4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı ... arasında ... tarihli Taşımacılık sözleşmesi olduğunu, sözleşmenin 7. maddesinde kaza halinde doğacak zararlarda sorumluluğun kime ait olacağının düzenlendiğini, ... tarihinde ...'un taşıyıcısı olduğu ... plakalı araçta ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, ...'in bu kaza nedeniyle hayatını kaybettiğini, Antalya ... İş Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyasında müteveffanın yakınlarının ayrı ayrı maddi ve manevi tazminata hak kazandıklarını, bu tazminatlardan ... ile müşterek ve müteselsil sorumlu olduklarını, ... tüm mal varlığını, kazanın hemen ardından elden çıkartığını, tazminat alacaklılarının bu şirkete hiç yönelmediğini, Antalya ... İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyası ile sadece vekil eden hakkında Antalya ...İş Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dava dosyasında verilen ilama dayalı olarak ilamlı takibe geçildiğini, takip alacaklılarının Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinden .../... D.İş sayılı ihtiyati haciz kararı aldığını, vekil edenin hesaplarına bloke konulduğunu, ... mal varlığını paravan şirket olan ... ye devrettiğini, ... de mal varlığını bir süre sonra diğer davalı ...'ne devrettiğini, meydana gelen haksız fiil nedeni ile müteselsilen sorumlu olan davalılardan alacağın tahsilini talep etmiştir.

Davalı ... vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde; davacı ile ... arasında ... tarihli taşımacılık sözleşmesi yapıldığını, ... tarihinde meydana gelen ve müvekkilinin taraf olmadığı bir trafik kazası nedeniyle Antalya ... İş Mahkemesinin .../... esas .../... karar sayılı dosyası ile tazminat davası nedeniyle davacılar lehine maddi/manevi tazminata hükmedildiğini, bu ilama istinaden Antalya ... İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyası ile ilam borçlularından ...'ne karşı takip başlatıldığını diğer borçlulara takip başlatılmadığını, davacının takibine karşı İş Mahkemesi kararını temyiz ettiklerinden bahisle teminat mektubu karşılığı tehiri icra kararı alındığını, Antalya ... İş Mahkemesinin kararının henüz kesinleşmediğini, davacıların ilam alacaklarına ödedikleri bir borç bulunmadığını, davacı ile davalılardan ... arasında akdedildiği belirtilen ... tarihli taşımacılık sözleşmesi ile hukuki ve fiili irtibat olmadığını, ... Şirketinin mallarını muvazaalı olarak ... Şirketinin de muvazaalı olarak müvekkili ... ne devrettiği iddiası ile iş bu davalının alacak davası olarak açıldığını, açılan bu dava ve davaya müvekkili ...'nin davaya dahil edilmesinde ve aleyhine ihtiyati haciz mahiyetinde kayden ihtiyati tedbir kararı verilmesinde, usul ve esas yönünden kanuna uygunluk olmadığını, davalının davacıya bir borcunun olmadığını, araçların davalıya satıldığı dönemde Davacının ... da bir alacağının olmadığını, ...'un davanın ve icra takibinin tarafı olmadığını, davalının borca batık olmadığını, araçları devraldığı diğer davalının da ticari terk olmadığını, söz konusu araçların satış tarihinde ... ve ... şirketine rehinli olduğunu, rehin bedellerinin de rehin alacaklısı ... ve ...'ya davalı şirketçe ödendiğini, davacının kötü niyetli olduğunu,davalı şirkete isnat edilen muvazaa iddiasının tamamen mesnetsiz olduğunu beyanla davanın reddi ile davalıya ait olan dava konusu ile ilişiği olmayan araçları üzerine konulan tedbirlerin kaldırılmasını, tedbirin dava dilekçesinde muvazaalı devredildiği beyan ve talep edilen araçlar üzerine konulmasını talep etmiştir.

Davalı ... yetkilisi mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde; davacının iddalarının doğru olmadığını, Davalı ...'in kazadan sonra kendisine yöneltilecek tazminat taleplerinden kaçmak için malvarlığını diğer davalılara aktardığını beyan etmiş ise de; bunun gerçeği yansıtmadığını, tarafların kaza tarihinden sonraki döneme ilişkin ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini belirterek açılan davanın reddine talep etmiştir.

Davalı .... davaya cevap vermemiştir. Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davalıların ticaret sicil dosyaları dosyamız arasına celp edilmiştir. Antalya ... Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamenin onaylı suretinin istendiği anlaşılmış, müzekkere cevaplarının mahkememiz dosyası içerisine alınmıştır.

Antalya ...İş Mahkemesi'nin ... tarih .../... Esas .../... Karar sayılı dosyasında; davacılar ... ve diğerleri tarafından davalılar ..., ... ve diğerleri hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davasında davacı ... için ... TL maddi tazminat ve davacı ... için ... TL maddi tazminatın kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ile ... ile diğerlerinden ayrıca davacı ... için ... TL manevi tazminatın, davacı ... için ... TL manevi tazminatın, davacı ... ve ... için ayrı ayrı ... TL manevi tazminatın, ..., ... ve ... için ayrı ayrı ... TL manevi tazminatın davalılar ..., davalı ... ile diğerlerinden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, ancak kararın henüz kesinleşmediği, ilgili mahkemenin ... tarihli yazı cevabı ve eklerinden anlaşılmıştır.

Antalya ...İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı takip dosyasında ise alacaklılar ... ve ... tarafından Antalya ... İş Mahkemesi'nin ... tarih .../... Esas .../... Karar sayılı ilamına dayalı olarak ... hakkında ... tarihinde başlatılan takip olduğu, borçlu tarafından tehiri icra kararı alınmak üzere takip dosaysına İİK 36.Maddesi gereğince mehil vesikası talebinde bulunulduğu, buna ilişkin olarak dosyaya ... Şubesi'nin ... tarih ve ... nolu ... TL tutarlı teminat mektubunun sunulduğu, İcra Hukuk Mahkemesi'nce teminat mektubu uygun bulunarak tehiri icra kararı verilmesi uygun görülmekle 90 gün mehil verildiği, borçluya yapılan ödemenin bulunmadığı İcra Müdürlüğünün ... tarihli yazı eklerinden anlaşılmıştır.

Mahkememizce yargılama sırasında davacıya açılan davanın tasarrufun iptali mi yoksa rücuen alacak istemine mi ilişkin olduğu hususunda talep sonucunu açıklamak üzere HMK 119.maddesi gereğince süre verilmiş, davacı tarafça açılan davanın TBK 202 ve İİK 44.Maddesi kapsamında ticari işletme devrine ilişkin esaslar çerçevesinde açılan rücuen alacak davası olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizin ... tarih, .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih, .../... Esas, .../... Karar sayılı ilamı ile "...T.C. Anayasasının "Hak Arama Hürriyeti" başlıklı 36. maddesi "Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" hükmünü içermektedir.

Hükmi şahıslara ne şekilde tebligat yapılacağı, 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 12 ve 13. maddelerinde belirlenmiştir. Tebligat adresinin, borçlu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresi olması ve tevziat saatlerinde kapalı olması veya tebligatın alınmasından imtina edilmesi halinde, bu adrese TK'nun 21/1. maddesine ya da koşullarının yerine getirilmesi halinde aynı Kanunun 35/4. maddesine göre tebligatın yapılması gerekir. TK'nun 35. maddesine göre davalı şirketin ticaret sicil adresine tebligat yapılabilmesi için, bu adrese daha önce bir tebligatın çıkarılması, borçlu şirketin adresten taşınması veya adresin kapalı olması nedeni ile tebligatın yapılamamış olması gerekir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35/4. maddesi uyarınca; daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, tüzel kişiler bakımından resmî kayıtlardaki adresleri esas alınır ve bu madde hükümleri uygulanır. Bu durumda, anılan maddeye göre tebligat yapılabilmesi için, tebligat yapılan adresin, tebliğ tarihi itibariyle muhatabın ticaret sicilinde kayıtlı adresi olması zorunludur.

Öte yandan Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 57. maddesinin ikinci fıkrasında; “Adresini değiştiren kişi yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, adres araştırması yapılmasına gerek kalmaksızın ek-1’de yer alan (6) numaralı örneğe göre düzenlenecek tebliğ evrakının bir nüshası eski adresin kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.” düzenlemesi yer almaktadır

Bu durumda, usulsüz tebligat nedeniyle yargılama, davalı şirketin yokluğunda sonuçlandırılmış olup, davalının Anayasa ile güvence altına alınmış olan savunma hakkı (AY.md.

36.kısıtlanmış olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesi’nce davalı davalı ... vekilinin vermiş olduğu istinaf dilekçesinin süresinde yapıldığı kabul edilip istinaf incelemesinde bulunması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile iki haftalık istinaf süresi geçtmesi nedeniyle usulden reddine karar verilmesi doğru olmamış kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

2.Bozma sebep ve şekline göre, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir..." gerekçesiyle Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce yeniden yapılan yargılamada dosya Mahkememizin yukarıdaki esas sırasına kaydedildikten sonra yeniden yapılan yargılamada, yukarıda belirtilen bozma ilamı doğrultusunda ... yönünden ilanen tebligata ilişkin yasal koşullar oluşmuş olmakla, ilanen tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır.

Dava haksız fiil sorumlusu olan davacı tarafından diğer müteselsil sorumlu borçlu davalı ile davalının üzerine düşen sorumluluğunu yerine getirmemek amacı ile ticari işletmesini devretmesi nedeni ile İİK 44 ve TBK 202 Maddeleri kapsamında sorumluluğu bulunan diğer davalılara karşı açılan rücuen tazminat istemine ilişkindir. 6098 Sayılı dış ilişkide müteselsil sorumluluğu düzenleyen TBK 61.Maddesinde; "Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır." İç ilişkide müteselsil sorumluluğu düzenleyen 62. Maddesinde de; "Tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında, bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur. Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için, diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar görenin haklarına halef olur." düzenlemesi mevcuttur.

Somut olayda ; uyuşmazlık davacının müteselsil sorumlu olduğu davalılardan ...'den ve buna bağlı olarak diğer davalılardan henüz alacaklıya ödemediği tazminat miktarını talep edip edemeyeceği, davacının icra takip dosyasına sunduğu teminat mektubu nedeni ile tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar verenin haklarına halef olur şeklindeki kanuni düzenlemeden faydalanıp faydalanamayacağı buna göre rücuen alacak istemine ilişkin yasal koşulların somut olayda mevcut olup olmadığı, davacının rücu hakkının doğup doğmadığı noktasında toplanmaktadır.

Rücu hakkı başkasına ait bir borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeye yönelen, tazminat niteliğinde bir talep hakkıdır. Alacaklıyı tatmin eden kişi, alacaklının hakkından bağımsız kendi şahsında doğan bir hak elde etmektedir. Bunun sonucu olarak da rücu hakkı bu hakka sahip olan kişinin şahsında doğduğu anda muaccel olur. Bu nedenle, rücu hakkı için hakkın doğduğu andan itibaren zaman aşımı işlemeye başlar.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28/09/2012 tarih 2012/4-426 Esas 2012/639 Karar sayılı emsal içtihatında; "...rücu hakkı; başkasına ait bir borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeye yönelen, tazminat niteliğinde bir talep hakkı olduğundan, alacaklıyı tatmin eden kişi, alacaklının hakkından bağımsız kendi şahsında doğan bir hak elde etmektedir. Bunun sonucu olarak da rücu hakkı bu hakka sahip olan kişinin şahsında doğduğu anda muaccel olur. Bu nedenle, rücu hakkı için hakkın doğduğu andan itibaren zamanaşımı başlamaktadır. Diğer bir deyişle; davacının rücu davasını açabilmesi için belirlenen tazminatın ödenerek paranın davacıdan çıkmış olması gerekir. Bu nedenle rücuda 1 ve 10 yıllık zamanaşımı süreleri “tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği” tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır. Bu durumda da somut olayda zamanaşımının gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, somut olayda uygulanma imkanı bulunmasa da 01.07.2012 tarihinde yürürlüğü giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı TBK)’nun 73. maddesinde rücu isteminde zamanaşımının açıkça “tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği” tarihten başlayacağı..." belirtilmiştir.

Yukarıda belirtilen Kanun Maddeleri ile emsal içtihat doğrultusunda yapılan değerlendirmede Antalya ...İş Mahkemesi'nin ... tarih .../... Esas .../... Karar sayılı ilamının Yargıtay incelemesinden sonra yeniden yapılan yargılaması sonunda .../... Esas .../... Karar ile ... tarihinde kesinleştiği, alacaklılar ..., ... tarafından Antalya ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı takip dosyasında başlatılan ilamlı takipte alacaklılara henüz bir ödeme yapılmadığı, yeniden yargılama sırasında da davacı tarafça alacaklılara ödeme yapıldığına dair bir belgenin dosyamıza ibraz edilmediği ilam borçlusu davacı tarafından İİK 36.maddesi gereğince tehiri icra talepli olarak dosyaya teminat mektubu ibraz edildiği, alacaklının teminat mektubunun ibrazı ile tatmin edilmiş sayılmasının bu anlamda mümkün olmadığı, zira rücu hakkının alacaklının tatmin edildiği anda ortaya çıkan bir hak olduğu, buna göre dava tarihi itibari ile rücu hakkı doğmayan davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığının kabulü ile davacının davasının hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeni ile reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

1.Davanın hukuki yarar DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,

2.Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli ... TL harcın peşin olarak alınan ... TL harçtan mahsubu ile bakiye ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4.Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Gereğince ... TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara VERİLMESİNE,

5.Taraflarca kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,

Dair; davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/07/2025 Başkan ...