19. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki menfi tespit-istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. - K A R A R -

Davacı vekili, aralarında 31.08.2000 keşide tarihli 10.812.997.962 TL.ve 07.09.2000 keşide tarihli 10.656.360.000 TL.tutarlı iki adet çekin de bulunduğu toplam sekiz adet çekin müvekkilince keşide edilerek lehdarı dava dışı ... Ltd.Şti.ne teslim edildiğini, çeklerin lehdarı ... Ltd.Şti.nin ortağı ile birlikte hareket eden ... ve ... hakkında sahte evrak düzenlemek ve dolandırıcılık suçundan kamu davası açıldığını, müvekkilinin dolandırıldığını anlaması üzerine sekiz adet çekden dolayı borçlu olmadığının tespitine yönelik dava dışı lehdar şirket ile ... ve ... aleyhine ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2000/896 Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığını ve bu davada çeklerin ibrazının engellenmesi ve takibe konu edilmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ancak ihtiyati tedbir kararına rağmen ilgili davanın davalılardan ...’ın 10.812.997.962 TL.ve 10.656.360.000 TL.tutarlı iki adet çeki bankaya ibraz ederek arkalarını yazdırdığını, sonrasında da tedbir kararını etkisiz hale getirmek için son hamil olarak yer aldığı, kendine ait ciroyu karalayarak bu iki adet çeki davalı ...’a verdiğini, çeklerin bankaya ibrazı sırasında davalının çeklerde cirosu olmamasına rağmen çeklerin arkasına ve üstü karalanan ... cirolarının yanına bu kez davalının kendi adını yazarak iki adet çeki müvekkili aleyhine takibe koyduğunu, böylece davalının çeklerdeki ciro zincirinde tahrifat yaparak haksız ve kötüniyetli şekilde kazanç sağlamaya çalıştığını belirterek davaya konu iki adet çekten dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitiyle % 40 oranındaki tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı iddialarının doğru olmadığını, takibe konu iki adet çekin lehdarı bulunan ... Ltd.Şti.nce önce ...’a, ... tarafından müvekkiline, müvekkilince de dava dışı ...’a ciro edilerek teslim edildiğini, bu çeklerin hamili olan ... tarafından bankaya ibraz olunan karşılıksız çıkması üzerine ...’ın çekleri müvekkiline iade edip bedellerini müvekkilinden aldığını, iade sırasında hukuki sorumluluk altına girmemek amacıyla cirosunu ve ismini karaladığını, davacının İcra Hukuk Mahkemesine ciro silsilesinde tahrifat nedeniyle itirazı üzerine bu itirazın reddedildiğini, ilgili kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine icra dosyasına yatan paranın müvekkiline ödendiğini,

TTK.nun 599.maddesi uyarınca davacının önceki hamillere karşı sahip olduğu def’ileri müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini bildirerek davanın reddine ve % 40 oranında tazminatın davacıdan tahsiline karar verilmesini savunmuştur.

Davacı vekilince, icra dosyasından 34.904.89 TL.nin davalı yanca tahsil edildiğinden bahisle bu tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle davalıdan istirdadına karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek aldırılan Adli Tıp Kurumu Raporuna göre, çeklerin bankaya ibrazından sonra davalı cirosunun eklendiğinin kanıtlanamadığı, davacı ile davalı arasında ve dava dışı ... arasında bir ticari ilişki bulunmadığı gibi bu durumda davacının davalıya karşı ileri sürebileceği ticari ilişkiden kaynaklanan bir def’i olmadığı, davacının TTK.nun 599.maddesi uyarınca ...'ın veya davalının çekleri iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini ispatlaması gerektiği, oysa somut olayda bu olgunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın ve koşulları oluşmadığından davalı yanın tazminat isteminin ayrı ayrı reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Davaya konu edilen iki adet çekin keşidecisi davacı, lehdarı ... Ltd.Şti.olup, lehdar cirosuyla önce dava dışı ...’a sonra hamilin cirosuyla tekrar lehdarı şirkete ve akabinde de lehdar şirketin cirosuyla davalıya intikal ettiği görülmekle birlikte, çeklerdeki davalı adı soyadı ve imzası yanında davalının beyanına göre üzeri karalanmış dava dışı ... adı ve imzası olduğu dosya içerisindeki çek fotokopilerinden anlaşılmaktadır. Muhatap bankanın 03.07.2001 tarihli yazısına göre davaya konu iki adet çekin cirosu karalanan ... tarafından ibraz edildiği saptanmıştır.

Bu durum karşısında ibrazdan sonra çekin bir başkasına devri ancak alacağın temliki hükümlerine bağlı olarak mümkündür. Davalı yanın ise bu konuda herhangi bir belge veya delil sunamadığı da dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Öte yandan yukarıda belirtildiği üzere lehdar ... Ltd.Şti.bakımından iki adet çek üzerinde alacaklı ve borçlu sıfatının da birleştiği görülmektedir. Mahkemece anılan bu yönler üzerinde yeterince durulup, tartışılarak gerekçeleri de gösterilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisinde isabet görülmemiştir.