1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Davacı tarafından mahkememizde açılan Çek İstirdatı davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkilinin yetkili meşru hamil olduğu, elinden rızası hilafına çıkan ve davalı elinde bulunan; ...bank ... Şb... hesap ... çek nolu 2.500,00 TL, ... ... Şb... hesap ... çek nolu 3.254,00 TL, .... ... Şb. ... hesap ... çek nolu 5.000,00 TL, ...bank ... Şb. ... hesap ... çek nolu 4.000,00 TL bedelli çeklerin İstirdadı ile meşru hamil olmayan davalıdan alınarak müvekkiline geri verilmesini, müvekkilinin yetkili, meşru hamili bulunduğu müşteri çekleri (Keşidecisi ... Gıda Teks.ve İnş.San. Tic.Ltd.Şti. olan 2.5.2015 vade tarihli, ... bankası .. şubesinin ... hesap ... çek nolu 3.350 TL bedelli çeki, Keşidecisi ... olan 5.5.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin ... hesap nolu ... çek nolu 4.000TL bedelli çeki, Keşidecisi ... San.Tic.Ltd.Şti. Olan 9.5.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin ... hesap ... çeek nolu 4.500 TL bedelli çeki, Keşidecisi .... olan 18.5.2015 vade tarihli ... ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 3.254 TL bedelli çeki, Keşidecisi ... San.Tic.Ltd.Şti olan 23.5.2015 vade tarihli .... şubesinin ... hesap ... çek nolu 3.000 TL bedelli çeki, Keşidecisi .... Teks. SanTic.Ltd.Şti.olan 30.5.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin .... hesap ... çek nolu 14.500 TL bedelli çeki, Keşidecisi .... Kozmetik Ltd.Şti. olan 31.5.2015 vade tarihli, ...bank ... şubesinin ... hesap .... çek nolu 11.300 TL bedelli çeki, Keşidecisi ... olan 5.6.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 3.000 TL bedelli çeki, Keşidecisi ... Gıda Teks. Turiz.İnş.San.Tic.Ltd.Şti. olan 6.6.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 2.350 TLbedelli çeki, Keşidecisi .... Parfümeri Temizlik .... olan 13.6.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 2.500 TLbedelli çeki, Keşidecisi .... Gıda Teks.San. Tic.Ltd.Şti. olan 20.6.2015 vade tarihli ...bank ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 10.000 TL bedelli çeki, Keşidecisi .... olan 10.6.2015 vade tarihli ... ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 2.395 TL bedelli çeki, Keşidecisi ... olan 26.7.2015 vade tarihli ... ... şubesinin ... hesap ... çek nolu 5.000 TL bedelli çeki) toplamda 69.149,00 TL. bedelli, 13 adet çek ile boş çek yaprakları 24.03.2015 tarihinde işyerinde yapılan hırsızlıkta çalınmak suretiyle müvekkilinin rızası hilafına elinden çıkarak zayi olduğunu, davalının elinde bulunan işbu davaya konu çekler de bunlar arasında yer aldığını, bunun üzerine müvekkilinin güneşli polis merkezine 24.03.2015 tarihinde şikayette bulunduğunu, ve 24, 25,28 mart 2015 tarihlerinde ifadesi alındığını, müvekkilinin meşru, yetkili hamili bulunduğu ve hırsızlık sonucu çalınmak suretiyle rızası hilafına elinden çıkarak zayi olan bu çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulması için Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

E. Sayılı dosyası ile açmış olduğumuz davada ilanlar yapılarak bu çekler hakkında ödeme yasağı konulduğunu, çek iptali davasını açtıktan sonra davalı ....

San.Tic.Ltd.Şti. tarafından; ...bank ... Şb. ... hesap ... çek nolu 2.500,00 TL.- ... ... Şb. ... hesap ... çek nolu 3.254,00 TL.- .... ... Şb. ... hesap ... çek nolu 5.000,00 TL. – ...bank ... Şb. ... hesap ... çek nolu 4.000,00 TL. bedelli çeklerin haklı hamili olduklarını belirtilerek, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasına dilekçe vererek müdahil olduğunu ve ödeme yasağının kaldırılmasını talep ettiğini, bunun üzerine Bakırköy .. Asliye Ticaret Mahkemesi davalı aleyhine istirdat davası açmak için taraflarına süre verdiğini, neticede çalınmak suretiyle yetkili hamil müvekkilinin elinden rızası hilafına çıkan ve iktisabında haksız, kötüniyetli ve ağır kusurlu olan davalı elinde bulunan ...bank ... Şb. ... hesap ... çek nolu 2.500,00 TL.- ... ... Şb. ... hesap ... çek nolu 3.254,00 TL.- .... ... Şb. ... hesap ... çek nolu 5.000,00 TL. ...bank ... Şb. ... hesap ... çek nolu 4.000,00 TL. bedelli çeklerin müvekkiline ait olduğunun tespiti ile bu çeklerin istirdatı ve davalıdan alınarak müvekkiline geri verilmesine, Mahkeme masrafı ve ücreti vekaletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davalı müvekkili .... süt ve Gıda....şirketinin .... yolu üzeri No: 244 Ereğli Konya'da süt mandıra sektörüyle uğraştığını, İstanbul Rami'de bulunan dava dışı ... tekstil ...Şirketi isimli firmaya cevap dilekçesi ekinde sunulan üç adet fatura karşılığı peynir ürünleri sattığını ve işbu malların karşılığı olarak da söz konusu firmadan 17 adet çek altığını, müvekkilinin bu çeklerin içerisinde yer alan 4 adet çek için bankadan sorduğunda Bakırköy ... ATM'nin ... Eas sayılı dosya ve diğer çeklerin bir kısmı için diğer mahkemelerde davanını rızası hilafına veya kaybetmek suretiyle çeklerin iptali istemli davalı açılması nedeni ile dolandırıldığını anladığını ve Ereğli Konya CBS'nin ... soruşturma numaralı dosyasından dava dışı .... Tekstil....Şirketi ve yetkilisi hakkında resmi evrakta sahtecilik ve dolandırıcılıktan suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkilinin haklı hamil olduğunu, ticari alacağı karşılığı dava dışı firmadan tedbire konu olan bir kısım çekleri aldığını, şimdilik bildikleri kadarıyla halihazırda aslı ellerinde bulunan incelenmek ve geri alınmak üzere Bakırköy ... ATM'ye ibraz ettikleri 4 adet çekin incelendiğinde davacı .... Kozmetik...şirketinin işbu çeklerde cirosunun dahi olmadığının görüldüğünü, neticede davalı müvekkilinin iyi niyetli hamil olması nedeniyle davalının elinde bulunan çekler hakkında davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Ereğli (Konya) .... Asliye Hukuk Mahkemesince alınan 11/05/2017 havale tarihli bilirkişi raporunda; "Davalının iddiasına göre davaya konu olan ve davacıya ait olan çekleri davalı firma ticari ilişkisi olan ... Tekstil Ticaret Ltd. Şti. den aldığını beyan etmekte olup davacı şirketin defter belge ve kayıtlarında yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tarafımdan tesbit edilmiştir. Davalı Şirket .... San. Tic. Ltd. Şti. ve Davacı .... San. Tic. Ltd.şti. arasında ticari ilişki (alım-satım) bulunmamaktadır. Davalı Şirket ... San. Tic. Ltd. Şti. Çekleri aldığını iddia ettiği ... Tekstil Ticaret Ltd. Şti.ne aşağıda bilgileri verilen satış faturalarını tanzim etmiş olup fatura bilgileri şu şekildedir;

1.Seri A sıra no:... 01/04/2015 tarihli fatura toplam bedeli (kdv dahil) 28.674,00-TL, 2-Seri A sıra no:... 20/04/2015 tarihli fatura toplam bedeli (kdv dahil) 141.912,00-TL, 3- Seri A sıra no:.... 20/04/2015 tarihli fatura toplam bedeli (kdv dahil) 24.246,00-TL Toplam 195.232,00-TL (kdv dahil) fatura düzenlemiş olup ilgili faturaların muhasebe kayıtlarını döneme ait yevmiye defteri kayıtlarını yapmıştır. Yine davalı şirket adı geçen şirketten 30.05.2015 tarihinde 3.246,00-TL tahsilat yapmış olup defter kayıtlarına geçmiştir. Kayıtlar 120 alıcılar hesabı'nın alt hesabında takip edilmiş olup tahsilat yapılan kısım düşüldükten sonra davalı şirket ... Tekstil Ticaret Ltd. Şti. den toplam 191.586,00-TL alacaklı olduğu, yıl sonunda yapılan muhasebe kaydıyla davalı şirketin 191.586,00-TL lik alacağı 128 şüpheli ticari alacaklar hesabına aktarılmıştır. Davacı şirketin yasal fatura ve defterlerinin incelenmesi sonucunda; Defter ve belgeler in açılış ve kapanış tasdikleri ile ilgili bilgiler yukarda verilmiştir.Defterlerin açılış kapanış kayıtları yapılmış, Defter ve belgeler usuluna uygun olarak işlenmiş olduğu tarafımca yaptığım incelemede görülmüştür. İnceleme sonucunda Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. nin defter kayıtlarına göre 2015 yılı içerisinde davacı şirket .... San. Tic. Ltd. Şti. İle alım- satımdan kaynaklanan bir ticari ilişkisinin olmadığı, davalı şirketin çekleri aldığını ileri sürdüğü ... Tekstil Ticaret Ltd. Şti.ile 195.232,00-TL lik ticaret (satış) yaptığı bu şirketten 3.246,00-TL lik tahsilat yaptığı, geri kalan 191.586,00-TL lik kısımla ilgili muhasebe kayıtlarında herhangi bir kayıt olmadığı, sene sonunda bu kısmı şüpheli alacaklar hesabına kaydettiği," görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Davacı tanığı ...

21/01/2020 tarihli celsedeki beyanında; "Ben davacı şirketin ortağıyım, mal satışları karşılığında dava konusu çekleri satış yaptığımız şahıs veya şirketlerden almıştım, çekleri müşterilerden aldıktan sonra cirolamadan şirket kasasına koymuştuk, ancak hırsızlık sonucu kasa çalındı ve bu nedenle bu çeklerinde aralarında bulunduğu çeklerimiz çalındı, davalı şirketin çalışma alanıyla ilgimiz yoktur, şirketimiz kozmetik sektöründe faaliyet göstermektedir, bu nedenle kendileriyle ticari ilişkimiz olmadı, geceleyin iş yerinin kilitleri kırılmak suretiyle kasa çalındı, buna ilişkin ertesi gün hemen karakola bildirim yaptık ve çeklerle ilgili beyanda bulunduk, dedi. Dava konusu çeklerin fotokopileri tanığa gösterildi; göstermiş olduğunuz çekleri müşterilerden almıştık, üzerlerinde ciromuz bulunmamaktadır, ancak sonraki ciroların hiçbirini tanımıyorum, davalı şirket çekleri alırken bankaya veya kendisine veren şahsa sorsa gerçek ortaya çıkabilirdi," şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mali Müşavir Bilirkişi ... tarafından sunulan 23/10/2020 havale tarihli bilirkişi raporunda; "Davacı .... San. Tic, Ltd. Şti.'nin merkezinde 20.10.2020 tarihinde yapılan yerinde incelemede,

Davacı tarafın 2015 yılı ticari defter ve kayıtlarını incelemeye ibraz etmediği, davacı tarafın 2015 yılına ait ticari defter ve kayıtlarının(HMK md.222TTK 64 m/mülga TTK 85 m.) sahibi lehine delil niteliği bulunup bulunmadığı tespit edilemediği, 2.

HMK 222 (5) maddesinde “Taraflardan hiri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etimiş sayılır." ifadesi yer almıştır.

Davalı tarafın 12.10.2020 tarihli defter inceleme günü gelmediği, yerinde inceleme talebi bulunmadığından ticari defterler üzerinde inceleme yapılamadığı, Bu husustaki değerlendirme Sayın Mahkemenin Takdirine bırakıldığı, 3. Dosya muhteviyatında bulunan ... Polis Merkezi Amirliği Tarafından 24.03.2015 Tarihinde, Saat 23:07'de Düzenlenen Şikâyetçi İfade Tutanağında, davacı şirketin yetkilisi ...'in verdiği ifadede; “...müşterilerden alacağım olduğuna dair müşteri çekleri ve kendim yazacağım ....aldığım boş çek karineleri ile bazı müşteri senetleri kasa içinde çalındı. Diye beyan ettiği, Bakırköy cumhuriyet başsavcılığına sunulan 27.03.2015 tarihli dilekçede, davaya konu çeklerinde aralarında bulunduğu çek Iist%okumüm'm sunulduğu, Meşru hamilin senedi muntazam bir ciro silsilesine dayanarak haklı olarak elinde bulunduran kimseler olduğu,

Davacı tarafından 20.10.2020 tarihinde şirket merkezinde yerinde inceleme yapıldığı, Davaya konu 4 adet çekin, davacı tarafın düzenlediği çek kayıt defteri ile tutulduğu, çeklerin bilgilerinin iş bu çek kayıt defterine yazıldığı fakat çek kayıt defterinde herhangi bir imzanın olmadığı, davacı tarafın kendi bilgisayar sistemindeki programda çeklerin kayıtlarını tuttuğu,

Davacı tarafından çeklerin teslim alındığına dair herhangi bir tahsilat makbuzu veya tevsik edici belge sunulmadığı,

Davacı tarafın 2015 yılı ticari defter ve kayıtlarının incelemeye sunulmadığı için iş bu çeklerin ticari defterlerine işlenip işlenmediğinin, giriş ve çıkışlarının yapılıp yapılmadığının tespit edilemediği,

Davacı tarafın iş bu çeklerin üzerinde cirosunun görülmediği, davacı tarafın meşru hamili sıfatını taşıyıp taşımadığının takdirinin sayın mahkemenize bırakıldığı, 4. Tarafların tazminat, muhakeme masrafları ve benzeri taleplerinin, Sayın Mahkemenizin takdirlerine ait olduğu, " görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, taraf beyanları, icra dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Dava, çek istirdatı isteminden ibarettir. Dava konusu, dava konusu çeklerin davalı tarafından kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak kazanılıp kazanılmadığı, bu suretle davalının meşru hamil olup olmadığı, çekin davalıdan alınarak davacıya verilme şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı görülmüştür. Dava konusu miktar 14.754,00-TL' dir. Yargılamaya konu çekler: ...bank ... Şb... hesap ... çek nolu 2.500,00 TL bedelli, ... ... Şb... hesap ... çek nolu 3.254,00 TL bedelli, ... ... Şb. .... hesap ... çek nolu 5.000,00 TL bedelli ve ...bank ... Şb. ... hesap ... çek nolu 4.000,00 TL bedelli çekler olduğu görülmüştür. Yargılamaya konu çeklerin davacının elinden rızası hilafına çıktığı benimsense bile,

TTK'nın 792. maddesi gereğince davalının çekleri kötüniyetli olarak ele geçirdiğini veya ağır kusurunun bulunduğunu, davacının ispat etmesi gerekmektedir.

Dosya kapsamında, davalının çekleri kötüniyetli olarak ele geçirdiği veya ağır kusurunun bulunduğuna dair delil sunulamadığından davalının iyiniyetli olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay içtihatları da aynı doğrultudadır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Esas No:2014/10768- Karar No:2014/20288 Karar Tarihi. 23.12.2014). Yargıtay ..... Hukuk Dairesi'nin ...... Esas, ...... Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir.

Dava konusu çeklerde mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez. Emsal nitelikteki Yargıtay 11. HD'nin 2014/10768 Esas- 2014/20288 karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, davalının çekleri edinme nedenini (sevk irsaliyesi, tahsilat makbuzu ya da yazılı belge sunmasının gerekmediği) kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.

Çekler üzerindeki ciro silsilesi şeklen tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Bu madde hükmüne göre, davalının çekleri edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çeklerin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çeklerin rızası dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. 6102 sayılı TTK' nın 792. maddesiyle, çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı hüküm altına alınmıştır. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Kötüniyeti kanıtlanamadığı sürece çekin bedelsiz kaldığı ileri sürülemeyecektir.

Davacının, ticari kayıtlarında yargılamaya konu çeklerin bünyesine girdiğini çek tahsil makbuzları ya da ticari defter ve kayıtları ile ispat edemediği, çekler üzerinde davacı cirosunun bulunmadığı; davalı şirket yetkililerinin şüpheli olarak dosya içeriğine celp edilen soruşturma ve kovuşturma dosyalarında yer almadığı, bu nedenle dosyada bekletici mesele yapılması gereken bir durumun olmadığı, davalının kötüniyetli olarak çekleri ele geçirdiğini veya ağır kusurunun bulunduğunun davacı tarafça ispat edilemediği anlaşılarak, açılan davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davacının davasının sübut bulmadığından REDDİNE,

2.Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 269,85-TL harcın davacı tarafça peşin yatırılan 251,97-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 17,88-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacıya İADESİNE,

3.Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, -Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa İADESİNE, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına)

4.Davalı tarafından sarf edilen toplam 50,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

5.Davanın red miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 9.200,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, Dair; Miktar itibariyle kesin olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/09/2023 Katip ...