11. Ceza Dairesi

İNCELEME KONUSU

... Cumhuriyet Başsavcılığının 21.10.2021 tarihli ve 2021/66689 Soruşturma, 2021/43855 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ...

5.Sulh Ceza Hakimliğinin 06.12.2021 tarihli ve 2021/5414 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 06.12.2021 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 30.09.2022 tarihli ve 2021/29284 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 10.11.2022 tarihli ve KYB-2022/128361 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 10.11.2022 tarihli ve KYB-2022/128361 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi hâlde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Dosya kapsamına göre, müşteki vekilinin şikayet dilekçesi ile müvekkil şirketin şüphelilerden ...'in yetkilisi olduğu dönemde... Ziraî Aletler Tarım İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile mal satımı gerçekleştirdiğini, mal satımı neticesinde 5894007 seri numaralı çekin şüpheli şirket tarafından keşide edildiği, mal alım bedelinin ödeneceğine dair yanılgı içerisine düşürülen müvekkil şirketin çeki kabul ettiği, ancak aradan geçen zaman zarfında çek bedelinin tahsilinin mümkün olmadığını, karşılıksız çek keşide edilmesi nedeniyle İcra Ceza Mahkemesine başvuruda bulundukları ve şirket yetkilisi ...'in cezalandırılmasını talep ettiklerini, ...

1.İcra Müdürlüğünün 2021/9182 esas sayılı takip dosyasına konu haciz tutanağı ile tespit edildiği üzere borçlu (şüpheli) şirketin uzun süredir kapalı olduğu, ayrıca ... İcra Müdürlüğünün 2021/1541 talimat sayılı dosyasına yansıyan bilgilere göre şirketin uzun zamandan beri kullanılmadığının tespit edildiği, somut olay bakımından şüphelilerin hileli davranışlarla müvekkil şirketi aldatarak müvekkil şirketin zararına bir biçimde kendilerine yarar sağladıkları gerekçesiyle şüphelilerden şikayetçi olduğunun anlaşıldığı olayda; ... Cumhuriyet Başsavcılığınca bahse konu olayın taraflar arasındaki hukukî anlaşmazlıktan ibaret olduğu, özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümünün gerektiğine binaen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de;

Öncelikle şüpheliler ... ile ...'in ifadelerine başvurularak, taraflar arasında gerek İcra Müdürlükleri gerekse Mahkemelerde bulunan tüm dosyaların temin edilerek gerekli incelemelerin yapılması, ihtiyaç duyulması halinde bahse konu dosya örneklerinin yahut dosya inceleme tutanaklarının soruşturma dosyasına alınması, akabinde taraflar arasındaki işlemlere ilişkin olarak tüm belge ve bilgilerin ilgili olan tüm şirketlerden temin edilmesi, gerçek kişi şüphelilerin benzer suçlara ilişkin işlendiği iddia olunan dava ve soruşturma dosyalarının bulunup bulunmadığının araştırılması, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğüne ve bağlı bulunduğu Vergi Dairesine müzekkere yazılarak... Ziraî Aletler Tarım İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketinin terkin edilip edilmediğinin tespiti ile terkin edildi ise hangi tarihte terkin edildiğinin, suç tarihi ve öncesinde aktif faaliyet gösterip göstermediğinin, gerçek kişi şüphelilerin anılan şirketi temsil ve ilzama yetkili olup olmadıklarının araştırılması gerekirken, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği gözetilmeden, soruşturmanın genişletilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

1.5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;

Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2.5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir.

3.5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir.

Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa,

Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır.

4.Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere;

Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5.Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6.Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde;... Zirai Aletler Tarım İnşaat Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adına şüpheliler tarafından şikâyetçi ...Bisiklet Moto. Spor Tuz. Taş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan mal karşılığında verilen 45.000 TL bedelli çekin karşılıksız çıkması üzerine yapılan araştırmalarda, şüphelilerden ...'in yetkilisi olduğu bildirilen şirketin gerçekte faaliyeti bulunmayan bir şirket olduğunun, şirketin çeklerden kaynaklanan borçları ödememek için yetkili değişikliği yaptığının, yapılan icra takibi sırasında şirket adresinin uzun süredir kapalı olması nedeniyle haciz işleminin gerçekleştirilemediğinin ve şüphelilerin iştirak halinde dolandırıcılık kastıyla hareket ederek gerçekte faaliyette bulunmadıkları halde, şikâyetçi şirket nezdinde faaliyete devam ettikleri yönünde bir izlenim uyandırarak dolandırıcılık suçunu işlediklerinin iddia olunması karşısında; ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Vergi Dairesinden sorulmak suretiyle suç tarihinde... Zirai Aletler Tarım İnşaat Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin yetkilisi/yetkililerinin açık kimlik bilgilerinin belirlenmesi ile şüpheliler ... ve ...'nun anılan şirketi temsile yetkili olup olmadıklarının, şirketin o tarihlerde aktif olarak faaliyette bulunup bulunmadığını araştırılması, şüphelilerin ifadelerinin alınması, şikâyete konu alım satım ilişkisine dair tüm bilgi ve belgelerin temin edilmesi, şikâyet dilekçesinde belirtilen ... 1. İcra Müdürlüğünün 2021/9182 sayılı dosyası ile taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan diğer icra/hukuk dosyalarının getirtilip incelenmesi ve bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesi, şüpheliler hakkında benzer eylemleri nedeniyle başkaca soruşturmalar bulunup bulunmadığının belirlenmesinden sonra, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken; "...şikayet konusu olayın taraflar arasındaki hukuki anlaşmazlıktan ibaret olduğu, özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümünün gerektiği..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2.... 5. Sulh Ceza Hakimliğinin 06.12.2021 tarihli ve 2021/5414 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

27.11.2023 tarihinde karar verildi.