5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin, davalı taraftan, 19.04.2017 tarihli sözleşme ile ... Makinası'nı toplamda 37.760 USD bedel ile satın aldığını, satın alınan ... Makinası'nın gereği gibi çalışmaması sebebiyle iadesi için davalı yana başvurulduğun, davalı ... da bu hususu kabul ederek, sözleşme bedelinin iade edileceğini kabul ettiğini, dava konusu makina 31.10.2017 tarihli iade faturası ile iade edildiğini, davalı taraf iade edilen makinenin bedelinin bir kısmını peyder pey ve uzun bir zamana yayarak ödediğini, bir kısmını ödemediğini, müvekkil, makine bedelinin bakiye iadesi için defalarca, davalı tarafa başvurduğunu, bir sonuç elde edemediğini, bunun üzerine alacağın tahsili amacıyla Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı icra takibi başlatıldığını, davalı taraf, icra takibine itiraz ederek takibi durdurduğunu, itirazın haksız ve hukuksuz olduğunu ileri sürerek; itirazın iptaline, takibin devamına, %40 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkil arasında ... Makinesi imalatı için 19.04.2017 tarihli eser sözleşmesi imzaladığını, sözleşmeye uygun olarak imal edilen makinenin kurulumu yapıldığını ve çalışır halde davacıya teslim edildiğini, belirlenen bedel davacı tarafından TL olarak ödendiğini, Sözleşmeye uygun olarak karşılıklı edimler yerine getirilerek taraflar arasındaki eser sözleşmesinin son bulduğunu, makinenin "gereği gibi çalışmaması" nedeniyle iadesi sözkonusu olmadığını, müvekkilin de iade bedeli borcu bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE; Dava, İİK'nun 67. Maddesine göre alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Bakırköy ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacı tarafından davalı aleyhine 9.481 USD cari hesap alacağının tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, süresinde borç ve ferilerine itiraz edilmesi sonucu takibin durduğu itiraz ve davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya mali müşavir bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; ''Davacı tarafın işletme defteri esasına göre defter tuttuğunu , usulüne uygun olduğunu, Davalı Tarafın defterlerinin usulüne uygun olduğunu, Tarafların Sözleşme ticari defterleri banka ekstreleri ve diğer belgelerinin incelenmesi sonucunda davacı yanın, davalı taraftan 28.665,10-TL alacaklı olduğu...'' şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür.

Bilirkişi tarafından düzenlenen 31/05/2023 tarihli ek raporda özetle''davalı tarafın Davacı tarafa 28.665,10 TL. borçlu olduğu, bu hesaplamalarda eklenen tüm masraf ,fatura vs. evrakların incelenip olması gerektiği gibi hesaplandığı ,Dilekçe tarihinden itibaren bu rakama 9.216,03 TL. faiz hesaplandığını ve Davalının ,Davacıya toplam borcunun 37.881,03-TL olduğu...'''şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.

Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür.

TBK’nın “Ülke parası ile” başlıklı 99. maddesinde “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu hüküm uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklının bu alacağını aynen, vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.

Ancak,

İİK’nın 58/3. maddesi uyarınca, alacaklı tarafından yapılan icra takibinde alacağın yabancı para olması hâlinde, alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk Lirası karşılığı yada harca esas Türk Lirası karşılığı takip talebinde gösterilmesi gerekmektedir. (Yargıtay 3. HD. 11/11/2021 tarih 2021/761 Esas 2021/11255 Karar, Yargıtay 12. HD. 30/10/2015 tarih 2015/19396 Esas 2015/29887 Karar, Yargıtay 19. HD. 06/10/2011 tarih 2011/1648 Esas 2011/12074 Karar sayılı ilamları da bu yöndedir.) Bu husus HGK’nun 12/05/1999 tarih 99/12-271 E, 99/301 K. sayılı kararında, "İİK’nun 58. maddesine göre alacağın Türk parası ile tutarının takip talebinde gösterilmesi zorunlu olup, aynı zorunluluk İİK’nun 41. maddesi delaletiyle ilamlı takiplerde çıkartılacak olan icra emri için de geçerlidir. Anılan noksanlık kamu düzeni ile ilgili ve devletin hükümranlık haklarına ilişkin olması nedeniyle takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır" şeklinde ifade edilmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin ... esas,... esas sayılı ilamında; " 6098 sayılı TBK’nın 99. maddesi (818 sayılı BK’nın 83. maddesi) uyarınca yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır (HGK'nın 12/05/1999 tarih ve 1999/12-271 E. - 99/301 K.sayılı kararı). " denmektedir.

Somut olayda, takip talebi ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve TL karşılığı gösterilmediği gibi yabancı para alacağının harca esas Türk Lirası karşılığı da yazılmamıştır. Anılan yasa hükümlerinin emredici nitelikte olduğu, takip talebinde emredici yasa hükümlerine uyulmadığı, bu itibarla takibin usulüne uygun olmadığı bu durumun davanın her aşamasında resen gözetilebileceğinden davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine dair karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle REDDİNE,

2.Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 179,90-TL ilam harcından peşin alınan 877,64-TL harcın mahsubu ile bakiye 697,74 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3.6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 1.320,00-TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,

4.Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5.Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 12.286,76-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,

6.HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/06/2023 Katip ...