1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda tüm dosya incelendi;

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin davalı firmadan domates fidesi satın alarak araziye dikim yaptıklarını, dikilen fidelerle ilgili alımdan itibaren çiftçiliğin gerektirdiği tüm özen ve ihtimamı göstermelerine rağmen fidelerde kuruma meydana geldiğini ...'ın domates fidelerini ... parselleri ...'nin ... parsele diktiğini, davalı firmadan domates fidesi satın alan tüm çiftçilerin aynı problemi yaşadığını, zararla ilgili olarak Torbalı ... AHM'nin ... D.İş sayılı dosyası ile keşif yapılarak Ege Üniversitesinde tahlillerin yaptırılıp fidelerdeki arızanın fidenin üretim aşamasında bakır kullanıldığı ve kurumadan davalı firmanın sorumlu olduğu ve zararın toplamının 30.471,50 TL olduğu, belirlenen zararın 23.070,74 TL sinin davacılardan ...'ın, 7.400,76 TL'sinin ...'nin zararı olduğunu bildirerek fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı tutularak her bir davacı için 4.000,00 er TL ki toplam 8.000,00 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalıdan 903,00 TL tespit gideri ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı taraf vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın adresinin İstanbul Kadıköy olduğunu bu nedenle Kadıköy mahkemeleri görevli olduğundan yetkisizlik itirazında bulunduklarını, sözleşmede aynen ifa talep edilmediğinden maddi tazminat talep edildiğinden davanın ikametgahı mahkemede açılması gerektiğini, davanın ticari iş oluşuna göre Asliye Hukuk Mahkemesinde açılması gerektiğinden iş bölümü itirazında bulunduklarını, davacı tarafın iddialarının gerçek dışı olduğunu hiç bir şekilde davacı tarafa ayıplı fide teslim edilmediğini, yokluklarında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesini kabul etmediklerini,

TTK 25. Maddenin 3. Bendine göre davacı tarafın basiretli olarak hareket etmekle mükellef olup kendisine teslim edilen ürünlerde açık ayıp varsa 2 gün gizli ayıp var ise 8 gün içinde muayene ettirmek zorunda olduğunu, muayene ve ihbar küfletinin dava şartı olduğunu, davacıya ürünlerin sağlıklı olarak ambalajları ile birlikte teslim edildiğini, ürünlerin zamanında tarlaya dikilmediğini uygunsuz koşullarda günlerce bekletilerek ve dikim süreleri geçtikten sonra tarlaya dikildiğini, kendi kusurları ile fidelerde kuruma gerçekleştikten sonra davacıların talepte bulunduklarını, fidelerin dikim aşamasında veya dikiminden sonra da hastalık koruyucu bakır uygulaması yapmış olmalarının muhtemel olduğunu, ne zaman uygulandığı belli olmayan bakır kullanımı ile müvekkili firmanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava Torbalı AHM'nin ... E - ... sayılı kararı ile iş bölümü itirazı sonucu mahkememize gönderilmiş, davalı tarafın yetki itirazı taraflar arasında kabul edilen fiili sözleşmenin ifa yerinin Torbalı oluşuna göre reddine karar verilmiştir.

Torbalı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş (Esas ... D.İş Karar) sayılı dosyasında tespit isteyen tarafların davacılar ile dava dışı ... olduğu, tespit doyasındaki 05/05/2011 tarihli bilirkişi raporunda 05/04/2011 tarihli keşifte taşınmazlardan toplanan fide örnekleri ile depodan alınan Viol, Fungal, Bakteriyel, viral hastalık olup olmadığının analizi amacı ile 06/04/2011 tarihinde Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'ne teslim edildiği Bitki Koruma Bölümü'nün düzenlediği 26/04/2011 tarihli ... sayılı raporun sonuç paragrafında, domates fidelerinde yapılan incelemelerde fideler üzerinde yoğun bir bakırlı preparat kullanımı gözlendiği, bakırın yüksek oranlarda uygulandığında bitkilerde ... etkiler gösteren bir element olduğunu, bu etkinin yapraklarda yanma ve gelişme geriliği şeklinde ortaya çıkabildiği, özellikle bitkilerin büyüme uçlarının aşırı bakır toksisitesinden zarar görmesi nedeni ile fidelerde ölüm ve büyüme engellenmesi belirtilerinin gözlendiğinin belirtildiğini, fidelerde bakır uygulamasının fideyi üreten firma tarafından yapıldığında fidelerde aşırı bakır kullanan firmanın özürlü fide üreterek sattığının kabul edilerek davacıların zararlarının belirlendiği ve davacı ... Kalkan'ın zararın 23.070,74 TL, ...'nin ise 7.400,76 TL olduğunun belirtildiği görülmüştür. Tespit dosyası içinde Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'nün 26/04/2011 tarihli ... nolu raporunun da olduğu görülmüştür. Yargıtay bozma kararından önce kapatılan İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesinini ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonunda davanın reddine ilişkin 2014/178 sayılı 01/07/2014 tarihli davanın reddine ilişkin karar Yargıtay .... Hukuk Dairesinin '' Dava, davacıların davalı şirketten satın aldıkları domates fidelerinin kuruması üzerine uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Davacılar, satın alınan domates fidelerinin tarlaya dikimi sonrasında kuruması nedeniyle Torbalı ... Asliye Hukuk Mahkemesine başvurarak tepit talebinde bulunmuşlar, Torbalı ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

D. İş sayılı dosyasında düzenlenen 26.4.2011 tarihli raporda, fideler üzerinde yoğun bir bakırlı preparat kullanımının gözlendiği, bakırın yüksek oranlarda uygulandığında bitkilerde ... etkiler gösteren bir element olduğu, bu etkinin yapraklarda yanma ve gelişme geriliği şeklinde ortaya çıkabildiği, özellikle bitkilerin büyüme uçlarının aşırı bakır toksisitesinden zarar görmesi nedeni ile fidelerde ölüm ve büyüme engellenmesi belirtilerinin gözlendiğinin belirtildiği, fidelerde bakır uygulamasının fideyi üreten firma tarafından yapıldığında fidelerde aşırı bakır kullanan firmanın özürlü fide üreterek sattığı kabul edilerek davacıların zararlarının belirlendiği rapor edilmiştir.

Davacılara ait tarlaya ekimi yapılan fidelerdeki kurumanın hangi sebebten kaynaklandığının tespiti amacıyla; yargılama aşamasında bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda; tespit dosyasında alınan 26.4.2011 tarihli analiz raporunun gözlemden ibaret olduğu, bakır analizine ilişkin test yapılmadığını, bu nedenle bilimsel sonuç olmadığı, fidelerde yoğun bakır uygulandığı sonucuna varılması için mutlaka yöntemine uygun test yapılması gerektiği, bu analiz olmadan fidelerin bozulma nedeninin bakırden kaynaklandığı kanısına varılamayacağı belirtilmiş, mahkemece de bu rapor esas alınmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysaki hükme esas alınan bu rapor tespit raporuyla çeliştiği gibi hüküm kurmaya elverişli olmayıp yetersizdir. Bu rapora itibar edilerek hüküm kurulamaz. Hal böyle olunca konusunda uzman bilirkişi kurulu aracılığıyla yeniden inceleme ve araştırma yapılmalı, tespit raporu ile son raporlar arasındaki çelişki giderilmeli, tarafların raporlara yaptığı itirazlar karşılanmalı, sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu yönler gözardı edilerek yetersiz bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.'' gerekçesiyle bozularak iade edilmiş usul ve yasaya uygun görülen bozma kararına uyularak Yargıotay bozma ilamı doğrultusunda yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Dosyaya verilen 06/02/2017 tarihli bilirkişi raporunda Ege Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü tarafından düzenlenen 26/04/2011 tarihli analiz raporunda gönderilen fidelerde her hangi bir hastalık etmeninin bulunmadığının açıklandığı, ayrıca bu raporda söz konusu fidelerin üst yaprakların ve tepe noktalarında görülen yanıklık şeklinde olan belirtilerin bakırlı preparat kullanımından olabileceği, bakırın yüksek oranlarda uygulanması halinde yapraklarda yanma veya gelişme geriliği şeklinde ... etkiler ortaya koyarak fidelerde büyümeyi engellemesi ve ölüm belirtileri oluşturabileceği, bu konuda her hangi bir analiz yapılmadan gözlem ve yorum şekilde ifade edildiği daha sonra ..., ... ve ... adlı bilirkişiler tarafından hazırlandırılan raporda fidelere bakırlık prefabrik uygulandığı, ortaya konulması için teslim alındığı tarihte bakır analizlerini ... yöntemiyle ... cihazında yapılmış olması gerektiği bu analiz sonuçları olmadan ortaya çıkan bozulma ve ölmelerin nedeninin bakır toksitesinden olduğu kanısı varılamayacağı belirtildiği, ayrıca fideleri 10-15 gün süre ile bekletilerek dikildiği açıklanarak davacıların dava ile ilgili fidelerde meydana gelen kuruma sebebiyle uğradıkları zararı davalı taraftan talep edemeyeceklerini açıkladıklarını, mahallinde yapılan tespite göre ... ve... tarafından hazırlanan 05/04/2011 tarihli tespit raporundaki resimler incelendiğinde fidelerin gidilen yerdeki depoda violler halinde muhafaza edildiği belirtilmesine rağmen bu tespit raporundaki bazı resimlerdeki dikimden önce depo dışında açıkta tutulduğunun görüldüğü aynı raporun 3 ve 4 sayfalarındaki bazı resimler de de tarlaya dikilecek viollerdeki fidelerin büyük oranda canlılığını yitirmiş, yapraklarının solmuş olduğu, ayrıca tarlaya dikilecek özellikte olmadığı dikkati çektiği, dava dosyasındaki ürün sipariş forumları incelendiğinde davacılara verilen değişik domates çeşitleri fidelerin sevk tarihleri 10-25 Mart 2011 arasında olduğunun görüldüğü, bu durumun söz konusu fidelerin en az 10-25 gün değişen sürelerde kesin olarak hangi koşullarda saklandığını ve hangi tarihlerde domates ve fide dikildiğini kesin olarak açıklamadığını, fidelerin teslim alındıktan sonra tarlaya dikilmeden önce ne kadar süre ve hangi koşullarda muhafaza edildiğine ilişkin bilgilere dosyada rastlanmadığını, fidelerde görülen gelişmeyi önleyen bozulma ve ölüm tipindeki belirtilerin bakır varlığı açısından analizleri yapılmadan bakır toksisitese ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığını, davalı şirketin 2011 yılı defterlerinde davacı ...' a 3.149,50 TL davacı ...' ye 3.023,07 TL bedelli fatura karşılığı mal satıldığı bedelinin tahsil edilmediğinin analaşıldığı bildirilmiştir.

Davacı tarafa bilirkişi raporuna itirazların incelenmesi yönünde yeniden bilirkişi incelemesine karar verilmiş Ankara .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyasına ibraz edilen 12/02/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda dosyada bulunan belgeler fide analiz raporları, bilirkişi raporları, yerinde tespitte çekilen görüntüler ve belgeler incelendiğinde davacı ile davalının fidede yaptırdığı analizlerde ve bilirkişi raporlarda ortak görüşün ... ve viral her hangi bit etkenle bulaşık olmadığının görüldüğü, fidelerde bakır miktarının ... yöntemiyle ... cihazında analiz ile tespit edilip belirtilmediği için kuruma nedeninin bakır fitosisitesinden kaynaklandığının kesin kanıtının bulunmadığını ayrıca bu şekilde zararlanmada bitkilerde kurumaların daha kısa sürede görülmelerin kaçınılmaz olduğunun, deformelerin asıl sebebinin fidelerin en az 2 hafta dikilmeden bekletilmesinni olduğu, bakır sülfat zararının olması halinde fidelerin 5 Nisan tarihine kadar bekleyemeyeceği, fidelerin kapalı depo şartlarında bekletildiği, bu durumda yeterince ışık alamama söz konusu olduğu, bu durumda fidelerin aşırı boylanmasında doğal olduğu, aşırı boylanmanın fidelerin araziye dikilmeleri sonrası adaptasyon kabiliyetinin oldukça düşeceğinden tutum oranın da düştüğünü, meteoroloji genel müdürlüğü ile görüşülmesi sonucu dava konusu bölgede en iyi dikim tarihi 10 Nisan sonrası olduğunu bildirildiği dosyadaki hastalık testlerin temiz olduğunu, bakır sülfat zararı ile kesin rapor bulunmaması itibariyle müvekkillerin fideleri teslim aldığı tarih ile dikim tarihi karşılaştığında bir uyumsuzluğun söz konusu olduğu anlaşıldığı, fideler zarar göreceğinden soğuk zamanda dikim yapılamayacağı ve arazi yerinini dikim için uygun olmadığı zamanda fidelerin olumsuz ortamda bekletildiği zamanda deformasyonların kaçınılmaz olduğu bildirilmişlerdir.

Davacı vekili dosyaya verdiği 19/06/2018 tarihli dilekçesi ile Torbalı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasında davacılardan haricen ...' nin de tespit isteyenlerden olduğu, delil tespitinden sonra ...' nin dava açmadığı bunun sebebi davalı yanın fidelerdeki ayıbı kabul ederek yerine fide vermek suretiyle giderdiğini beyanla 07/04/2011 tarihli 2 adet protokol ile müvekkillerine verdiğini, protokolden yeni haberdar olduğunu bildirmiş, dilekçesi ekindeki 07/04/2011 tarihli protokolün ... ile ... arasında düzenlendiği ve ...' nin fideleri sevk sırasında kullanılan viyollerdeki boşluklardan dolayı zayiatları olduğunu belirtilmesi üzerine taraflar arasında mutabakat sağlandığı belirlenmiştir.

Dosyaya toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde davacı tarafça davalı şirketin ürettiği domates fidelerinin fidelerini satın aldıklarını, dikimden sonra fidelerin kuruması sonrası Torbalı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş Sayılı dosyasında düzenlenen rapor ile fidelerdeki kurumanın fidenin üretim aşamasındaki bakır kullanılmasında kaynaklandığını belirlendiği ve zarar uğradıkları bahisle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı üzere her bir davacı için 4.000 TL olmak üzere 8.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte 903 TL tespit giderinin davalıdan tahsiline ilişkin iş bu davanın açıldığı, Torbalı ... ASM' nin ... D.İş sayılı dosyasında düzenlenen 26/04/20111 tarihli raporda fideler üzerindeki yoğun bir bakır preparat kullanıldığının gözlendiği, bu nedenle fidelerde bakır uygulamasının fideyi üreten firma tarafından yapıldığı aşırı bakır kullanıp özürlü fide ürettiğinin belirlendiği, Yargıtay bozma kararından önce alınan bilirkişi raporunda bakır analize ilişkin test yapılmadığından analiz olmadan fidenin bozulma nedeninin bakırdan kaynaklandığı kanısına varılmayacağı belirtildiği, tespit raporuyla dosyada alınan bilirkişi raporunda çelişkinin giderilmesi yönünden mahkememizce alınan 06/02/2017 tarihli bilirkişi raporunda ise, bakır varlığı açsında analizlerin yapılmadan bakır toksisitesinin ilişkilendirilemeyeceği, fidelerin kuruması ile ilgili davalı kusurun ortaya konulmuş gözükmediği, 12/02/2018 tarihli raporda da fidelerde bakır miktarın analiz ile tespit edilip belirtilmediği için kuruma nedeninin bakır fitoksisitesinden kaynaklandığının kesin kanıtının bulunmadığının bildirildiği, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen 19/06/2018 tarihli dilekçe ekindeki protokolün dava dışı ... ile yapıldığı ve fidelerin sevk sırasında kullanılan viyolerdeki boşluklardan dolayı zayiatlara ilişkin olarak düzenlenmiş olduğu belirlenerek tüm dosya kapsamıyla davanın subüt bulmadığı sonucuna ulaşılarak davanın reddine ilişkin aşağıdaki karar verilmiştir.