1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememize açılan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

DAVA :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından tahsil olunmak üzere ... bank'a teslim edilmiş bir kısım çek ve senedin ...kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, keşidecisi ... İnşaat Mühendislik Gıda Ürünleri Ltd. Şti., lehdarı ...Gıda Temizlik ... Ltd. Şti. olan, son yetkili hamili ...Gıda Temizlik ... Ltd. Şti. tarafından bankaya tahsile verilen ... tanzim tarihli 480.005,00-TL bedelli çekin taşıma esnasında kaybedildiğini ve banka tarafından ... tarihli tutanak tutulduğunu, çekin iptali amacıyla Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını ve ödemeden men kararı alındığını, çek ve senetlerin ...kargo tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma numaralı dosya ile soruşturma başlatıldığını, davaya konu çekin davalı ... tarafından ... Bankası'ndan karşılığının sorgulandığını, davalı yukarıda detayları belirtilen çekin yetkili hamili olmadığını, çeki ne suretle ele geçirdiğinin de bilinmediğini ancak çekin kötü niyetli kişilerce ele geçirildiğinin açıkça ortaya çıktığını, müvekkili banka müşterisinin mezkur çekin bedelini tahsil edemediğini, tahsil edemediği gibi bir taraftan da kambiyo senetlerine mahsus icra takibi tehdidi altında bu çekin bedelini ödemeye zorlanabileceğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava konusu çekin icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulmasını ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına karar verilmesini, icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle: müvekkilinin yerleşim yerinin İstanbul olması nedeni ile yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacının çeki ... bank'a verdiğini iddia ettiğine göre çekte yetkili hamil sıfatı bulunmadığını, Kayseri ... ATM'nin ... esas sayılı dosyası ile çek iptali davasını açanın ... bank olduğunu, müvekkiline yöneltilen 2 ayrı istirdat davası bulunduğunu, davacının davada aktif husumet ehliyeti bulunmadığını bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, davacının yetkili hamil sıfatı bulunmamakla birlikte TTK'nun 792. maddesinin çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunun hükme bağlandığını, çeki kaybedenin dava dışı ... bank olduğunu, adı geçen bankanın basiretli hareket etme yükümlülüğünü ihlal ettiğini, çek ve benzeri kıymetli evrakların kargo yolu ile taşınmasının mevzuat gereği yasak olduğunu, bankanın olayda ağır kusurlu olduğunu, davanın reddine davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir.

Davalı vekili süresi içerisinde yetki itirazında bulunmuştur. Çek istirdadı istemi bakımından yasada yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığı, bu haliyle yetkinin kesin yetki olmadığı görülmüştür. HMK 116/1-a maddesi gereği davalının itirazı ilk itirazlardandır.

Anayasa'nın "Kanuni hakim güvencesi" başlıklı 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Bu bağlamda belirtilmelidir ki, yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi (yani izleyeceği yargılama usulü) belirlenmiş olan mahkemenin hakimine tabii hakim, bunu öngören ilkeye de tabii hakim ilkesi denir (Tanrıver, S.: Tabii Hakim İlkesi ve Medeni Yargı, TBB Dergisi, 2013, S.104, s.12; Bilge, N.: Son Anayasa Değişikliğine Göre Tabii Hakim ve Savcı Teminatı, Prof. Dr. Hüseyin Cahit Oğuzoğlu'na Armağan, Ankara 1972, s.574).

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/9864 esas 2016/7479 karar, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/926 esas, 2021/164 karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/488 esas, 2017/490 karar sayılı emsal kararı da gözetildiğinde; çek istirdadı istemi bakımından yasada yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığı bu haliyle yetkinin kesin yetki olmadığı açıktır. Davalının yetki itirazının süresinde olması halinde 6102 sayılı TTK'da ve HMK'da çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmaması bu durumda açılan davanın HMK'nın 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Somut olayda davalı ...'in yerleşim yeri adresinin İstanbul ilinde olması ve yetki itirazının süresinde yapılmış olması nedeniyle mahkememizin yetkisizliğine, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yetkili olduğuna karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.HMK 17. maddesi gereğince işbu davaya bakmak üzere mahkememiz yetkili olmadığından mahkememizin yetkisizliğine,

2.Kararın kesinleşmesini müteakip ve HMK 20. maddesi gereğince yasal süresinde talep edilmesi halinde dava dosyasının yetkili olan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi Mahkemesine tevzi edilmesi için İstanbul Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna müzekkere ile gönderilmesine,

3.HMK'nun 20. maddesi gereği iş bu kararın kesinleştiği tarihten veya kanun yoluna başvurulursa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini istememesi durumunda HMK'nun 331/2. maddesi gereğince talep halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,

4.Davaya yetkili mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine HMK 331/2. maddesi gereğince yetkili mahkemesince bir karar verilmesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. ... Katip ...