9. Hukuk Dairesi

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin aracı, sıfır olarak davalı ... servis şirketinden 70.635,26.TL bedelle satın aldığını, ... plaka numarası ile tescil ettirildiğini, satın alınan aracın tüm kontrolü ve servis bakımlarını eksiksiz olarak yetkili servis olan ... Motorda yaptırmış olmasına rağmen şanzıman arızası meydana geldiğini, araçta oluşan arızanın kullanıcı hatasından kaynaklanan bir hata olmadığının belirtildiğini ve aracın onarımının ücretsiz yapılacağının bildirildiğini ancak davalı tarafın bu karardan dönerek ithalatçı firma olan ... Otomotiv ile yapılan yazışmaları neticesinde şanzımanın ücretli olarak değişmesi gerektiği belirtilerek davalı tarafa 36.865,82.TL ödeme yapıldığını, ....Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş numaralı dosyası ile alınan bilirkişi raporunda üretim hatasından kaynaklanan gizli ayıp olduğunu, arızanın kullanıcı hatasından kaynaklanamayacağının tespit edildiğini, ödenen 36.865,32.TL'nin ödeme tarihinden işleyecek en yüksek faizi ile birlikte değer kaybı için 500,00.TL tazminatın karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, ayrıca 23/02/2022 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 7.500,00.TL ıslah ederek, toplamda 44.865,82.TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın Tüketici Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davanın süresi içinde açılmadığını, hiçbir ihtirazı kayıt konulmadan aracın davacı tarafça teslim alındığını, dava konusu aracın yenisi ile değişimini gerektirecek veya değer kaybına sebep olacak yada onarımı mümkün olmayan hiçbir arıza veya ayıbın söz konusu olmadığını, davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; davacının sıfır olarak davalı ... servis şirketinden satın aldığı ... plaka sayılı aracın, tüm kontrolü ve servis bakımlarını yetkili servis olan davalıdan yaptırmış olmasına rağmen araçta şanzıman arızası meydana geldiği, oluşan arızanın kullanıcı hatasından kaynaklanan bir hata olmadığı, alınan bilirkişi raporundan araçtaki ayıbın üretim hatasından kaynaklı gizli ayıp olduğunun anlaşıldığı, söz konusu şanzıman ücretli olarak değiştirilmiş olup 24/08/2020 tarihli ve ... seri no'lu faturadan anlaşıldığı üzere davacı tarafça davalıya 36.865,82.TL ödeme yapılmış olduğu, buna göre davacının ödemiş olduğu fatura bedelini davalı taraftan talep edebileceği, bu sorun nedeniyle aracın servis kayıtlarına işlenen şanzıman değişiminin aracın değerinde olumsuz etkisi olacağı ve aracın değerinde 8.000,00.TL'lik bir kayıp olacağı, davacının davalıdan talep edebileceği toplam tutarın ise; 36.865,82..TL + 8.000,00.TL = 44.865,82.TL olacağı hükme esas alınan bilirkişi raporundan anlaşıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, hiçbir ihtirazi kayıt konulmadan aracın davacı tarafça teslim alındığını, dava konusu araçta aracın yenisi ile değişimini gerektirecek veya değer kaybına sebep olacak ya da onarımı mümkün olmayan hiçbir arıza veya ayıbın olmadığını, davacının onarım hakkını kullandığını,, davacının sürekli araçtan yararlandığını, davacının davalıyı temerrüde düşürmediğini,, usulüne uygun ihbarlarda da bulunmadığını, servis kayıtları ile davacı iddiaları arasında fark olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir..

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, satın alınan aracın ayıplı olduğu iddiasına dayalı onarım bedelinin tahsili ve değer kaybı istemine ilişkindir.

Davacı vekili, dava konusu aracın 22/10/2013 tarihinde davalıdan sıfır araç olarak satın alındığını, ancak aracın garanti süresi içerisinde sürekli şanzıman arızası verdiğini ve davalı tarafından yapılan kontrolde arızanın üretim kaynaklı olduğu tespit edilerek ücretsiz onarım yapılacağının belirtildiğini, ancak davalının sonradan bu tavrını değiştirerek ücretli onarım yapabileceğini belirttiğini, müvekkili tarafından aracın davalıya ücretli olarak tamir ettirildiğini, bununla birlikte aracın ayıplı olduğunu ve ücretsiz onarım yapılması gerektiğini belirterek müvekkilinin davalıya ödemiş olduğu onarım bedelinin davalıdan tahsiline, yine aracın şanzıman değişimi sebebiyle uğramış olduğu değer kaybının davalıdan tahsiline, noter ihtar masrafı ve delil tespiti masraflarının da davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı ise alacağın zamanaşımına uğradığını, araçta ayıp bulunmadığını, kaldı ki davacının seçimlik hakkını ücretsiz onarımdan yana kullandığını ve arızanın giderildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş olup, neticede mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İşbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Bilindiği gibi 6098 sayılı TBK’nın 227. maddesi uyarınca satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme ve imkan varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme seçimlik haklarından birini kullanabilir. Alıcının genel hükümlere göre uğradığı diğer zararlar için tazminat isteme hakkı saklıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesinde tacirler arası ayıp ihbar süreleri düzenlenmiş olup, yine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223/2. maddesine göre ise, alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Öğretide ayıp satılanda, vaad edilen niteliklerin bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır.(Yargıtay HGK'nın 24.05.2017 tarih, 2017/19-1633 E.- 2017/1013 K. Sayılı kararı).

Satıcının ayıba karşı tekeffül borcunun doğabilmesi için ayıbın sözleşmenin kurulduğu anda mevcut olması, ayıbın önemli olması, alıcının sözleşmenin kurulduğu anda ayıbın varlığından haberdar olmaması ve en nihayetinde alıcının kendisine düşen muayene ve ihbar yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerekir. Aksi halde satılan, alıcı tarafından mevcut haliyle kabul edilmiş sayılır.

Gerek ticari satım, gerek tüketicilere yönelik ticari olmayan satımlarda ayıp nedeniyle seçimlik hakların kullanılması yenilik doğurucu hak niteliğindedir (Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, 13. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2013, s. 127; Yavuz, Cevdet; Satıcının Satılanın (Malın) Ayıplarından Sorumluluğu, Beta Yayınevi, İstanbul 1989 (Satım), s. 141; Aslan, Yılmaz; 6502 sayılı Kanuna Göre Tüketici Hukuku, 4. Baskı, Ekin Yayınevi, Bursa 2014, s. 165-166; G). Gerek kurucu nitelikte, gerekse bozucu nitelikte olsun yenilik doğurucu haklar kural olarak bir kez kullanılmakla tükenirler. Bu kuralın istisnası ise, tüketicinin kullandığı seçimlik yenilik doğurucu hakkının yerine getirilmemesi olup, bu durumunda Kanunun kendisine tanıdığı başka seçimlik bir hakkı kullanması mümkün olacaktır (Zevkliler, Aydın/Aydoğdu, Murat; Tüketicinin Korunması Hukuku, 3. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2004, s. 126). Somut olayda; dosyadaki servis kayıtları, yapılan işlemlerin niteliği ve bilirkişi raporuna göre aracın şanzıman gövdesinde çatlak olduğu ve aracın gizli ayıplı olduğu anlaşılmaktadır. Davacının aracı her seferinde servise götürmesinin ayıp ihbarı niteliğinde olması nedeniyle davalının süresi içinde ayıp ihbarı yapılmadığı yönündeki itirazı yerinde değildir. (bkz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/5180 Esas - 2020/4973 Karar sayılı ilamı)

Yine dosyadaki servis kayıtları, yapılan işlemlerin niteliği ve gerek tespit dosyasında gerekse ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporuna göre aracın gizli ayıplı olduğu, davacının aldığı araçtan beklediği faydanın önemli ölçüde azaldığı, ayıbın üretimden kaynaklandığı, garanti kapsamında olduğu, davacının her seferinde yetkili servise başvurmak suretiyle süresinde ayıp ihbarında bulunmuş sayılması gerektiği, davacı alıcının öncelikle TBK'nın 227. maddesinde öngörülen ücretsiz onarım hakkını kullandığı, buna rağmen davalı tarafından arızanın ücretli onarım yoluyla giderilmek istendiği, davacının davalıya ödemiş olduğu onarım bedelini davalıdan isteyebileceği, ayrıca araçta şanzıman değişimi ve gizli ayıp sebebiyle meydana gelen değer kaybının da davalıdan talep edilebileceği, yine davacının iş bu davadan önce yapmış olduğu noter ihtar masrafı ile tespit giderlerini de yargılama gideri kapsamında davalıdan talep edebileceği(22.03.1976 tarih ve 1976/1 Esas - 1 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı), bu haliyle istinafa konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu, aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

1.6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2.492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 3.064,78.TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 767,00.TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.297,78.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

3.6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,

4.6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

5.6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,

6.6100 sayılı HMK'nin 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı olan 544.470,00.TL'nin altında kalması nedeniyle 30/05/2025 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.