9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ticari işler konusunda protokol ve ek protokol yapıldığını, yapılmış olan protokoller doğrultusunda müvekkilinin davalıya ... bankası tarafından düzenlenmiş 01.07.2016 tarih ve ... Referans numaralı 50.000.00 TL Miktarlı, 01.07.2017 tarihine kadar geçerli teminat mektubu verdiğini, verilmiş olan teminat mektubunun süresi bitince aynı teminat mektubunun süresi 01.07.2022 tarihinde 30.11.2022 tarihine kadar uzatıldığını, yapılmış olan protokollerin süresi bittiğinden ve müvekkil şirketin ticari koşulları protokolü sona erdirmeyi gerektirdiğinden davalıya protokollerin sona erdiği yeniden protokol yapılmayacağı ve verilmiş olan teminat mektubunun iadesi konusunda ...

6.Noterliğinin ... tarih ... sayılı ihtarnamesinin gönderildiğini, müvekkilinin davalı ile yapmış olduğu ticareti fiilen sona erdirdiğini, davalıya da borcu kalmadığını, davalı müvekkilden hiç bir alacağı olmadığı halde, kötü niyetli olarak, müvekkilinin kendisine vermiş olduğu teminat mektubunu paraya çevirdiğini, davalıya borcunun olmadığı halde davalının 50.000,00 TL lik teminat mektubunu paraya çevirmesi nedeniyle davalıya karşı ...

12.İcra Dairesinin ...esas numaralı dosyası üzerinden icra takibi yapıldığını, davalının takibe, borca, faize ve ferilerine 28.11.2022 tarihinde itiraz ederek icra takibini durdurduğunu, taraflar arasında çekişmenin çözümü konusunda zorunlu arabuluculuk yoluna gidildiğini, davalının anlaşmaya yaklaşmaması nedeniyle taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, arabulucu tarafından anlaşamama tutanağı tutulduğunu, arabuluculuk için ... numarası ile başvuru yapıldığını, anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, davalı tarafın müvekkiline fatura kesmiş olsa da kesilen fatura KDV'si olmaksızın, haksız cezai şartın resmileştirilmesi maksatlı olduğunu, müvekkilinin bankada ki teminat mektubunun paraya çevrilmesinden sonra kesilmesi haksız olup müvekkil tarafından da iade faturası kesildiğini, davalı taraf müvekkili tehdit ve baskı neticesinde bayilik sözleşmesini uzatma gayretine girdiğini, bunun neticesinde ise haksız bir fiilde bulunmak suretiyle de müvekkiline zarar vermiş olup müvekkilinin banka sicilini de bozduğunu, d avalının aradaki ticari ilişkiyi ve verilmiş olan teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrilmesi olayını inkar etmeden haksız ve kötü niyetli olarak takibe ve borca itiraz ettiğinden borçlu olan davalının takip miktarının %20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşme gereği huzurdaki davaya bakmaya ... mahkemeleri yetkili olup, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi gerektiğini, davacı yana kesilen kısmı cezai şart faturasının dayanağı davacı tarafından gerçekleştirilen satış taahhüdüne aykırılıklar olup, taraflar arasındaki sözleşmeler ve ekleri uyarınca davacı yan eksik sattığı ürün bedellerinden sorumlu olduğunu, icra inkar tazminatının yasal koşulları oluşmadığı gibi haksız ve kötüniyetli şekilde icra takibi başlatan davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, eğer alacak likid değilse, borçlunun itiraz etmekte haklı olduğunu ve itirazın iptali davasını kaybetse dahi inkâr tazminatına mahkûm edilemeyeceğini, müvekkilinin uyuşmazlığa konu somut olayda haklı olduğunu, davacı yanın mesnetsiz icra inkar tazminatı talebinin reddi gerektiğini, davacı tarafın haksız iddiaları doğrultusunda öncelikle icra takibi başlatması ve devamında huzurdaki davayı ikame etmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı olup, dosyada mübrez deliller değerlendirildiğinde, ayrıca kötüniyetinin açık bir göstergesi olduğunu iddia ederek davacının davasının reddi ile birlikte takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep ile cevap verdiği görüldü. DELİLLER VE GEREKÇE; Dava; İİK.nın 67.maddesi gereğince açılmış itirazın iptali davasıdır. ...

12.İcra Dairesinin ...Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrilmesi nedenine dayalı olarak 50.000,00TL asıl alacağın 215,75TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 50.215,75TL alacağın tahsili için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlattığı, davalının yasal 7 günlük sürede borca ve fer'ilerine itiraz etmesi nedeniyle takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

20.10.2021 tarihli Bayilik Sözleşmesinin 2. maddesinde sözleşmenin amaç ve konusunun sözleşmede belirtilen adreste bulunan akaryakıt istasyonunun işletilmesi ile ilgili olarak cezai şart da dahil olmak üzere geçmiş sözleşme dönemlerinden kaynaklanan her türlü hak ve alacağı saklı kalmak kaydıyla 1 yıl süre ile kurulması kararlaştırılan istasyonlu akaryakıt bayilik ilişkisine istinaden akdedilmiş olan Akaryakıt Bayilik Sözleşmesine ilave nitelikteki bir kısım ek yükümlülük , ek sözleşme hükümlerinin belirlenmesi olduğu, 3.1.2. maddesinde davacının sözleşme ve diğer ek anlaşmalar nedeniyle doğmuş ve doğacak borçlarına teminat oluşturmak için teminat mektubu verileceği, 4. maddesinde; bayinin(davacının) sözleşmedeki yükümlülüklerinden herhangi birini ihlal etmesi halinde davalının hiç bir kanuni merasim yürütmesine gerek olmaksızın 400.000TL tutarındaki parayı nakden ve def'aten ödemeyi kabul ettiği görülmüştür. 2016 tarihli satış taahhütnamesinde bayilik süresince her sözleşme yılında asgari 500 metreküp beyaz ürünü ( benzin/motorin türleri ve biodizel) davalıdan satın almayı ve bayi olarak satmayı kabul ettiği, davalının bayilik dönemi içerisinde cezai şart bedelinin ödenmesini talep etmesinin davalının bu hakkından vazgeçtiği anlamına gelmeyeceğinin düzenlendiği görülmüştür. ...

8.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacının muhatap davalıya ek sözleşmenin süresinin sona erdiğinden tekrar sözleşme yenilemeyeceklerini, davalının uhdesinde kalan teminat mektubunun iade edilmesi hususunun ihtar edildiği görülmüştür. ...

8.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalının davacıya taahhüdü gereği her bir sözleşme yılı için 500m3 miktarda ürün alımı yapması gerekirken eksik alıp yaptığının tespit edildiği sözleşme başlangıcı olan 20.10.2016 tarihinden itibaren 21.10.2018 tarihleri arasında toplam 193.177TL'lik cezai şart alacağı bulunduğunu, sözleşmenin uzaması ve ürün verilmesinin cezai şart alacağından vazgeçildiği anlamına gelmeyeceğinin ihtar edildiği görülmüştür. ...

8.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalının davacıya taahhüdü gereği her bir sözleşme yılı için 500m3 miktarda ürün alımı yapması gerekirken eksik alıp yaptığının tespit edildiği sözleşme başlangıcı olan 20.10.2016 tarihinden itibaren 21.10.2020 tarihleri arasında toplam 308.947TL'lik cezai şart alacağı bulunduğunu, sözleşmenin uzaması ve ürün verilmesinin cezai şart alacağından vazgeçildiği anlamına gelmeyeceğinin ihtar edildiği görülmüştür. ...

8.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin 20.10.2022 tarihinde sona erdiği, sözleşme ve protokoller kapsamında cezai şart alacaklarının bir kısmına istinaden 10.11.2022 tarihli 50.000TL bedelli e fatura düzenlenerek muhataba gönderildiği, faturanın davalı tarafından iade edildiği, iade faturasını kabul etmediklerini hususunun ihtar edildiği görülmüştür.

10.11.2022 tarihli faturanın incelenmesinde; davalının kısmi cezai şart bedeli açıklamasıyla davacıya 50.000TL tutarında fatura kestiği, davalının 21.11.2022 tarihinde iade faturası kestiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ve satış taahhütnamesi kapsamında davalının davacıdan cezai şart alacağı olup olmadığı, davalının cezai şart bedeline istinaden teminat mektubunu nakde çevirmekte haklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Tarafların iddiası , davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılması için ...

4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...Talimat yazılmış, Talimat dosyasından alınan, mali müşavir bilirkişi ...tarafından hazırlanan, 25/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "......

4.Asliye Hukuk Mahkemenizin ... tarih ve ... nolu Talimat sayılı dosyanın davacı şirketine ait 2022 yılına ait ticari defterlerin belirtilen adresde ticari defterleri yerinde incelendiği ve yapılan incelemede;

Davacı Şirket... Şirketi yetkilisi tarafından 04/03/2024 taraihinde Uyap Sisteminde kayıt dilekçesinde Ticari defterlerin ...'de incelemesini talep neticesinde davaya konu ticari defter ve belgelerin incelemesi için gösterilen adreste gerekli inceleme yapılmıştır. İncelemede ibraz edilen belgelerin aynı adreste teslim edilmiştir. Yukarıdaki tablo 1.de belirtilen davacı tarafın ibraz edilen defterlerinin usulüne uygun olarak tutulmuş olup ve ilgili noterlerce tasdik edilmiştir. 2020-2021-2022 yılına ait Ticari defterlerin TTK. 64/3 gereğince açılış Noter tasdiklerinin süresinde yapıldığı tespit edilmiştir.

Davaya konu İbraz edilmiyen Defter ve belgeler 2016-2017-2018-2019 yıllarına ilişkin Ticari defterler ve belgeler davacı tarafından ibraz edilmediğine ilişkin tutanakta belirtilmiştir.

Davalının davacıya gönderdiği 23/05/2022 tarih ve Cari Mutabakat Formundan anlaşılacağı üzere her iki tarafın borç/ alacak olmadığı anlaşılmıştır. Davalının savunması ise; Davacıya herhani bir borcumuzun olmadığı beyan ettiği ve davacının ticari defter ve kayıtlarına göre davalının borcun olmadığı anlaşılmıştır.

Davaya konu; 20/10/2020 tarihli Bayilik Protokolu ,Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Ariyet Sözleşmesi ve satış taahhütnamesinden kaynaklı davacının sözleşme gereğini davalıya verilen ... Bank A.Ş Genel Müdürlüğü 21/07/2016 tarih ve ... nolu teminat mektbu miktarı 50.000,00 TL olup Bayilik sözleşmelerine göre olumsuzluklara karşı verilmiştir.

Davalı tarafından davacıya ...tarih ve ... yevmiye nolu ... 8. Noterliğinden çekilen Bildirim ile ... tarih ve ... yevmiye nolu ... 8. Noterliğinden çekilen Bildirimlerde davacının taahhüt ettiği sözleşmeler gereği ;

Davalı tarafın 13/09/2013 taraihinde merkez Bankası USD kuru ile yapılan hesaplamada davacı tarafın toplamda 308.947,00 TL alacaığın olduğu beyan etmiştir.

Davaya konu; 20/10/2020 tarihli Bayilik Protokolu ,Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Ariyet Sözleşmesi ve satış taahhütnamesinden kaynaklı davacının sözleşme gereğini davalıdan almış olduğu akaryakıt yıllık 500 It taahhüt edilenin yukarıdaki tabloda anlaşıllan eksik aldığından sözleşmeler gere m3 60 USD cezai işleme tabi olduğu davacı kabul etmiştir. Taahhütü yerine getirmediğinden davalı tarafından davacıya ... tarih ve ... yevmiye nolu ...

8.Noterliğinden çekilen Bildirim ile ... tarih ve .. yevmiye nolu ...

8.Noterliğinden çekilen Bildirimlere davacı cevap vermediği anlaşılmıştır. Davacı bayilik sözleşlereine uymadığın verilen ... Bank A.Ş Genel Müdürlüğü ... tarih ve ... nolu teminat mektbun 11/11/2022 tarihinde ... Bankası ... Şubesinde 50.000,00 TL nakte çevirilerek mektubu tahsil ettiği,

Davalı tarafın teminat mektubun nakte çevirmesinden dolayı ... tarih ve ... nolu fatura 50.000,00 TL değerinde davalı usulune uygun kestiği anlaşılmıştır. Davacı tarafın ...tarih ve ... nolu yevmiye ile yevmiye defterine kaydında işlendiği anlaşılmıştır. Davacı ise 21/11/2022 tarih ve ... nolu fatura ... tarih ve ... nolu yevmiye kaydı ile yevmiye defterine işlediği anlaşılmıştır.B u faturanın davalıya kesip ve aynı zamanda 22/11/2022 tarihinde ...

12.İcra Dairesi ... Esas İlamsız takiplerde ödeme emri davalıya icra takibine başlatıldığı,

Davalı tarafın alacak talebin olmadığı ve davacı tarafından davalıya verilen teminat mektubun yerinde olup ve sözleşmeler gereği şartların yerine getirmediğinden teminat mektubun nakte çevirmesi yerinde olup ve davaya konu davacı ticari defterlerin 2016-2017-2018-2019 yıllarına ilişkin sunmadığı anlaşılmıştır. Sunulan ticari defterlerin 2020-2021-2022 yılına ait Ticari defterlerin TTK. 64/3 gereğince açılış Noter tasdiklerinin süresinde yapıldığı tespit edilmiştir..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Talimat bilirkişi raporu, taraf iddia ve savunmaları , tüm dosya kapsamı, davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmak üzere bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, mali müşavir bilirkişi ..., akaryakıt konusunda uzman bilirkişi ... ve sözleşme uzmanı bilirkişi ...tarafından hazırlanan 07.01.2024 tarihli bilirkişi raporunda; 01.07.2016 tarihli ve 5 yıl süreli Bayilik Protokolü ve Bayilik Sözleşmesi süresi boyunca her bir yıllık sözleşme döneminde davacının yaptığı eksik alımlardan dolayı davalının davacıdan toplam 308.947TL tutarında cezai şart alacağına hak kazandığı, cezai şart alacağının 50.000TL'lik kısmı için dava konusu teminat mektubunun davalı tarafından nakde çevrildiği, 50.000TL'nin nakde çevrilmesinin davalının ekonomik mahvına yol açmayacağı , davalının teminat mektubunu nakde çevirmesinin sözleşmeye aykırı olmadığı, davacının davalıdan, takip tarihi itibariyle, iddia ve talep ettiği gibi alacağı bulunmadığı sonuç ve mütalaa edildiği görüldü. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 22. Maddesi gereği kural olarak tacirler arasında kararlaştırılan cezai şart anlaşmalarındaki cezai şart miktarı, fahiş olduğundan bahisle tenkise tabi tutulamaz, tacir olmayan kişiler arasında hakimin takdiri ile uygulanan indirim, tacirler arasında söz konusu olmaz. Ancak tacir de olsa, tarafların ekonomik mahvına sebep olan cezai şarta ilişkin protokol ve sözleşme maddelerinin TBK'nın 27. maddesinde yer alan “Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkansız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur.” düzenlemesi uyarınca ahlak ve adaba aykırı görülmesi mümkündür. Bu durumda cezai şart miktarı borçlunun ekonomik mahvına neden olabilecek nitelikte ise o takdirde yerleşik Yargıtay kararlarına göre hâkim, cezai şart miktarında hakkaniyete uygun bir indirime gidebilir.

TBK'nin 179/2. maddesine göre; “Ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.” Anılan yasa hükmünden anlaşılacağı üzere, ifaya eklenen ceza koşulunda, şart gerçekleştiği takdirde alacaklı, hem ifayı hem de cezayı talep edebilecektir. Yasa borcun belirlenen zamanda veya yerde ifa edilmemesi hali için kararlaştırılmış ceza koşulunun, ifaya eklenen ceza koşulu niteliğinde olacağına dair bir karine koymuştur.TBK.'nin 179/2. maddesine göre, iki halde alacaklı, ceza koşulunu isteyemez. Eğer alacaklı, ceza koşulunu isteme hakkından açıkça vazgeçmişse artık bu yönde bir talepte bulunamaz. Diğer yandan alacaklı, çekince koymadan ifayı kabul etmiş veya sözleşmeden doğan edimlerini ifa etmeye devam etmişse bu takdirde de ceza koşulunu isteyemez. Ancak yukarıda da belirtildiği üzere aksi taraflarca kararlaştırılabilecektir. Taraflar arasındaki Satış Taahhütnamesinde bayilik dönemi içerisinde oluşan cezai şart bedellerinin davalı tarafından talep edilmemesinin davalının bu hakkından vazgeçtiği anlamına gelmeyeceği, davalının sözleşmenin herhangi bir nedene sona ermesi durumlarında dahi geçmiş sözleşme yıllarına ait cezai şart bedelini talep etme hakkı olduğu kararlaştırılmıştır.

Dosya kapsamı ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; icra dosyası, Bayilik Sözleşmesi, Satış Tahhütnamesi, ihtarnameler, faturalar , taraf defter ve kayıtlarına göre alınan bilirkişi raporları hüküm kurmaya yeterli denetime elverişli görülmüştür. Davacı (bayi) davalı (bayilik veren) arasında 01.07.2016 tarihli ve 5 yıl süreli Bayilik Protokolü ve Bayilik Sözleşmesi akdedildiği, ayrıca taraflarca akdedilen Satış Taahhütnamesine göre davacının her yıl 500 m3 beyaz ürün satmayı taahhüt ettiği, bu yükümlülüğünü ihlal ettiği takdirde satamadığı her bir m3 beyaz ürün için 60 USD cezai şartı davalıya ödemekle yükümlü olacağının düzenlendiği, taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin 5 yıllık süresinin 20.10.2021 tarihinde dolamsından sonra taraflar arasında 20.10.2021-20.10.2022 tarihinde geçerli olmak üzere yeni bir bayilik protokolü ve sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmenin süresinin dolmasından sonra yeni bir bayilik sözleşmenin imzalanmadığı, satış taahhütnamesi ile düzenlenen yıllık asgari alım taahhüdüne uymama halinde öngörülen cezai şartın,

TBK 179/2 (BK 158/2) maddesindeki ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğu, tarafların sözleşmeden doğan edimlerini ifa etmeye devam etmeleri halinde, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde davalının cezai şart talep etme hakkını saklı tuttuğu, davalının cezai şart alacağına istinaden 50.000TL tutarındaki teminat mektubunu nakde çevirmekte haklı olduğu , 50.000TL cezai şart tutarının davacının ekonomik mahvına neden olmayacağının tespit edildiği anlaşılmakla davanın reddine ve davacının kötü niyetle takip başlattığı ispatlanamadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.Davanın reddine,

2.Davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,

3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 615,40-TL. maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 606,48-TL. harcın mahsubu ile bakiye 8,92-TL. harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000-TL. vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5.Davacının yapmış olduğu yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

6.6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120-TL. arabuluculuk ücretinin tamamının, davacıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,

7.Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize ya da en yakın Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/04/2025