. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;

Davacı vekili 07/11/2023 tarihli dilekçesiyle; davacı şirketin aralarındaki ticari ilişkiye istinaden davalı şirketten satın alacağı taze domateslere ilişkin olarak 7 adet çek teslim ettiğini, davalı şirket tarafından anlaşmaya konu domateslerin teslim edilmediği gibi çeklerin de iade edilmediğini, dava konusu çeklerin avans çeki olarak verildiğini beyan ederek, dava konusu çeklerden dolayı davacının davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine ve ayrıca davalı şirketin dava konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.

Davalı vekili, öncelikle hukuki yarar yokluğu itirazında bulunmuş, davacı tarafın kötü niyetli hareket ettiğini, dava konusu malların teslim edildiğini beyan etmiş ve ayrıca davacı tarafın %20 oranında tazminata mahkum edilmesini de isteyerek, davanın esastan da reddini istemiştir.

Davacı tarafından dava konusu 7 adet çek ve ihtarname sureti ile davalı şirket tarafından düzenlenen fatura suretleri, arabuluculuk tutanağı suretleri ibraz edilmiş, davalı şirketin açtığı konkordato davasına ilişkin Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı davasına ilişkin belge suretleri, Ereğli İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibine ilişkin belge suretleri, tarafların yetkilileri arasındaki Karapınar Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı davasına ilişkin ilgili belge suretleri, davacı tarafın şikayetine ilişkin Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sor. sayılı dosyasına ilişkin belge suretleri dosyamıza getirtilmiş, davalı tarafından çok sayıda teslim ve kantar fişi fotokopileri sunulmuş, dava konusu çeklere ilişkin olarak ilgili banka şubelerine müzekkereler yazılmış, bilirkişi heyetinden her iki tarafın ticari defterlerine yapılan incelemeye ilişkin 14/08/2024 tarihli rapor ve 09/12/2024 tarihli ek rapor alınmıştır.

Davacı vekili, dava konusu 7 adet çekten 20/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli çek ile 30/11/2023 keşide tarihli ve 700.000 TL. bedelli çekin, yargılama sırasında Ereğli İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına toplam 1.583.157,95 TL. olarak ödendiğini, bu çekler yönünden taleplerinin istirdada dönüştüğünü beyan etmiştir.

İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Dava, "Menfi Tespit ve İstirdat" davasıdır.

Somut olayda ; davada çözülmesi gereken sorunlar; davacı şirket tarafından davalı şirkete verildiği ihtilafsız olan 7 adet toplam 4.800.000 TL. bedelli çeklerin avans çeki olup olmadığı, avans çekleri ise davalı tarafın bu çekler karşılığında edimlerini yerine getirip getirmediği, bu çeklerin avans çeki olmasına veya olmamasına göre davacı şirketin bu çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu olup olmadığı, yargılama sırasında icra dosyasına ödenen 2 adet çekten dolayı davanın kendiliğinden istirdat davasına dönüşüp dönüşmediği sorunlarıdır.

Davalı taraf, öncelikle hukuki yarar yokluğu itirazında bulunmuş ise de, davacı tarafından bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu sonucuna varılmış, aksi yöndeki itirazlar kabul edilmemiştir.

Dosya kapsamına uygun görülerek, hükme esas alınan bilirkişi heyetinin 14/08/2024 tarihli rapor ve 09/12/2024 tarihli ek raporuna göre; her iki tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, dava konusu 7 adet toplam 4.800.000 TL. bedelli çekin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu çekler verilmeden önce davalı şirketin davacıya 14 ve 15 Eylül 2023 tarihlerinde 3 adet fatura kestiği, fatura bedellerinin 2.000.000,49 TL., 881.000,01 TL. ve 500.000,01 TL. tutarında olduğu, buna karşılık davacının davalıya 16 ve 18 Eylül 2023 tarihlerinde 1.950.000 TL. ve 50.000 TL., 29/09/2023 tarihinde de 2.000.000 TL. havale gönderdiği, davalı şirketin 02/10/2023 tarihinde davacıya 1.533.180 TL. ve 1.000.300 TL. ve 1.466.520 TL. olmak üzere toplam 4.000.000 TL. tutarında 3 adet fatura kesmesine rağmen davacının aynı gün iade faturası kestiği, davalının tekrar aynı faturaları 11/10/2023 tarihinde kesmesine rağmen davacının bu faturalara da iade faturası kestiği, dava konusu çeklerden dolayı bankalar tarafından (7 adet x6.000 TL=42.000 TL.) banka sorumluluk tutarının ödendiği, (doğrusu: 6 adet çek için 36.000 TL. ödenmiş olmasıdır), dava konusu 7 adet çekin 27/09/2023 tarihinde davalı şirketin ticari defterlerine işlendiği, bu çeklerin kaydının yapılmadan önce davalının ticari defterlerine göre davalının davacıdan 1.381.000 TL. alacaklı olduğu, ancak bu çeklerin kaydının yapılmasından sonra 29/09/2023 tarihinde davacı şirketin davalı şirkete 2.000.000 TL'lik havale yaptığı, buna göre dava konusu çekler hesaba katılmaksızın 29/09/2023 tarihi itibariyle davacı şirketin davalı şirketten 619.000 TL. (618.999,49 TL.) alacaklı hale geldiği anlaşılmıştır.

Bizzat davalı tarafın ticari defterlerine göre, dava konusu toplam 4.800.000 TL. bedelli 7 adet çekin verildiği 27/09/2023 tarihinde, davacı şirketin borcunun 1.381.000 TL. olmasına rağmen, borçtan daha fazla (3.419.000 TL.) çek verilmiş olduğu, 4.800.000 TL. bedelli çeklerin bu haliyle 3.419.000 TL'lik kısmının avans çeki niteliğinde olduğu, çeklerin alınmasından 2 gün sonra 29/09/2023 tarihinde davacı tarafın banka havalesi yoluyla 2.000.000 TL. daha ödeme yaparak, hem davalı şirketten 618.999,49 TL. alacaklı hale geldiği, hem de vermiş olduğu 7 adet toplam 4.800.000 TL. bedelli çeklerin tamamının avans çeki haline dönüştüğü anlaşılmıştır.

Davalı şirket tarafından sonradan toplam 4.000.000 TL. bedelli faturalar düzenlenmiş ise de; davacı tarafından aynı gün iade faturaları ile bu faturalar iade edilmiş, davalı tarafın 2. kez aynı faturaları düzenlemesine rağmen de yine bu faturalar davacı tarafından iade edilmiş, bu faturalarla davalının daha fazla alacaklı olduğu ispat edilememiştir.

Davalı taraf çok sayıda sevk irsaliyesi ve kantar fişi fotokopisi sunmuş ise de; bu belgelerin hiçbirisinde davacı şirket yetkililerinin ve görevlilerinin imzası bulunmayıp, muhtemelen taşımayı yapan nakliyecilerin imzaları bulunduğundan bu sevk irsaliyelerinin davalının alacağının tespiti için yeterli belge ve delil olmadığı sonucuna varılmıştır. Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasının ve Karapınar Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasının, doğrudan bu davamız ve dava konusu 7 adet çek ile ilgili görülmediğinden sonuçları beklenilmemiştir. Davanın mahiyeti ve alacağın miktarı ve karşı tarafın açık muvafakati olmadığından tarafların tanık dinletme talepleri de reddedilmiştir.

Davalı tarafın cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmış olmaları nedeniyle, davacı tarafa yemin teklif edip etmeyecekleri sorulmuş, yemin teklif etmeyeceklerini bildirmişlerdir.

Davalı tarafın ticari defterlerinden dava konusu çeklerin avans çeki olduğu anlaşılmış, davalı tarafın sonradan düzenlediği ve iade edilen faturalara itibar edilmemiş, teslim fişlerinin davacı tarafın imzası olmadığından ispata yarar belge olmadığı ve davalı tarafın yemin deliline de dayanmadığı görüldüğünden, dava konusu çeklerin tamamanın avans çeki olduğu, bu çekler karşılığından hiç bir mal teslim edilmediği ve bu çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığı sonucuna varılarak davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Bu çeklerden 20/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli çek ile 30/11/2023 keşide tarihli ve 700.000 TL. bedelli çekin, yargılama sırasında Ereğli İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına toplam 1.583.157,95 TL. olarak ödendiği, bu çekler yönünden menfi tespit davasının istirdada dönüştüğü belirlendiğinden, ödenen bedelin de davalıdan tahsiline (istirdadına) karar vermek gerekmiştir. 7 adet çekten 6 adet çek için ilgili bankalar tarafından çek başına 6.000 TL. olmak üzere banka sorumluluk tutarları (6x6.000 TL=36.000 TL.) ödenmiş ve bu ödemeler yönünden de davacı tarafın istirdat hakkı doğmuş ise de; kısa kararda sehven 36.000 TL.lik bu ödemenin istirdadına karar verilmediğinden, gerekçeli kararda da (kısa karar ile gerekçeli kararın uyumlu olması zorunlululuğu nedeniyle) 36.000 TL.lik ödeme yönünden istirdat hükmü kurulmamıştır.

Davacı taraf ayrıca fer'i nitelikte tazminat talep etmiş ise de; davacı tarafından davalıya karşı dava konusu bu çeklerden dolayı yapılan bir icra takibi bulunmaması, Ereğli İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibinin dava dışı başka bir çek hamili tarafından yapılan takip olması ve 2004 s. İİK'nin 72/5. maddesindeki şartların oluşmaması nedeniyle davacı lehine feri nitelikte tazminata hükmedilmemiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davacının davasının KABULÜ ile dava konusu,

A) ... ... Şubesine ait ve keşidecisi ... Tic. San. Ltd. Şti. olan ;

a)... çek nolu, 06/12/2023 keşide tarihli ve 600.000 TL. bedelli,

b)... çek nolu, 14/12/2023 keşide tarihli ve 1.000.000 TL. bedelli,

c)... çek nolu, 17/12/2023 keşide tarihli ve 1.000.000 TL. bedelli,

ç)... çek nolu, 19/12/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli,

B) ... Bankası ... Şubesine ait ve keşidecisi ... Ltd. Şti. olan ;

a)... çek nolu, 20/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli,

b)... çek nolu, 25/11/2023 keşide tarihli ve 500.000 TL. bedelli,

c)... çek nolu, 30/11/2023 keşide tarihli ve 700.000 TL. bedelli olmak üzere toplam 7 adet ve toplam 4.800.000 TL. bedelli çeklerden dolayı davacı ... Tic. San. Ltd. Şti.'nin davalı ... Tic. Ltd. Şti.'ye BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2.Bu çeklerden ... çek nolu 500.000 TL. bedelli çekin ve 0210190 çek nolu 700.000 TL. bedelli çekin bedellerinin, dava açıldıktan sonra Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyasına ödendiği ve bu çekler yönünden davanın kendiliğinden istirdada dönüştüğü anlaşıldığından Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına davacı tarafından ödenen toplam 1.583.157,95 TL.'nin davalıdan alınarak (İSTİRDAT EDİLEREK), davacıya ödenmesine,

3.Davacının fer'i nitelikteki tazminat talebinin reddine,

4.Mahkememizin 10/11/2023 tarihli ihtiyati tedbir kararının, karar kesinleşinceye kadar devamına,

5.Davacı tarafından tedbir için yatırılan teminatın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

6.Karar tarihi itibariyle (ve dava değerinin 4.800.000 TL. olduğunun kabulü ile) alınması gereken 327.888 TL. nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 81.972 TL. harcın mahsubu ile kalan 245.916 TL. harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

7.Davacı tarafından yapılan peşin harç dahil toplam 91.699,20 TL. yargılama gideri ile gerekçeli kararın tebliği için davacı avansından yapılacak olan 20 TL. e-tebligat gideri olmak üzere toplam 91.719,20 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8.Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

9.Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca (ve dava değerinin 4.800.000 TL. olduğunun kabulü ile) davacı vekilleri için 516.000 TL. nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

10.Arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 3.120 TL. yargılama giderinin, davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, bu amaçla 492 s. Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesi gereğince harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

11.Taraflarca tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK'nın 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen ilgili taraflara iadesine,

Dair ; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 29/01/2025