilişkin olarak 2010-2016 yıllarında davalı şirket adına tanzim ettiği 15 adet faturanın sunulduğu, davacı tarafından davalı şirket adına hakediş bedelleri haricinde aylık masraf faturalarının da düzenlenmiş olduğunu, davacının davalı şirket adına tanzim etmiş olduğu tüm hak ediş ve masraf faturalarının davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu; Tarafların tacir oldukları ve davacının da bağımsız tacir niteliğinde acente olarak faaliyet gösterdiği, taraflar arasında akdedilen Acentelik Sözleşmesi “Ek Protokolü Cari Hesap Sözleşmesi’nin 4. Maddesinde de açıkça davacıya ödenecek acentelik ücreti (yani hak edişlerin hesaplanması ve davaya konu masraf ödemeleri yönünden) davalı "... Kargo"nun muhasebe kayıtlarının esas olacağı” ve yine taraflar arasında akdedilen Acentelik Sözleşmesi’nin 40. Maddesinde de taraflar arasında çıkacak çekişmelerde davalı “... Kargo’nun defter ve kayıtlarının geçerli ve kesin delil olacağı” tacir olan taraflarca açıkça kabul edildiğinden, davalının ticari defter kayıtlarına itibar edileceğinin değerlendirildiğini, bu haliyle de mali inceleme kısmında da tespit edildiği üzere, davalının ticari defterlerine göre davalının herhangi bir borcunun tespit edilemediği kanaatine varılmış olduğunu, nihai takdirin mahkemede olduğu bildirilmiştir. İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller, tanık beyanları ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;

Davacı vekilince dava dilekçesi ile, taraflar arasında 27.10.2010 tarihinde imzalanan acentelik sözleşmesi ve acentelik sözleşmesi ek protokolü cari hesap sözleşmesi uyarınca davacının hak ettiği 2015 ve 2016 yıllarına ilişkin acentelik ücretinin, sözleşme gereği acentalık kapsamında davalı tarafından ödenmesi gerekirken davacı müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalınan ve çalışan personellere ödenen, personel işçilik hak ve alacaklarının, iaşe ve SSK giderlerinin, acenteye ait kira, aidat ve stopaj giderlerinin, yakıt giderlerinin, basılı evrak, kırtasiye ve poşet giderlerinin, elektrik, su, telefon ve ısınma giderlerinin, acentalık sözleşmesinde belirtilen sigorta primlerinin, acente faaliyetlerinde kullanılan araçların ve demirbaşların bakım ve onarım giderlerinin, acentalık faaliyeti çerçevesinde müvekkil tarafından yapılmak zorunda kalınan tüm ödemelerinin ve sözleşmeden kaynaklanan tüm masraf ve giderlerin temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalı taraftan tahsili talep edilmiştir.

Davalı vekilince cevap dilekçesi ile; Davacı yanın taleplerinin Acentelik Sözleşmesi kapsamında ve emsal kararlar uyarınca talep edilmelerinin mümkün olmadığı, davacı yanın taleplerinin zamanaşımına uğradığı, davacının davalı müvekkili şirkete karşı ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile de acenteliği ile ilgili açılmış davası mevcut olup, iş bu dosyada karar verildiği, bu sebeple derdestlik/kesin hüküm itirazında bulundukları savunularak davanın reddi talep edilmiştir. Öncelikli olarak, dava şartları, ilk itirazlar ve süreler yönünden değerlendirme yapılması gerekmiştir;

Davalı yanın .... ATM' nin ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilerek incelenmiştir. İncelenmesinde, taraflarının dosyamız tarafları olduğu, tarafların sıfatlarının aynı olduğu, davanın kambiyo senetlerinden kaynaklı menfi tespit davası olduğu, mahkemece davanın reddine karar verildiği, bu dosyanın dosyamız yönünden derdestlik veya kesin hüküm oluşturmadığı anlaşılmakla ve değerlendirilmekle, davalı yanın .... ATM' nin ... Esas sayılı dosyası yönünden yapmış olduğu derdestlik ve kesin hüküm yönünden yapmış oldukları itirazların yerinde görülmediğinden reddine karar verilmiştir.

Davalı tarafça, zamanaşımı def'inde bulunulmuş ise de, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin 09.08.2016 tarihinde son bulduğu, bu tarihten dava tarihine kadar TBK'nın 147/5 maddesinde düzenlenen 5 yıllık sürenin dolmadığı anlaşılmakla ve değerlendirilmekle, davalı tarafın zamaaşımı def'inin de reddine karar verilmiştir. Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek başkaca bir ilk itiraz ve ya süreler yönünden itiraz olmadığından davanın esasına geçilmiş, davacı tarafça bildirilen tanıklar dinlenmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi raporu incelenmiş olup, raporun ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere dosya kapsamında karar vermeye uygun olduğu değerlendirilmiştir. Acentelik Sözleşmesi TTK'nın 102 ila 123. Maddeleri arasında düzenlenmiştir.

TBK'nın 147/5 maddesinde, acentelik sözleşmesinden doğan alacakların 5 yıllı zamanaşımına tabi olduğu düzenlenmiştir. Dosya kapsamında toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları ve alınan bilirkişi raporuna göre; Taraflar arasında, 27/03/2010 tarihli Acentelik Sözleşmesi ve 27/03/2010 tarihli Acentelik Sözleşmesi “Ek Protokolü Cari Hesap Sözleşmesi imzalanmış olduğu; Dava konusu somut olay ile ilgili olarak 27/03/2010 tarihli Acentelik Sözleşmesi’nde yer alan bazı düzenlemelerin; "

Madde 7- Demirbaş, Araç Temini ve Kullanımı: a) "Acente"nin, her halükarda "... Kargo" tarafından belirlenen standartlarda demirbaş, mefruşat vs.'i kullanması asıldır. "Acente", daha önce şube olarak örgütlenmiş bu idari birimde, halen mevcut bulunan tüm demirbaş, araç, mefruşat vs.'in kullanım haklarını (mülkiyet hakları "... Kargo"da kalmak kaydıyla) tutanak ile devralacak ve kullanacaktır. Söz konusu demirbaş ve mefruşatın, normal kullanım süreleri sonunda kullanılamaz duruma geldikleri tespit edildiği taktirde, yenileme işlemleri "... Kargo" tarafından sağlanacaktır. "Acente"de kullanılacak araçlar ise, iş bu sözleşmenin imza tarihinden itibaren her 5 (beş) yılda bir "... Kargo" tarafından yenilenecektir. Madde 8- "Acente" yerinin kiralanması ve ortak sorumluluklar:

a)"Acente", kiralık bir gayrimenkulde faaliyet gösterecek ise, kira sözleşmesini "... Kargo" nam ve hesabına, "... Kargo Acente"si sıfatıyla imzalayacaktır. Bir başka ifadeyle; her halükarda "kiracılık" sıfatı "... Kargo"ya ait olacaktır. Kira sözleşmesine konu olacak gayrimenkulün, "... Kargo" tarafından uygun görülmesi, söz konusu kira sözleşmesinin imzalanmasının ön şartıdır.

b)"... Kargo", söz konusu kira sözleşmesinden kaynaklanacak kira bedelini ve stopaj fiilen kendisi ödeyecektir.

Madde 21- Bakim, Onarım, Isınma, Aydınlanma, Su ve Diğer Giderler: Elektrik, su, haberleşme, isi v.b. giderler ve bu giderlerin zamanında ödenmemesinden kaynaklanacak fer'i yükümlülükler "Acente" tarafından karşılanacaktır. Abonelik gerektiren tüm kullanımlarda aboneliklerin "Acente" adına yapılması zorunludur. Söz konusu abonelikler nedeniyle, "Acente"nin ödeme yapmaması üzerine, "... Kargo" ödemede bulunmak zorunda kalır ise, bu tutarlar için tüm fer'ileriyle birlikte "Acente"ye rücu edilecektir. Acente bürosunun faaliyeti için gereken her türlü gideri (yukarıda açıklanan büro giderleri, acentenin kullanımındaki araçlara ait her türlü giderler, büro çalışanlarına ait her türlü giderler, her türlü vergiler ve büro faaliyetine ait diğer giderler) ödemekle yükümlüdür. Masrafların belirlenmesi ve ödenmesine ilişkin cari hesap sözleşmesi hükümleri saklıdır. Madde 24-"Acente"de kullanılan araçların bakım, onarım ve sigortası:

a)"Acente", kargo hizmetinin aksamaması için gerekli sayıda araç bulundurmak zorundadır. "... Kargo" araç eksikliği sebebiyle hizmetin aksadığını tespit ederse "Acente"ye 7. madde hükümleri doğrultusunda araç temin edecektir. "Acente", kullanımındaki araçların tamamının, günlük mesailerinin bitiminde ilgili "... Kargo" Aktarma Merkezine teslimini sağlayacaktır. "Acente” söz konusu araçları, kargo faaliyeti dışında, hiçbir şekilde özel amaçlarla kullanamaz,

b)"Acente"nin kullandığı tüm araçların üzerine "... Kargo"nun unvanı veya "... Kargo"nun tespit ettiği bir başka gerçek veya tüzel kişinin reklâmı veya logosu konulacaktır.

3.kişilere ait reklâm veya logoların, söz konusu araçlar üzerine konması nedeniyle tahakkuk edebilecek reklam gelirleri münhasıran "... Kargo'ya ait olacaktır. Araçlarda kullanılacak tanıtıcı yazılar, yazı karakterleri, renk ve zemini, yazı büyüklüğü ve amblemler "... Kargo'nun belirttiği ve kullandığı normlara uygun olacaktır. Sözleşmede belirlenen standartlara aykırı araç kullanıldığının saptanması ve bildirimden itibaren 1 (bir) aylık süre içerisinde aykırılığın giderilmemesi halinde "... Kargo", bu sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilecektir. "Acente"nin, kendi faaliyeti sırasında kullandığı araçların kaza, arıza vs. nedenlerle 3. kişilere verdiği zarar ve ziyandan münhasıran "Acente" sorumlu olacaktır. "Acente"nin sorumluluğuna aykırı davranması nedeniyle veya mevcut hukuki mevzuat gereği "... Kargo"nun da "Acente" ile birlikte sorumlu tutulacağı durumlarda, "... Kargo" uğrayacağı maddi kaybı için "Acente"ye rücu edecektir.

Madde 28 "Acente"nin sigortalanması: "... Kargo", gerek "Acente"nin iş yerine ve personeline ilişkin olarak, gerekse "Acente"nin taşıyacağı kargolar yönünden, "menfaat sahibi" sıfatıyla istediği sigorta şirketine; Yangın, Hırsızlık, Ferdi Kaza, İşveren Mali Mesuliyet, 3. Şahıs Mali Mesuliyet ve Hayat Sigortası, Nakliyat Sigortası ve gerekli gördüğü diğer sigortaları yaptırabilecektir. "... Kargo'nun bu aşamada dilediği sigorta şirketini seçme ve sigorta şartlarını belirleme yetkisi olacaktır. Sigorta primleri "... Kargo" tarafından ödenecektir.

Madde 31- Acentelik Ücretinin Hesaplanması;"Acente", faaliyetleri esnasında kullanacağı poşet, karton kutu vs, malzemeler ile iş elbiselerini "... Kargo"dan temin etmek zorundadır. Yine söz konusu poşet, karton kutu vs. taşıma malzemeleri üzerine, 3. kişilerin reklâmının alınması ve reklám koşullarının belirlenmesi konularında da tek yetkili birim "... Kargo"dur. Bahse konu reklamlardan doğacak reklâm geliri üzerinde "Acente" hak iddia edemez. Madde 40. Maddesinde de taraflar arasında çıkacak çekişmelerde davalı “... Kargo’nun defter ve kayıtlarının geçerli ve kesin delil olacağı" şeklinde olduğu; Dava konusu somut olay ile ilgili olarak 27/03/2010 tarihli Acentelik Sözleşmesi “Ek Protokolü Cari Hesap Sözleşmesi’nde yer alan bazı düzenlemelerin; "Madde 4-Acentelik Ücretinin Hesaplanması: Devir cirosu: Devir tarihinden önceki takvim yılının son 6 (altı) ayında gerçekleşmiş olan, giden kargolara ait ciroların aylık ortalamasıdır. İş bu sözleşmenin temel mantığı; "Acente"nin ciro artışına dayalı olarak kazanç elde etmesidir. Bu amaçla “Acente"ye, bağımsız tacir sıfatıyla devredilecek "... Kargo" şubesinin, devir tarihi itibariyle mevcut aylık gideri t edilecek ve bu gider; devir sonrasında da "... Kargo" tarafından "Acenteye düzenli olarak ödenecektir. Böylece "Acente"nin devir nedeniyle zarara uğraması önlenmiş olacaktır.

Aynı şubenin devir cirosunda, devir tarihinden sonra yaşanacak artıştan "Acente"ye pay verilmesi suretiyle de; "Acente"nin performansına dayalı olarak kâr elde etmesine imkân sağlanacaktır. Dolayısıyla; "Acente", devir cirosunda artış sağlayamazsa gelir elde edemeyecek, ancak masrafları "... Kargo" tarafından sağlandığı için, ciro artışı olmasa dahi zarar etmeyecektir. Bu temel mantık çerçevesinde; "... Kargo" tarafından "Acente"ye yapılacak ödemeler şu esaslarla belirlenecektir. Devre konu "... Kargo" şubesinin, devir tarihi itibariyle giderleri, ana başlıklar itibariyle aşağıdaki kalemlerden oluşmaktadır.

1.Personel özlük hakları, iaşe ve SSK giderleri

2.Kira, aidat ve stopaj giderleri

3.Basılı evrak, kırtasiye ve poşet giderleri

4.Yakıt giderleri

5.Elektrik, su, telefon ve ısınma giderleri

6.Acentelik sözleşmesinde belirtilen sigorta primleri,

7.Araçların ve demirbaşların bakım ve onarım giderleri

Devir tarihi itibariyle; devre konu "... Kargo" şubesinin mevcut aylık masrafları "... Kargo" tarafından belirlenecek ve bu aylık masraf tutarı taraflarca tutanak altına alınacaktır. Yine bu aşamada; devre konu "... Kargo" şubesinin devir cirosu da; devir tarihindeki veriler esas alınarak "... Kargo" tarafından belirlenecek ve tutar da taraflarca tutanak altına alınacaktır. Bu belirlemeler yapılırken, "... Kargo"nun muhasebe kayıtları esas olacaktır. Bu aşamada "Acente"nin görüşünün alınmasına da özen gösterilecektir. Tutanak altına alınan devir cirosu, devir sonrasındaki herhangi bir takvim ayında sabit kalır veya azalırsa "Acente", bu aylar itibariyle; sadece tutanak altına alınan aylık masraf tutarını almaya hak kazanacak ve bu aylara ait acentelik ücreti; söz konusu masraf tutarına eşit olacaktır. (Acentelik Sözleşmesinin 38. madde hükümleri her halükarda saklıdır.) Yukarıda belirtilen masraf kalemleri, her 6 (altı) ayda bir "... Kargo" tarafından gözden geçirilecektir. Bu gözden geçirme sonucunda; söz konusu masraf kalemlerinde, yürürlükteki mevzuat, yurt sathında uygulanan tarifelerdeki birim fiyat değişimleri gibi hukuki dayanaklardan veya iş artış/eksilişinden meydana gelen zorunlu değişimlerin oluştuğu anlaşılır ise, bu değişimlerin masraf tutarlarına etkileri “... Kargo” tarafından hesaplanacaktır. “Acente”nin de fikri alındıktan sonra; söz konusu değişimlere nihai karar merci “... Kargo olacaktır. "Acente”nin fiilen çalıştığı herhangi bir takvim ayında, tutanak altına alınan devir cirosunda artış ortaya çıkarsa; aşağıdaki artış dilimlerine göre "Acente"ye, masraflarına ilave olarak aylık acentelik ücreti ödenecektir. Bu tablodaki ciro artış yüzdelerine tekabül eden rakamsal tutarlar; karşılarındaki katsayı ile çarpılacak ve o artış yüzdesine karşılık gelen acentelik ücreti bulunacaktır.

Madde 5-Acentelik Ücretinin Ödenmesi: "Acente" fiili çalıştığı takvim ayı tamamlandığında; yukarıda belirtilen tutanakta yazılı masraf tutarına (bu masraflardan; fiilen "... Kargo" tarafından ödenenler, söz konusu fatura içeriğine dahil edilmeyecektir) ilişkin faturasını düzenleyecek ve "... Kargo”ya verecektir. "... Kargo" bu fatura tutarını, faturayı teslim aldığı tarihten itibaren 15 (onbeş) gün içerisinde acenteye ödeyecektir. Müteakiben "... Kargo" fiilen çalışılan takvim ayına ait incelemesini yaparak, "Acente"ye ödenecek artı ücret miktarını tespit edecek ve ciro artışına dayalı olarak ödenmesi gereken artı ücret tespit edildiği takdirde bu miktarı, "Acente" faturası mukabili, fiili çalışılan takvim ayını takip eden takvim ayının içerisinde, dört eşit taksitte Acente‘ye ödeyecektir. (devir işlemi; takvim ayının başında gerçekleşmediği taktirde ödemelerde kıstelyevm usulü uygulanacaktır.) Acentelik sözleşmesinde geçen Acente ücreti ifadesi; öncelikle artı ücreti, artı ücret yeterli olmadığı taktirde masraf ücretini ifade edecektir. " şeklinde olduğu;

Davacı tarafından davalı adına keşide edilen ...

1.Noterliği’nin 21/06/2016 tarih ve 10090 yevmiye numaralı ihtarnamesinde, giderleri karşılayamaz durumda olduğu, haklı sebeple sözleşmeyi feshetmek istediği, acentelik sözleşmesi feshiyle birlikte sözleşme gereğince ödenmesi gereken tüm alacaklarının ve zarar ziyanımın karşılanması ve de tüm tazminat haklarımın tarafıma ödenmesinin ihtar edildiği, davalı şirket tarafından da davacı adına keşide edilen Beyoğlu 41. Noterliği’nin 20/07/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde de, tüm iddiaların gerçek dışı olduğu ve kabul edilmediği, her türlü tazminat haklarının saklı tutulduğunun ihtar edildiği, 09.08.2016 tarihinde taraflar arasında acentelik sözleşmesinin sona erdiği;

Mahkememizce dinlenen tanık beyanlarından, tanıkların taraflar arasındaki sözleşmelerin içeriği ile tarafların borç ve alacakları konusunda net bilgi sahibi olmadıkları, kaldı ki taraflar arasındaki sözleşmelerin içeriğinde delil sözleşmesi düzenlendiği, davalı taraf kayıtlarının kesin delil olacağının kararlaştırıldığı, bu delil anlaşması ve yazılı delile karşı yazılı delille ispat kuralı gereği tanık beyanlarına itibar edilemeyeği; Taraflar arasında 27.03.2010 tarihinde imzalanan Acentelik Sözleşmesinde taraflarca karşılıklı olarak imzalanıp kayıt altına alınan şube/acente verilerinin, "Acente Devir Cirosu : 24.086,00 TL ,Acente Gider Toplamı : 10.848,00 TL" şeklinde olduğu;

Cari Hesap Sözleşmesi madde 4 'e göre, tutanak altına alınan devir cirosu, devir sonrasındaki herhangi bir takvim ayında sabit kalır veya azalırsa "Acente", bu aylar itibariyle; sadece tutanak altına alınan aylık masraf tutarını almaya hak kazanacak ve bu aylara ait acentelik ücretinin söz konusu masraf tutarına eşit olacak olduğu, bu madde ile acente işletmecisinin acente işletmeciliğinde para kazanmasının tek yolunun devir aldığı şubenin (acentenin) devir aldığı andaki devir cirosunu arttırmak olduğu, yine Cari Hesap Sözleşmesi madde 4'e göre, yukarıda belirtilen masraf kalemlerinin, her 6 (altı) ayda bir "... Kargo" tarafından gözden geçirilecek olduğu, bu gözden geçirme sonucunda, söz konusu masraf kalemlerinde, yürürlükteki mevzuat, yurt sathında uygulanan tarifelerdeki birim fiyat değişimleri gibi hukuki dayanaklardan veya iş artış/eksilişinden meydana gelen zorunlu değişimlerin oluştuğu anlaşılır ise, bu değişimlerin masraf tutarına etkileri "... Kargo" tarafından hesaplanacağı, "Acente"nin de fikri alındıktan sonra söz konusu değişimlere bağlı artış veya eksilişlerin, masraf tutarına eklenmesi veya çıkarılması konusundaki nihai karar merciinin "... Kargo" olacağı;

Taraflar arasında imzalanan 27.03.2010 tarihli acentelik sözleşmesi ve eki cari hesap sözleşmesi ile başlayan ticari ilişkiye istinaden düzenlenen bazı aylara ait hak ediş çizelgelerinin dava dosyasına sunulduğu, davacı vekili tarafından dava dosyasına sunulan hakkediş raporları ve ekinde yer alan dayanak belgelerde, davacı alacağından yapılan kesintilerin en ince ayrıntıya kadar gösterildiği, davacı acentenin faaliyet giderleri kapsamında davalı ana firma tarafından gerçekleştirilen ödemelerin ayrıntılı bir şekilde açıklanarak, davacı adına yapılan (işyeri kirası, telefon, elektrik, internet, motorlu araç yakıt/tamir gideri, kırtasiye, kullanılan gönderi poşetleri, araçların neden olduğu trafik cezaları vb.) işletme giderlerini kapsayan faturaların da acente adına davalı ana firma tarafından düzenlendiği, davacı adına düzenlenen gider faturalarının davacı tarafından çekincesiz kabul edilerek imza altına alınmış olduğu;

Davalı şirketin, VUK. md.182 ve 6102 sayılı TTK m.64’e göre tutulması gereken 2012-2013-2014-2015-2016 ve 2017 yılları ticari defterlerinin usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş olduğu, davacının davalı şirket adına düzenlediği faturaların davacının alacağına, davalı şirketin davacıya ödediği tutarların da davalının borcuna kaydedildiği, davacının davalı şirket adına tanzim etmiş olduğu tüm hak ediş ve masraf faturalarının davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu kayıtlar neticesinde de; 31/12/2012 tarihi itibariyle davacının davalı şirketten alacağının 21.671,79 TL, 31/12/2013 tarihi itibariyle davacının davalı şirketten alacağının 32.481,00 TL, 31/12/2014 tarihi itibariyle davacının davalı şirketten alacağının 8.991,10 TL, 31/12/2015 tarihi itibariyle davacının davalı şirkete olan borcunun 14.906,37-TL, 31/12/2016 tarihi itibariyle davacının davalı şirkete olan borcunun 8.893,58-TL olduğu;

Tarafların tacir oldukları ve davacının da bağımsız tacir niteliğinde acente olarak faaliyet gösterdiği, taraflar arasında akdedilen Acentelik Sözleşmesi “Ek Protokolü Cari Hesap Sözleşmesi’nin 4. Maddesinde de açıkça davacıya ödenecek acentelik ücreti (yani hak edişlerin hesaplanması ve davaya konu masraf ödemeleri yönünden) davalı "... Kargo"nun muhasebe kayıtlarının esas olacağı” ve yine taraflar arasında akdedilen Acentelik Sözleşmesi’nin 40. Maddesinde de taraflar arasında çıkacak çekişmelerde davalı “... Kargo’nun defter ve kayıtlarının geçerli ve kesin delil olacağı” tacir olan taraflarca açıkça kabul edildiğinden, davalının ticari defter kayıtlarına itibar edilmesi gerektiği, davalının ticari defterlerine göre, davalının, davacıya herhangi bir borcunun olmadığı, aksine davacıdan alacaklı olduğu anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; İspat külfeti kendisinde olan davacı tarafça davanın ispatlanamadığı sonuç ve kanaatine ulaşılarak davacı tarafça açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

1.Davacı tarafça açılan davanın REDDİNE,

2.Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60-TL karar ve ilam harcının, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 170,78-TL harcın mahsubu ile bakiye eksik kalan 256,82‬-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

3.Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 10.000,00-TL vekâlet ücretinin, davacı taraftan alınarak davalı tarafa VERİLMESİNE,

4.Arabuluculuk görüşmelerinde arabulucu olarak atanan ...(...)'e yapılacak olan 1.320,00-TL ödemenin suçüstü ödeneğinden karşılandığı anlaşıldığından 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/A-13'e göre davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

5.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde BIRAKILMASINA,

6.6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının, kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/12/2024 Katip ... Hakim ...