20. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

1.Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacağa yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere, mahkemece, taraflar arasında yapılan 05/12/2016 tarihli protokole göre tarafların 203.000 TL'nin davacı Şirkete ödenmesi hususunda anlaştıkları, 05/12/2016 tarihli protokol gereğince borcun davalıya ödendiği gerekçesi ile davanın konusu kalmaması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Oysa dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, taraflar arasında taşıma sözleşmesinin bulunduğu, davacının bu taşıma sözleşmesi kapsamında alacağının bulunduğundan bahisle davalı aleyhine icra takibi başlattığı, davalının bu icra takebine sadece faiz alacağı yönünden itiraz ettiği, iş bu davanın konusunun davacının davalıdan aralarındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan borç nedeniyle faiz alacağının olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Bu hususta yapılan yargılama sonucunda görevsiz mahkemece hüküm kurulduğu, görevsiz mahkemece kurulan hükmün infaza konulması neticesinde mahkemenin yukarıda belirttiği protokolün taraflar arasında yapıldığı, tarafların da her aşamada belirttiği üzere, bu protokolün mahkeme kararı sonrasında ve cebri icra tehdidi altında yapıldığı anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamında bulunan bilgi ve beyanlara göre, dosyada bulunan anlaşmanın önceki mahkeme kararı neticesinde yapıldığının ve her şeyden önce tarafların uyuşmazlığı anlaşma yolu ile kapatmaları yönünde bir iradelerinin olmadığının dosya kapsamından çok açık bir şekilde anlaşılmasına rağmen, mahkemece işin esasının incelenerek bir hüküm kurması gerekirken yazılı şekilde, esasa ilişkin hiçbir inceleme yapılmaksızın karar vermesinin dosya kapsamı ile uyumlu bulunmadığı anlaşılmaktadır.

HMK'nın 341. vd. maddelerinde bir kanun yolu olarak düzenlenen istinafın amacı, ilk derece mahkemesince verilen kararın denetlenmesi ve kararın yerinde görülmemesi halinde yeniden yargılama yapılarak hüküm kurulmasıdır. Burada, temyizden farklı olarak ilk derece mahkemesi kararı yalnızca hukuka uygunluk yönünden değil maddi yönden de denetlenmektedir.

İlk derece mahkemesi kararı yerinde değilse kural olarak istinaf mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırması ve ilk derece mahkemesi yerine gerekirse yeniden yargılama da yaparak karar vermesi gerekir.

Ancak,

HMK'nın 353/1-a. maddesinde düzenlenen yargılamaya ilişkin bazı temel usul hatalarının bulunması halinde ise istinaf incelemesi sonunda yeniden karar verilmesi söz konusu olmayıp, kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması hali de düzenlenmiştir. Gerçekten de ilk derece mahkemesince, taraflarca gösterilen delillerin hiç değerlendirilmeden karar verilmesi ve delillerin ilk defa istinaf aşamasında değerlendirilmesi halinde taraflar, maddi vakıa denetimi yönünden iki dereceli incelemeden mahrum kalacak ve adil yargılanma hakkının unsurlarından olan hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilecektir.

Somut olaya bu açıdan bakıldığında, tarafların hiçbir delili irdelenmemiş, esasa ilişkin bir karar verilmemiştir. Bu itibarla, yapılan açıklamalar çerçevesinde mahkemece, dosya kapsamında bulunan deliller çerçevesinde esasa yönelik bir karar verilmesi gerektiğinden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

2.Kaldırma kararının niteliğine göre taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

1.HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince taraf vekillerinin istinaf itirazların kabulü ile, Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 18/03/2021 tarih ve 2020/274 E. - 2021/351 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA;

2.Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine İADESİNE,

3.Taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

4.Taraflarca yatırılan 59,30'ar TL maktu istinaf karar ve ilam harçlarının istek halinde taraflara iadesine,

5.İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6.İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yapılacak yargılamada değerlendirilmesine,

7.Kararın tebliği ve harç işlemlerinin yerel mahkeme tarafından yaptırılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 26/05/2022 tarihinde HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere karar verildi. GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/05/2022