Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarım Hakkının İhlali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

Davacı vekili 27/12/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin başta ... ili olmak üzere Türkiye ve tüm dünya çapında mobilya tasarım, üretim ve satış iş kolunda faaliyet gösterdiğini, müvekkili adına ... nezdinde ... numara ile kayıtlı çoklu tasarımlarının bulunduğunu, ancak kötüniyetli bazı kişilerin müvekkiline ait bazı tasarımlarının herhangi bir yasal gerekçeye dayanmaksızın taklitlerini yapıp ürettiğini sattığını, sonucunda haksız kazanç elde ettiğini, bunun üzerine belirtilen tasarımlara yapılan tecavüzün önlenmesi amacıyla ....

D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti istendiğini, taraflarınca ...

arabuluculuk daire numarası ile davalı yanla arabuluculuk görüşmeleri yapıldığını, anlaşmaya varılamadığını, ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalının müvekkili tasarımlarından doğan haklarına tecavüzünün devamını önlemek amacıyla davacı adına ... ... bünyesinde tescilli .... sayılı tasarımların 6769 sayılı yasanın 149/1-d,f maddeleri uyarınca tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz makine gibi araçlara tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulan veya el konulmayarak yedi emin olarak davalıya bırakılan ürünlerin dava sonucunda masrafları tecavüz edene ait olmak üzere imha edilmesine, müvekkilinin 6769 sayılı yasanın 150, 151/1 ve 151/2-a maddeleri uyarınca uğramış olduğu maddi zararının tespiti ile 149/1-ç ve 150 maddeleri uyarınca fazlaya ilişkin talep artırım, ıslah ve diğer bütün yasal haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi zararının tespit tarihi olan 04/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve yargılamanın sonucunda satışa arz edilen ürünlerin tecavüz sayıldığına karar verilmesi halinde masrafları tecavüz edene ait olmak üzere kararın ilanını, .... D.İş sayılı dosyasına yapılan masrafın yargılama gideri kalemi olarak davalıdan tahsil edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretini karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, dava dilekçesinin kendisine tebliğine rağmen yasal süre içinde cevap dilekçesi ibraz etmediğinden, 6100 sayılı HMK m.128 hükmü uyarınca dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmıştır. ISLAH:

Davacı vekili 16/02/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; Dava dilekçesinde 15.000,00 TL manevi tazminat taleplerinin kabulüne, maddi tazminat kalemi olan 1.000,00 TL talep miktarını toplamda 5.155,94 TL olacak şekilde 4.155,94 miktarda artırılmasına yönelik ıslah istemlerinin kabulüne, 5.155,94 TL maddi tazminatın ve 15.000,00 TL manevi tazminatın; tespit tarihi olan 04.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK: Dava; tasarım hakkı ihlali iddiasından kaynaklı hukuki korunma istemlerine yöneliktir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalının, davacıya ait tasarım haklarını ihlal eyleminde bulunup bulunmadığı, tecavüz eyleminin önlenmesi, tecavüze konu ürünlere el konarak imha edilmesi, maddi ve manevi tazminat ile hükmün ilanı istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri tebliğ olunmuş, tarafların sunduğu deliller alınmış, tasarım tescil belgeleri celp edilmiş, .... D.İş sayılı dosyası UYAP üzerinden temin edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel veya teknik hususlar bakımından bilirkişi raporları aldırılmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

Tarafların iddia ve savunmaları, .... D.İş sayılı dosya içeriği, tasarım tescil belgesi, özel veya teknik hususlarda değerlendirmeler içeren bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; .... D.İş sayılı dosyasının incelenmesi neticesinde, davalının instagram hesabı ve iş yerinde tespit edilen inceleme konusu yemek masası, orta sehpa, tekli koltuk, üçlü koltuk ürünlerinin iş bu davanın konusunu oluşturduğu, .... D.İş sayılı dosyası ile davalı tarafa ait işyerinde ve davalıya ait olduğu belirtilen instagram sayfası üzerinde delil tespiti icra edildiği, buna göre; davacının çoklu tasarım tesciline konu ürünlerle davalı tarafın mağazasında satışa sunulan mobilya takımının mukayeli incelemesinde;  Her iki yemek masasında da somon rengi desenli üst zemin bej renk ayaklar masa kenarında sarı şerit, masanın dört ayağında da üç parça, parçaları ayıran sarı şerit bulunmaktadır. Bu üç parçanın ikisi küre şeklinde desenler alt kısımlarında ise desenli vazo görüntüsü yer almaktadır. Davalıya ait "..." internet sitesinde de, mağazada tespiti yapılan yemek masası ürününün tanıtımı yapılmaktadır.  Davacının orta sehpasında bej zemin rengi davalı tarafa ait orta sehpada somon desenli zemin bulunmaktadır. Orta sehpaların ayakları bronz renk uçlardan ve küre şeklindeki iki parçadan oluşmaktadır.  Davacının tekli koltuğundaki koltuk dayama bölümündeki yarı daireyle davalı tarafa ait üründeki koltuk dayama bölümündeki yarı daire genel görünüm özellikleriyle benzerlik bulunmaktadır. Tekli koltukların ayakları beyaz renk desenli vazo ve bronz uçlardan oluşmaktadır.  Her iki tarafa ait üçlü koltuk grubu geniş desenli halka ayaklar ve bronzlar uçlar içermektedir. Koltuk takımını çevreleyen sarı şerit her iki üründe de yer almaktadır.

Uyuşmazlık konusu tasarımlar; mobilya tasarımı olup bu ürünlerde tasarımı şekillendiren teknik bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu ürünlerde tasarımcının seçenek özgürlüğü bulunmakta olup, bunlardan hareketle tasarımcılar birbirinden çok farklı ürünler üretebilmektedir. Nitekim piyasada halen çok farklı biçimlerde mobilya modelleri bulunmaktadır. Bu nedenle; yemek masası, orta sehpa, tekli koltuk, üçlü koltuk ürünlerinde tasarımcının seçenek özgürlüğünün bulunduğu kanaatine varılmıştır.

Uyuşmazlık konusu bu ürünler bakımından yemek masası, orta sehpa, tekli koltuk, üçlü koltuk kullanan herkesin bilgilenmiş kullanıcı olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Davacıya ait ... sayılı tasarım ile davalı mağazasında ve instagram hesabında tespit edilen üçlü koltuk ürünü karşılaştırıldığında; Her iki tarafa ait üçlü koltukta da aynı geniş desenli top ayaklar, aynı bronz uçlar, aynı dokuma, aynı sırt ve kolçaklar bulunmaktadır. Koltuk takımını çevreleyen sarı şerit her iki üründe de yer almaktadır. Davacıya ait ...sayılı tasarım ile davalı mağazasında ve instagram hesabında tespit edilen tekli koltuk karşılaştırıldığında; Davacının tekli koltuğunun sırt bölümündeki yarı daireyle davalıya ait üründeki sırt bölümündeki yarı daire arasında genel görünüm özellikleriyle büyük benzerlik bulunmaktadır. Tekli koltukların ayakları aynı beyaz renk desenli vazo ve bronz uçlardan oluşmaktadır. Davacıya ait ... sayılı tasarım ile davalı mağazasında ve instagram hesabında tespit edilen yemek masası karşılaştırıldığında; Her iki yemek masasında da somon rengi desenli üst zemin bej renk ayaklar masa kenarında sarı şerit, masanın dört ayağında da üç parça, parçaları ayıran sarı şerit bulunmaktadır. Bu üç parçanın ikisi küre şeklinde desenler alt kısımlarında ise desenli vazo görüntüsü yer almaktadır. Davacıya ait ... sayılı tasarım ile davalı mağazasında ve instagram hesabında tespit edilen orta sehpa karşılaştırıldığında; Davacının orta sehpasında bej zemin rengi davalıya ait orta sehpada somon desenli zemin bulunmaktadır. Orta sehpaların ayakları bronz renk uçlardan ve küre şeklindeki iki parçadan oluşmaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında; davalı iş yerinde ve sosyal medya hesabında saptanan üçlü koltuk, tekli koltuk, yemek masası, orta sehpa ile davacının .... sıra numaralı tasarımları arasında ayaklar, kolçak, üst tabla, sırt ve minder gibi neredeyse tüm tasarım bölümlerinde ayniyete yakın derecede benzerlik bulunmaktadır.

Bu yönüyle davacı adına tescilli tasarımlar ile davalının mağazasında ve instagram hesabında saptanan ürünlerin genel izlenimlerinin, mobilya ürünlerindeki seçenek özgürlüğü de dikkate alındığında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayniyete yakın derecede benzer olduğu tespit edilmiştir.

Tescilli tasarımlar ile davalı ürünleri arasında küçük farklılıklar olmakla birlikte bu farklılıkların ayrıntı seviyesinde olduğu ve davalı ürünlerini, davacının tasarımlarına nazaran ayırt edici kılmadığı da belirlenmiştir. Bu nedenle davalının mağazasında ve instagram hesabında tespit edilen ve yukarıda belirtilen ürünler ile davacının ... sıra numaralı tasarımları arasında ayniyete yakın derecede benzerlik olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davalının, davacıya ait ..., sayılı tasarım haklarına tecavüz oluşturan eylemlerinin önlenmesine, 18/08/2022 düzenleme tarihli bilirkişi raporunda görsellerine yer verilen "yemek masası", "orta sehpa", "tekli koltuk" ve "üçlü koltuk" ürünlerine el konmasına, el konan bu ürünlerin masrafı davalıya ait olmak üzere imha edilmelerine, bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 18/08/2022 düzenleme tarihli bilirkişi raporunun kararın icrası aşamasında dikkate alınmasına, karar verilmiştir.

Davacı vekili, davalının tasarım hakkı ihlali oluşturan eylemlerinden kaynaklı olarak maddi ve manevi tazminat isteminde de bulunmuştur. Tazminat sorumluluğu "kusur sorumluluğu" esasına dayanmaktadır. Somut olayda, davalı yanın tespit edilen eylemlerinden kaynaklı olarak tazminat sorumluluğunun doğabilmesi için aynı zamanda "kusurlu" olarak hareket etmesi de gerekmektedir. Talimat yolu ile davalıya ait ticari defterlerin bulunduğu yerde bilirkişi marifetiyle yerinde inceleme yaptırılmıştır. SMMM bilirkişi ...'in ibraz ettiği 25/07/2023 havale tarihli bilirkişi raporuna göre; davalının perakende ticaret yapan tacir olduğu, imalatçı olmadığı, davaya konu ürünlerin dava dışı .... sevk irsaliyesi ile davalıya teslim edildiği, anlaşılmıştır. .... sayılı kararına göre; taklit tasarımlı malları üretenlerin ürettikleri malların tescilli tasarıma konu olup olmadığını bilmeleri gerekirken, satıcılar yönünden ise sektörel araştırma yapılarak malın türü, niteliği, tüketilme sıklığı ve ait olduğu sektör itibariyle satıcıların satışa sundukları tasarıma konu malların tescilli tasarıma konu olup olmadığını bilip bilmedikleri veya bilebilecek durumda olup olmadıkları hususlarının irdelenmesi suretiyle tazminat sorumluluğunun bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir.

Somut olayda, davalının, tespit edilen taklit tasarım ürünlerinin üreticisi olmadığı, satıcısı olduğu, bu nedenle satışa arz ettiği ürünlerin tescilli tasarıma konu olup olmadığını bilebilecek durumda olup olmadığı hususu yukarıda künyesi verilen içtihat doğrultusunda sektörel olarak ve bilirkişi heyeti marifetiyle araştırılmıştır.

Mahkememize ibraz edilen 26/12/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda yapılan sektörel araştırma sonucuna göre; tarafların faaliyette bulundukları mobilya sektöründe rekabetin yoğun olduğu, davalının defter ve belgeleri üzerinde talimat yoluyla yaptırılan bilirkişi raporunda özetle, davalının perakendeci olduğunun belirtildiği, davacının defter kayıtları ve belgeleri üzerinde yapılan incelemeler ve tespitler doğrultusunda ise davacının imalatçı olduğunun tespit edildiği, davaya konu tasarıma bağlı mobilya ürünlerinin türü, niteliği, tüketilme sıklığı ve ait olduğu sektör itibariyle satıcıların, sattıkları ürünlerin tasarım tescilli olup olmadığını araştırma yapmak biçiminde bir uygulamalarının veya adetlerinin olmadığı, satıcıların üreticilerden veya aracılardan aldıkları ürünleri herhangi bir sorgulama yapmadan sattıkları ve satıcıların ancak kendilerine bu yönde bir uyarı geldiğinde ürünün tescilli olup olmadıklarını araştırdıkları, sayılan nedenlerle davalının, satışa sunduğu tasarıma konu ürünlerin, tescilli tasarıma konu ürünlerle benzer olduğunu bilebilecek durumda olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

Davaya konu ürünlerin tescilli tasarımlara konu olduğunu, imalatçı olmayan, perakende satış yapan davalının bilemeyeceği, delil tespiti işleminden önce, davalıya, satışa arz ettiği ürünlerin tescilli tasarımlara konu olduğuna ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, delil tespiti işlemini müteakip eldeki davanın açıldığı, iş bu davanın konusunu da delil tespitine konu ürünler oluşturduğu, buna göre; dava tarihi itibariyle, davalı yanın, satışa arz ettiği ve davacıya ait ..., sayılı tasarım haklarına tecavüz oluşturan ürünlerin, tescilli tasarımlara konu olduğunu bilmediği ve bilemeyeceği, dolayısıyla iş bu davaya konu eylemlerinden kaynaklı olarak "kusuru" bulunmadığından, şartları oluşmayan maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.