11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki asıl ve karşı dava ile birleşen dava alacak istemlerine ilişkin olup yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl ve birleşen davada davacı-karşı davada davalı ...Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 10.12.2024 günü hazır bulunan davacı-karşı davalı vekili Avukat Emre Çetiner ile davalı-karşı davacılar vekilleri Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

İlk Derece Mahkemesince, davalı şirketin iade etmesi gereken bayilik hizmet bedelinin 38.499,75 USD olduğu, davacının davalı ... temerrüde düşürmemesi nedeniyle dava tarihinden itibaren faiz talep edilebileceği, karşı dava yönünden, intifa sözleşmesinde, 23.11.2007 tarihli protokol ve 26.01.2009 tarihli bayilik sözleşmesinde davalı şirkete intifa bedeli ödeneceğine ilişkin hüküm bulunmadığı, bu nedenle intifa bedeline ilişkin talebin yerinde olmadığı, davacı-karşı davalının ticari defterlerine göre dava tarihi itibariyle davalı-karşı davacı şirkete 10.649,21 TL borçlu olduğundan davalı-karşı davacı şirketin cari hesaba ilişkin 10.000,00 TL alacak talebinin yerinde olduğu, birleşen dava yönünden, davalı şirketin imzaladığı 07.09.2010 tarihli satış taahhütnamesine göre davalı şirketin asgari 7.500 m3 beyaz ürünü davacıdan satın almayı taahhüt ettiği, davalı şirketin asgari alım taahhüdüne uymadığı, ancak davacının itirazi kayıt koymadan davalı şirkete ürün tedarik etmeye devam ettiği, böylelikle önceki döneme ait cezai şart talebinden zımnen vazgeçtiği gerekçesi ile asıl dava yönünden davanın kısmen kabulüne, 38.499,75 USD'nin 05.04.2013 dava tarihinden işleyecek 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereğince devlet bankaları tarafından dolar ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına uyguladığı en yüksek faiz oranı ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karşı dava yönünden karşı davacının intifa bedeli talebinin reddine,10.000,00 TL cari hesap alacağının 21.05.2013 karşı dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte ... Petrol Dağıtım A.Ş.'den tahsiline, birleşen dava yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf edilen ilk derece mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Karar asıl ve birleşen davada davacı-karşı davada davalı ...Ş vekilince temyiz edilmiştir.

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava, bayilik sözleşmesi çerçevesinde ödenen bayilik hizmet bedelinin kullanılmayan kısmına isabet eden miktarının davalılardan tahsili, karşı dava intifa bedeli ve cari hesap alacağının tahsili, birleşen dava bayilik sözleşmesi gereğince cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 18, 125, 158 ve devamı maddeleri

3.Değerlendirme (1) Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince asıl davaya yönelik verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir. (2) Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun/HMK) 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352/1-(b) hükmü uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre temyiz isteminde bulunan karşı davada davalı ...Ş aleyhine hükmedilen tutar 10.000,00 TL olup, Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi olan 2023 yılı itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kaldığından karşı davaya yönelik temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir. (3) Birleşen davada davacı, asgari alım taahhüdünün ihlali nedeniyle cezai şart talep etmiş olup mahkemece davalı şirketin asgari alım taahhüdüne uymadığı tespit edildikten sonra, davacının itirazi kayıt koymadan davalı şirkete ürün tedarik etmeye devam ettiği, böylelikle önceki döneme ait cezai şart talebinden zımnen vazgeçtiği gerekçesi ile birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece isabetli olarak birleşen davada davalı şirketin sözleşmede öngörülen asgari alım taahhüdüne uymadığı tespit edilmiş ancak sözleşme hükümleri hatalı yorumlanarak sonuca ulaşılmıştır. Zira, taraflar arasındaki 07.09.2010 tarihli satış taahhütnamesinde "... yıllık olarak 1.500 m3 beyaz ürünü ...'den satın almadığı taktirde, ...'nin o yıla ait cezai şartı talep edebileceği gibi, sözleşme süresi bitimi itibari ile gerçekleşen cezai şartı toplu olarak da talep edebileceğini,... kabul ve taahhüt etmiştir." demek suretiyle, davacı ...Ş'nin ihtirazi kayıt koymasa dahi o yıla ait cezai şart talep edebileceği gibi sözleşme sonunda gerçekleşen cezai şartı toplu olarak da isteyebileceği hüküm altına alınmıştır. O halde, mahkemece birleşen davaya yönelik olarak davacının cezai şart talep hakkı bulunduğu kabul edilerek sonucuna göre karar vermek gerekirken hatalı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı ...Ş. vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle karşı davada davalı ...Ş. vekilinin karşı davaya yönelik temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, birleşen davada davacı ...Ş. vekilinin temyiz istemlerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin asıl dava yönünden; asıl davada davacıdan alınarak davalılara verilmesine, birleşen dava yönünden; davalılardan alınarak davacıya verilmesine, aşağıda yazılı harcın istek halinde ilgiliye iadesine, 10.12.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.