1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA : Davacı...dava dilekçesinde özetle; Kahramanmaraş ilinde 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle 2022 - 2023 yılları yevmiye defterleri, 2022-2023 yılları defteri kebir defterleri, 2022-2023 yılları envander defterleri ve 2021-2022 yılına ilişkin alım, satım faturaları ve gider belgelerinin zayi olduğunun, zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır. Dava, Kahramanmaraş 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 11/01/2024 tarih ... sayılı ilamı ile verilen yetkisizlik kararının kesinleşmesi neticesinde mahkememize tevdi edildiği ve mahkememizin iş bu esas sırasına kaydının yapıldığı görülmüştür.

Dosya kapsamında Dulkadiroğlu İlçe Emniyet Müdürlüğüne, Kahramanmaraş Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne, Kahramanmaraş Ticaret Sicil Müdürlüğüne, Kahramanmaraş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne, Vergi Dairesi Başkanlığına yazılan müzekkerelerin ve müzekkerelere verilen cevapların dosya arasına alındığı görülmüştür.

Dava,

TTK'nun 82. maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi talebine ilişkindir. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Tacir - I - Gerçek kişiler - 1. Genel olarak” başlıklı 12’nci maddesi gereği; (1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. (3) Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Esnaf” başlıklı 15’inci maddesi gereği; (1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “C) Saklama ve ibraz- I - Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı 82/7’nci maddesi gereği; Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. 7740 Sayılı Bazi Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22’nci maddesi gereği; 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Mahkeme bu talebi ivedilikle görüşür ve gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Ancak bu yerlerde bulunan mükellefin il veya ilçe idare kurullarından defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin olarak alacağı belge de yetkili mahkemeden alınmış belge hükmündedir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Defter veya belgelerinin iş yerinde veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını notere yaptırabilir. Şu kadar ki ilgili mahkeme veya kurullarca defter ve belgelerin zayi olmadığına karar verilmesi halinde mükellef, defter ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Bu fıkra kapsamında yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden 492 sayılı Kanun hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmaz. 6102 sayılı Kanun ve 213 sayılı Kanun kapsamında tutulması ve tasdiki zorunlu olup elektronik ortamda tutulan defterlerden, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından muhafaza edilen ya da muhafaza edilmek üzere anılan Bakanlığa elektronik ortamda iletilen defterler bakımından bu madde hükümleri uygulanmaz. Mükelleflerin talebine istinaden bu defterlerin teslimine ilişkin usul ve esaslar, Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.

TTK’nun 68.maddesi hükmü gereğince, tacirin defterin ziyaını öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün (Yeni TTK’da 30 gün) içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine bir vesika verilmesini isteyebilmesi, niteliği itibarıyla bir nizasız kaza davasıdır ve on beş (Yeni TTK’da 30) günlük sürede hak düşürücü süredir, ancak, sürenin başlangıcı yasa metninden de anlaşılacağı üzere öğrenme tarihidir. (Yargıtay 11. H.D. 13.03.2007 T. 2007/1890 E. 2007/4388 K.)

Somut olayda: talep konusu belgelerin 06.02.2023 tarihli depremlerde zıyaa uğradığı iddia edildiği ve gerçekten 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen iki depremin büyüklüklerinşz 7.7 ve 7.6 olduğu, davacının 7740 Sayılı Bazi Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22’nci maddesi ile uzatılan süre içerisinde (31/7/2023 tarihine kadar) talepte bulunduğu ve defterlerinin bulunduğu yerin yıkıldığı anlaşılmakla, talebin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Davanın KABULÜ ile,

1.... şahıs şirketinin 2022-2023 yıllarına ait yevmiye defterleri, defteri kebir ve envanter defterlerinin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,

2.... şahıs şirketinin 2021 ve 2022 yıllarına ait alım, satım faturaları ve gider belgelerinin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,

3.492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından dava açılırken peşin olarak 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55-TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

4.Davanın mahiyeti nazara alınarak giderlerin davacı...üzerinde bırakılmasına,

5.6100 sayılı HMK'nun 120. ve 333. maddeleri gereğince davacı...tarafından yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde davacı...tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

6.Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına, Dair, davacı...asilin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/01/2025 Katip ...