13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

Av. ....

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı arasında .... ihale kayıt numarasın ile 750000 ton taş kömürü alımına ait sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında davalıya teminat mektubu verildiğini, 2014 Şubat ayına kadar davacının edimin ifa ettiğini, 2014 Haziran itibariyle davalının %20 ilave iş olarak 150000 ton kömür tedarik talebi ile bu kere 06.06.2014 günlü iş artış protokolü imzalandığını, bu sözleşmeye göre günlük 2500 ton sevkiyat yapılacağı belirtilmiş ise de davalının gerekçe göstermeden önce günlük 750 tona daha sonrada günlük 500 tona kadar düşürdüğünü, en sonunda da 8 ay gibi bir süre kömür sevkiyatının tamamen durdurduğunu, daha sonra günlük 2500 ton teslim edilmesini davacıdan talep edildiğini, ancak davacının günlük kömür teslimatı ile ilgili davalının daha önceki yazıları doğrultusunda kömür ocaklarında planlama ve düzenleme yaptığını, ona göre işçi alımları ve bir kısımı üretimde kısıntıya gittiğini ve işçi çıkartmış olduğunu, günlük 2500 ton kömür üretim ve tedarikinde sıkıntı çekmeye başladığını, bu süreçte %20 ilave ek iş gereğince 150000 tonluk kömürü davalıya temsil ettiğini, davalı korumun eksik teslim edilen tonajdan dolayı davacıdan günlük %2'den başlayan ve artan miktarlı gecikme cezası uyguladığını, toplam 922.930,84 TL gecikme cezası kestiğini, .... esas sayılı dosyasında kurum aleyhine dava ikame olunduğunu, bu mahkeme kararı ile sabitlendiği üzere davalının haksız ve hukuka aykırı fazla gecikme cezası kesintisi yaptığını, sözleşme hükümleri gereğince günlük 19.596,89 TL olmak üzere toplam 10 günlük 195.968,90 TL ceza uygulanması gerekirken davalının tüm sözleşme süresini uygulamak suretiyle haksız şekilde para kestiğine ilişkin tespiti yer verildiğini, 10 günlük süreyi aşan gecikme cezasının iadesinin gerektiğini belirterek şimdilik 50.000,00 TL alacağın davacıdan tahsil olunduğu tarihten itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Sözleşmenin 42. Maddesinin gereğince .... mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı iddiasını aksine 150000 tonluk iş artışı protokolüne ilişkin davalı teşekkülce sevkiyata ilişkin durdurulma ve veya tonaj azaltma kararı bulunmadığını, davacının davalı ile imzaladığı 150000 ton kömürün teminine ilişin sözleşme eki olan protokole aykırı davrandığını, mücbir olmadığı sabit olan gerekçeleri ileri sürerek süre uzatım talebinde bulunan davacı başvurusunun kamu ihale kurumunundan görüş sorularak süre uzatım taleplerinin kabul edilmediği ve 05.08.2014 tarihine kadar bakiye kömürü temin etmemeleri halinde sözleşme gereğinin yapılacağının ihtar edildiğini, 26.01.2012 tarihli sözleşmenin 34. maddesinin gerektirdiği ihtarının yapıldığını, davacının 07.06.2014, 08.06.2014 ve 27.06.2014 tarihleri dışında sözleşme boyunca her gün ayrı ayrı eksik ifada bulunduğunu, protokol ve eki olduğu sözleşmeye ilişkin teknik şartnamede malın sözleşmeye uygun telim edilmemesi halinde 10 günlük yazılı ihtar çekileceğinden bahsedildiğini, davalı kurumun 18.07.2014 tarihinde ihtar gönderdiğini, davacının davalıya gönderdiği, 24.07.2014 tarihli yazıda 05.08.2014 tarihine kadar teslim etmeleri gereken taş kömürlerini teslim edemeyeceklerini beyan ettiğini, davalının sözleşme ile çelişki halinde öncelikli olarak uygulanacak etnik şartname uyarınca her gün için teslim edilmesi gereken kömürler için sözleşme bedelinin binde ikisi oranında gecikilen her gün için ayrı ayrı gecikme cezası uygulama hakkı kazandığını, teknik şartnamenin 6. maddesinin 6.1 numaralı maddesinde sözleşme bedelinin %0,2 oranında gecikme cezası uygulanacağını, sözleşmenin 34.2 maddesinde ise sözleşme bedelinin %2 oranında gecikme cezası uygulanacağının denilmekte olduğunun, ihale dosyasında sözleşme hükümleri ile ihale dokümanının oluşturan belgeler arasında çelişki veya farklılıklar olması halinde ihale dokümanındaki hükümler esas alınır denmekte olduğunu, teknik şartnamede yer alan hükmün uygulama alını olduğunu, iş artış protokolünün sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğunu, bu durumda her gün için uygulanacak gecikme cezasının 800000 + 150000 tonluk sözleşme toplamı olan 115.980,00 TL'nin binde ikisi olan 231.960,00 TL günlük ceza miktarına denk geldiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

....(Ticaret) Mahkemesine açılan davada mahkemece yetkisizlik kararı verilerek kararın kesinleşmesi üzerine dosyanın mahkememize tevzi olunduğu anlaşılmıştır.

Taraf delilleri toplanmış, .... karar sayılı dosya örneğinin celbi ile incelenmesinde davacı ... San. ve Tic. A.Ş tarafından davalı ... A.Ş. hakkında yanlar arasındaki sözleşme maddesinin teamüle uygun olarak 34.2 maddesi hükmünün %0,2 (binde iki) olarak uygulanması gerektiğinin tespitine ve uyarlanmasına, günlük verilmesi gereken kömürün 750-1000 ton olarak yeniden uyarlama yolu ile belirlenmesine ve sözleşme gereği verilen teminat mektubunun iadesine karar verilmesi talebi ile açılan davanın yargılaması sonucunda davacının uyarlama talebinin reddine, gecikme cezasının %0,2 (binde iki) olarak uygulanması gerektiğinin tespitine, teminat mektuplarının davacıya iadesine karar verildiği, kararın .... tarafından yetki yönünden davanın yeniden görülmesi için kaldırılmasına dair verilen karar üzerine .... sayılı ilam ile mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin mahkemece verilen kararın kesinleşmesi ile dosyanın tevzi edildiği .... sayılı davada HMK 150/5 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Taraf delilleri toplanmış, tüm dosya kapsamı ile davalı yanın defter kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, mali müşavir, maden mühendisi ve nitelikli hesaplamalar uzamanı bilirkişiler tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen çoğunluk görüşüne ilişkin kök raporda özetle; "800000 ton kömür alımı için yapılan ihale sonucunda 01.01.2012 - 15.11.2012 tarihleri arasında temin edilmek üzere 750.000,00 TL için 26.01.2012 tarihinde sözleme imzalandığı, ardında toplam 150000 ton ile ilgili 19.330,00 TL bedelli iş artış protokolü imzalanmış olduğu, sevkiyat tablosu ve faturalara göre 06.06.2014 ile 25.06.2014 arasında günlük ortalama 1800000 ton taş kömürü sevkiyatı yapıldığı, 18.07.2014 tarihli yazı ile süre uzatımı talep edildiği, talebin kabul edilmediğinin 11.08.2014 tarihli yazı ile bildirildiği ve yazıda 05.08.2014 tarihi itibariyle kalan kömür miktarının 75.957,02 ton olduğu, sözleşmenin 34.2 maddesi göre 05.08.2014 tarihinden itibaren gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısım için %0,2 oranında gecikme cezası uygulanacağının bildirildiği ve gecikme cezası uygulamasına geçildiği, sözleşmenin 34. maddesinde uygulanacak cezaların düzenlendiğini, 06.06.2014 tarihli iş artış protokolünde 01.01.2014 tarihinde başlanarak 30 parti 15.12.2014 tarihine kadar toplam 150000 ton kömür temininin kararlaştırıldığı, günlük 2500 top kömürün 60 günde temini hususunda anlaşma sağlandığı, davalı tarafından davacıya yönelik 18.07.2014 tarihli yazıda iş artış protokolü kapsalında 16.07.2014 itibariyle kalan kömür miktarının 88.491,07 ton olup teslim süresinin işi başlama tarihinden itibaren 60 gün olduğunu, 05.08.2014 tarihine kadar kalan kömür sevkiyatı tamamlanmadığı takdirde sözleşme hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, 05.08.2014 tarihinden itibaren 150000 ton kömürde eksik kalan ürün miktarında her parti üründe 05.08.2014 tarihinden sevkiyat tarihine kadar %0,2 oranında gecikme cezası hesaplandığında 11.658,32 TL olduğu" ifade edilmiş, nitelikli hesaplamalar uzmanı ayrık görüşünde ceza süresinin 10 gün süre ile sınırlı olarak uygulanması gerektiğini ifade ettiği görülmüştür.

Bilirkişi heyeti 21.02.2021 tarihli ek raporunda özetle; "kök raporda 05.08.2014 tarihinden itibaren teslim edilen ürünlerin geç teslimleri nazara alınarak 1 günlük ceza hesabı yapıldığını gün sayılı nazara alınarak tekrar yapılan hesaplamada toplam gecikme bedelinin 551.075,21 TL hesaplandığı, 10 günle sınırlı olarak %0,2 oranında ceza uygulandığı takdirde 386.600,00 TL ceza hesaplandığı, teslim edilmeyen ürün bedeli ve %0,2 oranında gecikme cezası nazara alınarak yapılan hesaplamada 10 günle sınırlı ceza hesabı yapıldığında 195.961,11 TL, 10 günle sınırlı olmaksızın 139 ceza uygulanması gerektiği kabulü halinde 2.723.970,65 TL ceza hesaplandığı" ifade edilmiştir.

Ek rapora yönelik taraf beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi ve 06.06.2014 tarihli protokol kapsamında 06.06.2014 tarihinden 18.07.2014 tarihine kadarki dönemde günlük 2500 ton olarak teslim edilmesi gerektiği halde teslim edilmeyen malın geç tesliminin yapıldığı tarihine kadarki gecikme cezasının ne olduğunu da içerir şekilde ek rapor tanzimi yönünde dosya bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, bilirkişi heyeti 05.12.2022 tarihli ek raporunda özetle; "davacının sözleşmenin 1. döneminde tüm mükellefiyetlerini zamanında yerine getirdiğini, sorumlu dönemin ek protokol ile yapılan sözleşme dönemini kapsadığı, 06.06.2014 tarihli protokol ile 06.06.2014 tarihinden itibaren 18.07.2014 tarihine kadar günlük 2500 ton kömür teslim etmesi taahhüt altına alındığı halde teslim edilmeyen malın geç tesliminin yapıldığı tarihe kadarki gecikme cezası olarak %0,2 uygulandığında 127.020,82 TL, %2 uygulandığında 1.270.208,22 TL hesaplandığı" ifade edilmiştir.

Davacı vekilinin ıslah dilekçe ile dava değerini 726.961,73 TL olarak belirlediği ve 12.04.2022 tarihinde artırılan dava değerine ilişkin pesin harcın ikmal edildiği anlaşılmıştır. Dava; taraflar arasındaki sözleşme ve iş artışı protokolü kapsamında haksız alındığı iddia edilen gecikme cezasının davalıdan tahsili talebine ilişkindir.

Davacı ile davalı idare arasında ... ihale kayıt numaralı 26.01.2012 tarihli ... 2012 Yılı İhtiyacı Olan 800000 Ton Taş Kömürü Mal Alımına Ait Sözleşme imzalandığı, ardından imzalanan 06.06.2014 tarihli iş artışı protokolü ile %20 iş artışına gidilerek davacı taahhüdünde olan 750000 ton taş kömürü ihalesinde 30 kalemin her biri için 5000 ton olmak üzere toplam 150000 ton taş kömürünün günlük 2500 ton olarak 60 gün içerisinde teslim edilmesinin kararlaştırıldığı görülmüş, yanlar arasındaki sözleşmenin 44. maddesi kapsamında özelleştirme nedeniyle devir sözleşmesi imzalanarak 22.12.2014 tarihi itibariyle sözleşmenin kendiliğinden sona erdiği davalı idarenin 13.01.2015 tarihli yazı içeriğinden anlaşılmıştır.

Davalı idare, davacıya gönderdiği 18.07.2014 tarihli yazısında 06.06.2014 tarihli %20 iş artışı protokolü kapsamında 16.07.2014 tarihi itibariyle kalan kömür miktarının 88.491,07 ton olduğu, sözleşme gereği teslim süresinin işe başlama tarihinden itibaren 60 gün olduğundan 05.08.2014 tarihine kadar kalan kömür sevkiyatının tamamlanması, tamamlanmadığı takdirde sözleşme hükümlerinin uygulanacağının ifade edildiği, davacı tarafından yapılan süre uzatım talebinin davalı idare tarafından kabul edilmeyerek 11.08.2014 tarihli yazı içeriğinde sözleşmenin 34.1 ve 34.2 maddeleri uyarınca 05.08.2014 tarihinden itibaren gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısımın bedelinin %0,2 (binde iki) oranında gecikme cezası uygulanacağının davacıya bildirildiği, davalı vekilince sunulan ceza tablosu kapsamında davalı tarafından davacıya iş artış protokolü kapsamında toplam 1.096.389,54 TL gecikme cezası uygulanmış olduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık 06.06.2014 tarihli iş artışı protokolünden kaynaklanmakta olup protokol içeriğinde 26.01.2012 tarihli sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğu ifade edilmekle iş artışı protokolüne aykırılık halinde 26.01.2012 tarihli sözleşme hükümlerinin uygulanması gerekecektir.

Taraflar arasında imzalanan 26.01.2012 tarihli sözleşmende ".... İdare tarafından bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malı veya malları süresinde teslim etmemesi halinde 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır. 34.2 yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malın kısmi kabule konu olan kısmını süresinde teslim etmemesi halinde İdare tarafından en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmın bedelinin %2'si oranında gecikme cezası uygulanır. 34.4. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." şeklinde düzenlenmiştir.

06.06.2014 tarihli iş artışı protokolüne göre davacının 06.06.2014 tarihinden itibaren 06.08.2014 tarihine kadar 60 günlük sürede günlük 2500 ton olmak üzere toplam 150000 ton kömür teslim etmeyi taahhüt ettiği halde davalı idarenin 18.07.2014 tarihli yazı içeriği ve yapılan bilirkişi incelemelerinde davacının günlük 2500 ton taş kömürü teslim ediminde gecikme söz olduğundan davalı idarenin sözleşmenin 34. maddesine uygun olarak en az 10 gün süreli yazılı ihtar koşulunu yerine getirmek suretiyle gecikme cezası uygulama hakkının bulunduğu, bu kapsamda davalı idarenin davacıya bildirilen 18.07.2014 tarihli yazısında protokol gereğince kalan kömür miktarının 88.491,07 ton olduğu belirtilerek 05.08.2014 tarihine kadar kömür sevkiyatının tamamlanması aksi halde sözleşme hükümlerinin uygulanacağına ilişkin yazılı ihtarı esas alınarak 06.06.2014 protokol tarihinden 18.07.2014 ihtar tarihine kadarki dönemde günlük 2500 ton olarak teslim edilmesi gerektiği halde teslim edilmemiş olan taş kömürünün geç tesliminin yapıldığı tarihe kadarki %0,2 oranı uygulanarak tespit edilen gecikme cezası bilirkişi heyetinin 05.12.2022 tarihli ek raporunda 127.020,82 TL olarak tespit edilmiş olup mahkememizce de bu hesaplama dosya kapsamına uygun bulunmuştur.

Her ne kadar yanlar arasındaki sözleşmenin 34.2 maddesinde idare tarafından en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmın bedeline %2'si oranında gecikme cezası uygulanacağı ifade edilmiş ise de davalı idarenin 11.08.2014 tarihli yazı içeriğinde ve davalı yanın cevap dilekçesi içeriğinde gecikme cezası oranının %02 (binde iki) olarak uygulandığına ilişkin kabulü gereğince hesaplamada binde iki oranının esas alınması yerinde görülmüş, davalı tarafından sözleşme eki teknik şartnamenin 6.1 maddesi gereğince sözleşme bedeline %02 (binde iki) oranında gecikme cezası uygulanması gerektiği ileri sürülmüş ise de taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 34.2 maddesinde teslim edilmeyen kısmın bedeli üzerinden gecikme cezası hesaplanacağının kararlaştırıldığı görülmüştür. Öte yandan davalının 18.07.2014 ihtar tarihinden sonra 06.08.2014 tarihine kadarki kalan protokol süresi içerisinde teslimi gereken taş kömürü için de gecikme nediyle davalı tarafından gecikme cezası uygulanmış ise de 18.07.2014 tarihinden sonraki dönem teslimleri için gecikme nedeniyle en az 10 gün süreli ihtar koşulu davalı tarafından yerine getirilmemiş olduğundan bu dönem için sözleşmenin 34.2 maddesine dayalı gecikme cezası uygulanamayacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Dava dilekçesinde davalı idare tarafından 922.930,84 TL gecikme cezası kesildiği ifade edilmiş, davalı vekili tarafından dilekçe ekinde sunulan ceza tablosunda ise davacıdan kesilen toplam ceza tutarı 1.096.389,54 TL olarak gösterilmiş olup davalı tarafından sözleşme ve protokol hükümlerine göre alınması gereken gecikme cezası tutarı 127.020,82 TL olarak tespit edilmiş olmakla dava ve ıslah dilekçesi kapsamında haksız kesinti yapıldığı tespit edilen 726.961,73 dava değerine ilişkin kanıtlanan davanın kabulüne, dava tarihinden evvel temerrüt gerçekleşmediğinden dava ve ıslah tarihlerinden itibaren avans faizi işletilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

1.Davanın kabulü ile 726.961,73 TL'nin, 50.000,00 TL'sine 16.07.2018 dava tarihinden itibaren 676.961,73 TL'sine 12.04.2022 ıslah tarihinden itibaren avans faizi işleşilmek suretiyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

2.Alınması gereken 49.658,75 TL harçtan peşin alınan 853,88 TL ve 11.562,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 37.242,87 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 97.965,79 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4.Davacı tarafça yatırılan 35,90 TL başvuru harcı, 853,88 TL peşin harç, 11.562,00 TL ıslah harcı, 242,50 TL tebligat, 112,00 TL müzekkere gideri ve 3.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 16.306,28‬ TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6.Davalı tarafından yapılan 1.090,00 TL yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,

7.Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile .... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 27/04/2023 Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 22.05.2023 Başkan .... Üye .... Üye .... Katip ....