3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;

Davacılar vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; taraflar arasında davacıların ... Tic. A.Ş.'de bulunan değişik oranlardaki kendilerine ilişkin payların temlikine ilişkin olarak paylarının devir ve Pay Alım Satım Sözleşmesi imzalandığını, 15/05/2015 tarihli davalı tarafından davacılar (satıcılar) adına ...'e gönderilen 13/04/2016 tarihli yazı ile 15/05/2018 tarihli pay alımsatım sözleşmesi kapsamında hisselerini satın aldıkoları şirkete ait olan ve sözlşemenin ekinde ... mağazası olarak adı geçen mağazanın iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığı için kapatıldığı, anılan madde gereğince oluşan zararların davacılar tarafından tazmin edilmesi bu kapsamda sözleşmenin anılan maddesindeki formülü uyguladıklarında kendilerine 3.677.708,81-TL ödenmesini talep ettiklerini, müvekkili firma tarafından 25/04/2016 tarihli cevapta ... mağazasının 2014 yılı cirosunun 5.768.955,00-TL ve şirketin 2014 yılı toplam cirosunun 855.464.259,00-TL olduğu, mağazanın 2014 yılı toplam cirosunun şirketin toplam cirosuna olan oranı %0,67 olarak hesaplandığı, anılan tutarında sözleşmede düzenlenen %5'deki şartın gerçekleştiği ve kapatılan mağazasının 2014 yılı cirosunun şirketin 2014 yılı cirosunun şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranının %5'i geçtiği kabul edilse dahi talep edilecek azami tutarın 1.838.854,41-TL olabileceğinin davalıya bildirildiğini, davalının 03/05/2016 tarihli yazı ile sözleşmede düzenlenen zararların oluştuğunu, formül ve 1.838.854,41-TL tutarının ödenmemesi halinde sözleşme uyarınca ellerinde bulunan banka teminat mektubunun nakte çevrileceğini ve alacaklarının tahsil edileceğini bildirdiğini, sözleşmede açıkça "kapanış tarihi itibari ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya işletme kayıt belgesi olmayan mağazaların herhangi birinin kapanış tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yetkili resmi makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebi ile kapatılması halinde satıcılar aşağıdaki formüle göre hesaplanan tutarı alıcıya ödemekle yükümlüdür" şeklinde düzenlendiğini, kapanış tarihi sonrası sadece ruhsatı olmadığı için ileride kapatılabilecek mağazalar ile sözleşme sırasında belirlenen ve listelenen mağazalarını dahil ettiklerini, tarafların sözleşme yapılırken sayılan mağazaların toplam ciro içindeki payının %2,3 olduğunu, bu mağazalara ilave olarak ileride münhasıran ruhsat olmaması nedeni ile kapatılabilecek mağazaların 2014 yılı toplam cirolarının şirketin toplam cirosuna oranlanması sureti ile bulunacak olan rakamın %'in altında kalması halinde alıcıların müvekkili satıcılardan bir talepte bulunamayacaklarının hüküm altına alındığı, sözleşme hazırlanırken kapatılacağı kabul edilen mağazaların 2014 yılı toplam cirosunun şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranının %2,3 olduğunu, ... mağazasının 2014 yılı toplam cirosunun eklenmesi ile bu rakamın %2,97 olduğunu, sözleşmede kararlaştırılan %5 şartının altında kaldığını, müvekkilinin sözleşmenin 8.4.1 maddesi çerçevesinde davalı tarafa bir borcu olmadığını, müvekkillerinin davalı tarafa sözleşmenin 8.4.1 maddesindeki taahhütlerinin teminatı olmak üzere ... A.Ş. tarafından tanzim edilmiş olan 06/07/2015 tarihli ... numaralı teminat mektubunu verdiklerini, davlaının sözleşmeyi haksız bir biçimde yorumlamak sureti ile elinde bulundurduğu teminat mektubunu nakte çevirmesi halinde müvekkilinin açısından telafisi imkansız zararların ortaya çıkabileceğini belirterek sözleşme ve davalı tarafından müvekkiline verilen sürenin 17/05/2016 tarihi itibari ile sona ereceği ve davalının bu tarih itibari ile elinde bulunan teminat mektubunu nakde çevirebileceği de dikkate alınmak sureti ile dosya üzerinden inceleme yapılmak sureti ile mevcut delil durumuna göre teminatsız bir şekilde aksi takdirde az miktarda bir teminat mukabilinde ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne, davalı tarafından 03/05/2016 tarihli yazı ile müvekkilinden talep edilen teminatın mesnetsiz olduğu ve müvekkilinin bu yazı ile talep edilen tazminat nedeni ile davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; taraflar arasında 15/05/2015 tarihinde ... A.Ş.'nin paylarının %85'inin müvekkili şirket tarafından devralınmasına ilişkin sözleşme akdedildiğini, sözleşmeden doğabilecek muhtemel zararların tazminini garanti altına almak için azami 10.000.000,00-TL tutarında ve 10/07/2017 tarihine kadar geçerli olan bir banka teminat mektubu düzenlendiğini ve müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından satıcılar temsilcisine 13/04/2016 tarihinde gerçekleştirilen bildirim ile sözleşmenin ekinde listelenen mağazalardan olan ... mağazasının iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığını, mağazanın kapatılacağından bahisle sözleşmenin 8.4. Maddesinin işletilmesi gerekliliğinin bildirildiğini, aynı tarihli bildirimle anılan maddede yer alan formül uyarınca hesaplama yapıldığını ve ortaya çıkan rakamın ödenmesi gerekliliğinin bildirildiğini, taraflar arasında yapılan yazışmalar neticesinde yeniden hesaplama yapıldığı ve şirketin kapatılan mağaza nedeni ile 1.838.854,41-TL zarara uğradığını, ilgili tutarın 5 iş günü içerisinde ödenmesinin gerektiğinin, aksi halde teminat mektubunun nakte çevrileceğinin bildirildiğini, müvekkili şirketin sözleşme akit tarihinden itibaren bütün sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirdiğini, karşı tarafın ise aleyhlerine olan her durumda yükümlülüklerini yerine getirmediklerini, sözleşme ekinde listelenen mağazaların 2014 yılı cirolarının şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranlarının toplamda %2,693 olduğunu belirterek Hikmet ... yönünden bir tedbir kararı verilemeyeceği dikkate alınarka durumun derkenaren veya resen ilgili icra müdürlüğüne bildirilmesine, tedbir kaldırılmadığı takdirde teminat tutarının değiştirilmesine ve %100'e iblağına, tedbir kaldırılmadığı veya teminat tutarı artırılarak değiştirilmediği takdirde HMK 395 uyarınca müvekkili şirket tarafından gösterilecek teminat neticesinde tedbirin kaldırılmasına, haksız tedbir dolayısı ile oluşmuş ve oluşacak haklar saklı kalmak kaydı ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; taraflar arasında yapılan anonim şirket pay alım-satım sözleşmesinin 8.4.1 maddesi uyarınca davalı yana borçlu bulunmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 2016/521-2018/841 E.K. sayılı 20/09/2018 tarihli kararı ile "...1-Davanın reddine..." karar verilmiş olup anılan kararın istinafı neticesinde ... Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 2019/1431-2021/782 E.K. sayılı 27/05/2021 tarihli kararı ile "...Sözleşme ek 9 listede ismi belirtilen ... mağazasının iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından belediye tarafından verilen süre sonunda, resmî bir belge olmaksızın faaliyetine devam etmesi nedeni ile 11/03/2016 tarihinde mühürlendiği, adı geçen mağazanın kapanıştan sonraki 2 yıl içerisinde ve sözleşmede belirlenen sebeple kapatılması nedeniyle tazminat talebi için sözleşmenin 8.4.1 maddesinde belirtilen ilk koşul gerçekleşmiştir. Ancak tazminat talebi için sözleşmenin 8.4.1 maddesinde "...herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların ( şüpheye mahal vermemek adına bu hesaplamaya madde 3.1.14 ve madde 2.3.2 uyarınca kapatılan mağazaların yıllık cirosu da dahildir ) 2014 yılı toplam cirolarının Şirketin toplam cirosuna oranlanması suretiyle bulunacak olan rakamın % 5 ile % 10 arasında olması halinde uygulanacaktır" şeklinde düzenlenen ikinci koşulun da gerçekleşmesi gerekmekte olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık da söz konusu maddenin bu kısmının yorumundan kaynaklanmaktadır. Taraf vekillerinin dava dilekçesi ve cevap dilekçesindeki beyanları dikkate alındığında, sözleşme ek 30'da yer alan ve kapatılacağı önceden belirlenen mağazaların 2014 yılı cirolarının şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranının hesaplamaya (% 5 ile % 10 arasındaki oranın tespiti hususunda) dahil olacağı noktasında taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, tarafların kabulü ve dosyadaki verilere göre yapılan hesaplamaya göre bu oranın %2,36 olduğu, yine ... mağazasının 2014 yılı cirosunun toplam ciroya oranın %0,67 olduğu anlaşılmaktadır. Davacı vekilince oranın tespitinde kapanış tarihi sonrası sadece ruhsatı olmadığı için kapatılabilecek mağazaların dahil olduğu, davalı tarafın sözleşmeden sonra kendi isteği ve tasarrufu ile verimsizlik nedeni ile kapatmış olduğu ...mağazalarının 8.4.1. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği istinaf sebebi olarak ileri sürülmüş ise de, söz konusu maddede, mağazanın herhangi bir nedenle kapatılmış olması ve bu hesaplamaya madde 3.1.14 ve madde 2.3.2 uyarınca kapatılan mağazaların yıllık cirosunun da dahil edileceğinin düzenlendiği dikkate alındığında, mağazanın kapatılması için herhangi bir neden öngörülmediğinden her türlü nedenle kapatmanın bu madde kapsamına gireceği, dolayısıyla davalı şirketin 2016 yılında aldığı yönetim kurulu kararları ile ... mağazalarının da kapatıldığı anlaşılmakla bu mağazaların 2014 yılı cirolarının şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranının belirlenmesinde hesaplamaya dahil edilmesi gerektiği, bu oranın ise %2,35 olduğu, bu şekilde kapatılan mağazaların 2014 yılı ciroları toplamının şirketin toplam cirosuna oranının %2,35+%0,67+%2,36=%5,38 olup sözleşmenin 8.4.1 maddesinde belirlenen minimum %5'lik oranın üzerinde bulunması nedeniyle davalı tarafça ... mağazasının kapatılması sebebiyle bilirkişi raporu ile belirlenen 1.838.854,41-TL tazminat talep edilebileceği, bu hali ile mahkemece açıkça belirtilmemekle birlikte, kararın dayanak teşkil eden 8.4.1 maddesi uyarınca verildiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacıların istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE..." karar verilmiştir. İstinaf kararının temyizi neticesinde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2021/6185-2023/1552 E.K. sayılı 14.03.2023 tarihli ilamı ile "...1.Taraflar arasında 15.05.2015 tarihinde "... Alışveriş Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin Paylarının Devir ve Temlikine İlişkin Pay Alım-Satım Sözleşmesi" adı altında sözleşme imzalandığı ve uyuşmazlığın bu sözleşme uyarınca bilhassa sözleşmenin 8.4.1 maddesinden kaynaklandığı sabittir. Sözleşmenin 8. maddesi "Tazminat" başlığını, 8.4 maddesi ise "Eksik Mağaza Ruhsatı" başlığını taşımaktadır. Anılan sözleşmenin 8.4.1 maddesi ise şu şekildedir: "kapanış tarihi itibari ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya işletme kayıt belgesi olmayan ve ek 9'da listelenen mağazaların herhangi birinin kapanış tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yetkili resmi makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebi ile kapatılması halinde satıcılar aşağıdaki formüle göre hesaplanan tutarı alıcıya ödemekle yükümlüdür." şeklinde ilk paragraf belirlenmiş olup taraflar arsında kararlaştırılan formül metne yazılmış ikinci paragraf olarak ise şu şekilde devam edilmiştir; "Şu kadar ki yukarıda yer alan formül ve satıcıların bu çerçevede belirlenen ödeme yükümlülüğü ancak herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların ( şüpheye mahal vermemek adına bu hesaplamaya madde 3.1.14 ve madde 2.3.2 uyarınca kapatılan mağazaların yıllık cirosu da dahildir.) 2014 yılı toplam cirolarının Şirketin toplam cirosuna oranlanması suretiyle bulunacak olan rakamın %5 ile %10 arasında olması halinde uygulanacaktır..." 2.Uyuşmazlığın toplandığı husus kapanan mağazaların hangilerinin bu madde kapsamında değerlendirileceği ve buradan varılacak sonuca göre bu mağazaların 2014 yılı toplam cirolarının şirket toplam cirosuna olan oranın yüzde kaç olduğudur. Bu oran %5 altında kalıyor ise tazminat sorumluluğu doğmayacak şayet üstünde kalıyor ise taraflarca belirlenen formüle göre tazminat hesabı yapılacaktır. 3.Anılan sözleşmenin yorumlanmasına, madde 8.4.1 ikinci fıkrasında geçen "...herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların..." ibaresi aynı maddenin ilk paragrafında belirtilen " .. Yetkili makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebiyle kapatılması halinde..." şartını işaret etmektedir. Hal böyle olunca, iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığı için kapatılan "..." mağazasının yıllık cirosu ile yapılan hesaplamada toplam şirket cirosunun %5 oranından daha az kaldığı görülmekle davanın kabulüne karar vermek gerekirken hatalı değerlendirme ile reddine karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA..." karar verilmiştir. Mahkememizce usul ve yasaya uygun görülen Yargıtay ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

Toplanan deliller, Yargıtay... . Hukuk Dairesi'nin 2021/... -2023/... E.K. Sayılı ilamı ve tüm dosya kapsa itibariyle; taraflar arasında 15.05.2015 tarihinde "... ... Anonim Şirketi'nin Paylarının Devir ve Temlikine İlişkin Pay Alım-Satım Sözleşmesi'nin bulunduğu ve iş bu davada ki uyuşmazlığın kapanan mağazaların hangilerinin 8. Madde kapsamında değerlendirileceği ve bu mağazaların 2014 yılı toplam cirolarının şirket toplam cirosuna olan oranın yüzde kaç olduğu hususuna ilişkin olduğu; kapanan mağazaların 2014 yılı ciroları %5'in altında kalıyor ise tazminat sorumluluğu doğmayacak şayet üstünde kalıyor ise taraflarca belirlenen formüle göre tazminat hesabının yapılması gerekecektir. Sözleşmenin 8.4.1 ikinci fıkrasında geçen "...herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların..." ibaresinin aynı maddenin ilk paragrafında belirtilen " .. Yetkili makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebiyle kapatılması halinde..." şartını işaret ettiği ve bu durumda iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığı için kapatılan "..." mağazasının yıllık cirosu ile yapılan hesaplamada toplam şirket cirosunun %5 oranından daha az kaldığı anlaşılmakla davacı yanın taraflar arasında yapılan anonim şirket pay alım-satım sözleşmesinin 8.4.1 maddesi uyarınca davalı yana borçlu bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.Davanın KABULÜ ile davacı yanın taraflar arasında yapılan anonim şirket pay alım-satım sözleşmesinin 8.4.1 maddesi uyarınca davalı yana borçlu bulunmadığının TESPİTİNE,

2.Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 125.612,15-₺ harçtan peşin alınan 31.403,04-₺ harcın mahsubu ile bakiye 94.209,11-₺ karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3.Davacı tarafından yapılan 600,75-₺ bilirkişi ücreti, 591,75-₺ tebligat posta gideri olmak üzere toplam 1.192,50-₺ ile 31.436,54-₺ harç gideri olmak üzere toplam 32.629,04-₺ yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4.Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 219.108,35-₺ nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5.Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca davacıya iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde Yargıtay yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/02/2024 Başkan ...