1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ve kardeş şirketlerinin dünya genelinde plastik ve geri dönüşüm ithalat ve ihracı, imalatı, pazarlaması esas olmak üzere ithalat, ihracat ve dahili toptan ticaretini yapan sektöründe öncü firmalardan olduğunu, müvekkili şirket ile öncelikle davalının ortağı olduğunu söyleyen ve makine temin ve imalatı yaptığını söyleyen dava dışı ....... arasında 24/03/2022 tarihinde yapılan makine satış sözleşmesi gereğince tarafların bir adet 120'lik Yan Beslemeli Granül Makinası, 1 Adet 100'lük Üst beslemeli Granül Makinası, 1 Adet 50'lik Kuru Kırım Makinası ve makinalara ait havuz+Granatör Kesim ekipmanları satın almak üzere anlaştıklarını, sözleşmeye istinaden davaya konu .....'e ait .... Nolu, 30/06/2022 ödeme tarihli, 70.000,00 TL bedelli, .... Nolu, 30/05/2022 ödeme tarihli, 50.000,00 TL bedelli ve ..... Nolu, 15/07/2022 ödeme tarihli, 50.000,00 TL bedelli çeklerin kargo vasıtası ile davalının adresine gönderildiğini, ayrıca davalı adına 50.000.00 TL de "iki adet Granül ön ödeme" açıklamalı banka kanalı üzerinden ödeme yapıldığını, anlaşma gereğince makinaların faturaları ile çalışır durumda Adana’ya teslimi yönünde vaad edilen gününde makinalar teslim edilmeyince öncelikle dava dışı ....... ile görüşüldüğünü ancak müvekkilinin tüm oyalamalara rağmen makinaların gelmediğini görünce bu sefer davalı ... ile iletişime geçtiğini, davalının ise müvekkiline "çekleri ve nakit ödemeyi teslim aldığını, makinaların temini ve imaltına başladıklarını ancak ön görülen süreden biraz daha sonra teslimat yapılacağını sıkıntı olmadığını" dile getirerek müvekkilinde güven oluşturduğunu, ancak davalının vaat ettiği tarihlerde de makinaların teslim edilmemesi üzerine defalarca davalıyı arayan müvekkilinin her defasında davalı tarafından bir şekilde oyalandırıldığını, davalının birçok kez makinaların resmini de göndermek sureti ile müvekkilini oyaladığını, en son makinaların kamyona yüklenme resmini müvekkili ile paylaşmak sureti ile müvekkilinde güven oluşturulduğunu, ancak tüm bunlara karşın makinelerin artık gelmeyeceğini ve dolandırıldığını düşünen müvekkilinin davalıyı arayarak "bu yaptığınız dolandırıcılık sizin hakkınızda savcılığa suç duyurusunda bulunacağım ayrıca menfi tespit davası açıp verdiğim çeklerin iptalini ve gönderdiğim paranın iadesini isteyeceğim" dediğinde davalının böyle bir şey olmadığını, istediği takdirde parasını geri iade edebileceğini ve çeklerini geri gönderebileceğini söylemesi üzerine müvekkilinin para ve çeklerin iadesini istediğini ve davalının müvekkilinin gönderdiği paranın iadesini hesabına yaptığını, fakat çekleri piyasaya verdiğini biraz beklendiği takdirde çekleri piyasadan geri isteyip iade edeceğini söylediğini, müvekkilinde nakit para iade edildiğinden çeklerin de iade olacağı inancı doğduğunu ancak ilk çekin ödeme gününe üç gün kalmasına rağmen çeklerin iade edilmemesi ve telefonlara cevap verilmemesi üzerine davalının para iadesinin güveni tesis etmek için olduğunu, dolandırıcılığa kılıf hazırlandığı inancı hasıl olduğundan davalı ve dava dışı ....... hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, davalı tarafın kötü niyetle hareket ettiğini, müvekkilinin dolandırıldığının sabit olduğunu, müvekkili şirketin davaya konu çek bedellerini vade tarihinden önce banka hesabında veya uygun görülecek yerde bulundurmaya hazır olduğunu iddia ederek; davalı aleyhine açtıkları menfi tespit davalarının kabulüne, davalı lehine keşide edilen ....'e ait ..... Nolu, 30/06/2022 ödeme tarihli, 70.000,00 TL bedelli, .... Nolu, 30/05/2022 ödeme tarihli, 50.000,00 TL bedelli ve .... Nolu, 15/07/2022 ödeme tarihli, 50.000,00 TL bedelli çekler karşılığında davalıya herhangi bir borçları olmadığının tespitine, dava konusu 3 adet çekin iptaline, dava konusu çeklerin tahsili halinde, müvekkili şirketin ileride telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı muhtemel olduğundan dava konusu çeklerin, teminatsız veya uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve iş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, dava konusu çeklerin ödenmesini engeller mahiyette yapılacak ödeme ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyat-i tedbir kararı verilmesine, karşı tarafın %20 tazminata, yargılama giderleri ve vekalet ücretine mahkum edilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir

Dava dilekçesi davalıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı tarafından davaya karşı yazılı cevap dilekçesi ibraz edilmemiş, davalı vekili sözlü ve yazılı beyanları ile davanın reddi yönünde savunma yapmıştır.

YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.

HMK 137. maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlığın; .... Şubesi'ne ait keşidecisi .... Eğt. Hizm. Sağ. Plst. Geri Dönüşüm Turz. San. Ve Tic. Ltd. Şti olan; 30/05/2022 ödeme tarihli, ..... çek seri numaralı 50.000-TL bedelli çek, 30/06/2022 ödeme tarihli ..... çek seri numaralı 70.000-TL bedelli çek ile 15/07/2022 ödeme tarihli .... çek seri numaralı 50.000-TL bedelli çekin davacı şirket ile dava dışı ....... arasında yapılan Makine Satış Sözleşmesine istinaden davalıya verilip verilmediği, davalı tarafça sözleşmeye konu makinelerin davacı tarafa teslim edilip edilmediği, davacının menfi tespit talebinin yerinde olup olmadığı hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğüne ve Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davalının gerçek kişi ya da şahıs firması olarak tacir kaydının bulunup bulunmadığı, vergi mükellefi olup olmadığı, hangi defterleri tuttuğu, işletme hesabına göre mi bilanço usulüne göre mi defter tuttuğu, Vergi Usul Kanunu'nun 176-177.maddeleri kapsamında esnaf mı yoksa tacir mi olduğu hususlarının araştırılarak mahkememize bu hususla ilgili bilgi verilmesi istenmiş, cevabi yazılar ve ekleri dosyaya kazandırılmıştır. İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; davalının gerçek kişi sicil kayıtlarının gönderildiği görülmüştür. Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; davalının Plastik ve Kauçuk Makinelerinin İmalatı ile ilgili faaliyet gösterdiği ve VUK.nun 177. Maddesi gereğince bilanço hesabı esasına göre defter tuttuğu hususlarının tespit edildiği görülmüştür. Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğünden; davalının 2022 yılına ait BA/BS formları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır. ....

Bankası A.Ş.'den; .... Plastik Ltd. Şti. hesabından alacaklı .... adına 28/03/2022 tarihinde yapılan 50.000,00-TL tutarındaki ..... işlemine ait dekontun bir örneği celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır. ....

Bankası A.Ş.'den; göndereni .... Ambalaj, alıcısı ..... Eğitim Hizmetleri Plastik Ltd. Şti. Olan 2 adet Granül Ön Ödeme Geri İadesi Konulu 50.000,00-TL tutarlı dekontun bir sureti celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Mahkememiz dosyası, tarafların iddia ve savunmaları, sunulan ve toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davacı şirketin ticari defter kayıt ve belgeleri ile tüm dosya kapsamı üzerinde inceleme yapılarak;

HMK'nun 273. Maddesi gereğince davacıya ait 2022 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulune uygun tutulup tutulmadığı, kapanış tasdiklerinin yapılıp yapılmadığı, 6335 sayılı yasayla değişik 6102 sayılı yasanın 64. maddesinin 3. fıkrası gereğince ticari defterlerin elektronik ortamda tutulup tutulmadığı, elektronik ortamda tutulan defterlerle İlgili açılış ve kapanış onaylarının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca müştereken çıkartılacak tebliğe uygun olup olmadığı, sahibinin lehine delil olma özelliği taşıyıp taşımadığı, özellikle uyuşmazlık konusu olan çeklerin davacı defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu, defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, davacının davalı ile ticari ilişkiyi hangi hesaplarla izlediği, taraflar arasındaki uyuşmazlık kapsamında menfi tespit istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarında SMMM bilirkişiye tevdi edilerek rapor düzenlenmek üzere Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yolu ile gönderilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen rapor mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş, 10/04/2023 havale tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle;"...Dava dosya ve eklerinde mevcut bulunan evrak ve belgeler üzerinde yapılan incelemelerde, davacı şirkete ait ticari defterlerin usulünce düzenlenmekle sahibi delil olma vasfına haiz olduğu, bilirkişiden istenen muhasebe kayıtlarının görüldüğü, belirtilen ilgili ödeme ve çeklerin kayıtlarda tespit edilmiş olduğu" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davalı vekili tarafından bilirkişi raporuna karşı itirazlarını içerir dilekçe sunulmuştur.

Davalı tarafça, verilen kesin süre içerisinde uyuşmazlık dönemine ilişkin ticari defter ve kayıtları Mahkememize sunulmamış, defter ve kayıtların nerede olduklarına dair beyanda bulunulmamıştır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. Maddesi). İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir.

İddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, 10/04/2023 havale tarihli bilirkişi raporu, banka kayıtları ve tüm dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda; taraflar arasında makine alım satımından kaynaklanan ticari bir ilişki bulunduğu, bu ilişki kapsamında davacı tarafından davalıya ..... Şubesi'ne ait keşidecisi ..... Eğt. Hizm. Sağ. Plst. Geri Dönüşüm Turz. San. Ve Tic. Ltd. Şti olan; 30/05/2022 ödeme tarihli, ..... çek seri numaralı 50.000-TL bedelli, 30/06/2022 ödeme tarihli ...... çek seri numaralı 70.000-TL bedelli ve 15/07/2022 ödeme tarihli ..... çek seri numaralı 50.000-TL bedelli çeklerin verildiği, davacı tarafça makinelerin teslim edilmediği iddia edilerek dava konusu çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti talepli eldeki davanın açıldığı, taraflar tacir sıfatına haiz olup uyuşmazlığın ticari nitelik arz ettiği, davada basit yargılama usulünün uygulandığı, taraflar tacir olup delil olarak ticari defterlere dayanıldığından TTK'nun 83 ile 85 ve HMK'nun 222'nci maddeleri uyarınca tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, davalı tarafça ihtara rağmen ticari defter ve kayıtların Mahkemeye sunulmadığı ve yerinin de bildirilmediği, 10/04/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda; davacı şirkete ait ticari defterlerin usulünce düzenlenmekle sahibi delil olma vasfına haiz olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle davalı tarafa yapılan ödeme ve verilen çeklerin ticari defterlerinde kayıt altına alındığı hususlarının tespit edildiği; davalı tarafça ihtara rağmen ticari defter ve kayıtların Mahkemeye sunulmadığı ve yerinin de bildirilmediği, davalının ticari defterlerini sunmayarak davacının ticari defter kayıtlarının HMK'nın 222/3. maddeye göre lehine delil oluşturup oluşturmadığının tam olarak incelenebilmesine 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 2. maddesi ile 6100 sayılı HMK' nın 29. maddesi kapsamında dürüstlük-hakkaniyet ilkesine aykırı bir şekilde engel olduğu anlaşılmakla; dosya kapsamında yapılan inceleme, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin alım satım sözleşmesi olduğu, dava konusu çeklerin makine bedeli olarak verildiği, ancak makinelerin davacıya teslim edildiğinin yazılı bir belge ile ispat edilemediği, davacı tarafından yapılan ön ödemenin davalı tarafça iade edildiği, ancak dava konusu çeklerin iade edilmediği sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.

Davanın KABULÜ ile;

1.Davacının ..... Bankası A.Ş. .... Şubesine ait; 30/06/2022 keşide tarihli .... çek seri numaralı 70.000,00-TL bedelli, 30/05/2022 keşide tarihli .... çek seri numaralı 50.000,00-TL bedelli ve 15/07/2022 keşide tarihli .... çek seri numaralı 50.000,00-TL bedelli çekler nedeniyle davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2.Yargılamaya konu ..... Bankası A.Ş. ...... Şubesine ait; 30/06/2022 keşide tarihli .... çek seri numaralı 70.000,00-TL bedelli, 30/05/2022 keşide tarihli ..... çek seri numaralı 50.000,00-TL bedelli ve 15/07/2022 keşide tarihli .... çek seri numaralı 50.000,00-TL bedelli çeklerin İPTALİNE,

3.Davacının kötü niyet tazminatı talebinin şartlar oluşmadığından REDDİNE,

4.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gerekli 11.612,7‬0-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 2.903,18-TL harcın mahsubu ile bakiye 8.709,52-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

5.Davacı tarafından sarf edilen 80,70-TL başvurma harcı, 2.903,18-TL peşin harç, 440,00-TL posta ücreti ve 2.023,75-TL talimat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.447,63‬-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak DAVACIYA ÖDENMESİNE,

6.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanıp takdir olunan 27.200‬,00-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak DAVACIYA ÖDENMESİNE,

7.Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa İADESİNE,

8.HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,

Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin e-duruşma sistemi, davalı vekilinin huzurda yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/10/2023 Katip ...