5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı sigortalı ------ yerleşik dava dışı------firmasından toplam 49.596,46 Euro bedel karşılığı 14.01.2021 tarihli üç adet fatura kapsamında 15 palet, brüt 22.651 kg trafo izolasyon malzemesi satın aldığını, emtianın ------- nakliyesini 15.01.2021 tarih ve -------davacı şirketin sigorta teminatı altına alındığını, sigortalı şirketin emtianın taşınması için davalı ----- anlaştığını, taşımanın --- sorumluluğunda alt taşıyıcı davalı ------ tarafından kiralanan ------ plaka sayılı tır ile gerçekleştiğini, CMR belgesinden de anlaşılacağı üzere emtianın taşıyıcılara tam ve sağlam olarak teslim edildiğini, 28.01.2021 tarihinde gümrük işlemlerinin ardından alıcı-sigortalı firmaya ulaştığını, araçtan tahliyesi esnasında yapılan kontrollerinde üç palette yer alan emtianın ıslanmak suretiyle hasar gördüğünün tespit edildiğini, araç sürücüsü ------- katılımı ile 28.01.2021 tarihli hasar tutanağı düzenlendiğini, yapılan eksper çalışması sonucu hazırlanan rapor ile tespit edilen 9.592,49 USD hasar tutarının davacı şirket tarafından sigortalıya ödendiğini, akdi taşıyıcı ve fiili taşıyıcı olan davalıların ödenen bu bedelden sorumlu olduklarını, bu nedenle kendilerine karşı takip başlatıldığını ancak davalıların takibe itiraz ettiklerinden takibin durduğunu ileri sürerek davanın kabulüne, davalı-borçlu şirketler tarafından haksız ve kötü niyetle icra dosyasına yapılan itirazların iptaline, takibin devamına, davalıların alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı --------- vekili cevap dilekçesinde özetle; TTK m.855 gereği rücu zamanaşımı süresinin üç ay olduğunu ve davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, ayrıca taşıma sözleşmesinden doğan davanın zaman aşımına uğradığını, hasarlı emtia bakımından sigortalının beyanı esas alınarak sovtaj uygulaması yapılmadığını, bu yönden sovtaj oranına itiraz ettiklerini, gerçek zarar miktarının tespitinde sadece emtia zararının söz konusu olduğunu, kar marjı, muafiyet veya masraf eklenmesinin mümkün olmadığını, CMR Konvansiyonu gereği davalının sorumluluğunun yükün brüt kg başına 8,33 SDR ile sınırlı olduğunu, emtia hasarının fahiş ve müşterinin beyanlarına göre yapıldığını ve itiraz ettiklerini ileri sürerek davanın reddini, dava konusu taşımalar yönünden davanın ---------- şirketine davalı yanında ihbarını, davanın reddi ile yargılama gider ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesini talep etmiştir.Davalı -------vekili cevap dilekçesinde özetle; CMR m.31 gereği bir yıllık zaman aşımı süresinden sonra açılan işbu davanın reddi gerektiğini, davacı sigorta şirketinin halefiyet şartlarının, geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunması, sigortalının dava ve talep hakkının bulunması, sigorta tazminatının ödenmiş olması olduğunu ve bu şartların somut olayda sağladığını davacının ispat etmesi gerektiğini, emtianın teslim şeklinin------ olduğunu, bu teslim şeklinde malların teslim edilmesine kadar nefi ve hasarın satıcı üzerinde olduğunu, davacının alıcı tarafın sigortacısı olduğuna göre hasardan zarar görmemiş olan tarafa ödeme yapmasından dolayı bu ödemenin -------- ödeme olacağını ve halefiyete esas olmayacağını, poliçe gereği davacı tarafından ödenen %10 ilave bedelin davalı şirkete yansıtılmasının mümkün olmadığını, davalının sorumluluğunun CMR Konvansiyonu hükümlerine göre (m.23) sınırlı sorumluluk olduğunu, hasarın fahiş olduğunu ve bilirkişi raporu ile belirlenmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle; davanın ----------- aleyhinde açılan davanın reddini, davacı aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, sigorta şirketi olan davacının dava dışı sigortalısına yaptığı ödemeyi CMR hükümleri gereğince taşıyıcının sorumluluğu kapsamında davalılara rücu için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.İtirazın iptali davası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 67 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre; ilamsız takip yapılmış olması, borçlunun bu takibe itiraz etmesi, itirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının, bir yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının gerçekleşmesi gerekir.Takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan itirazın iptali davasının konusu, icra takibine konu edilen alacaklar olup, davanın amacı itirazla duran takibin devamını sağlamaktır. Bu dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir. Davalı borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da bu dava içinde ancak cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır. Eğer cevap süresi içinde davalı/borçlu diğer itirazlarını ileri sürmezse mahkeme bunları kendiliğinden göz önüne alamaz, takibe itiraz edilirken bildirilen sebeplerle sınırlı araştırma yapmak durumunda kalır. Nitekim aynı hususlara ------------sayılı kararında da değinilmiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, ------ üzerinden dosya içerisine alınıp incelenmiş, davaya konu hasar dosyası, sigorta poliçesi celp edilmiş, 02.10.2023 tarihli bilirkişi raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.

İtirazın iptali istemine konu ------ sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlular ve ihbar olunan ------alacağın tahsili için 28.01.2022 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçlu ----- ihbar olunan ------ borçlu ---- tarihlerinde tebliğ edildiği, borçlu ---- borçlu ------tarihlerinde süresi içerisinde yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durduğu, itiraz dilekçelerinin davacıya tebliğine ilişkin tebliğ evrakının bulunmadığı ve davanın 29.09.2022 tarihinde 130.521,17-TL üzerinden hak düşürücü süre içeresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 02.10.2023 tarihli raporda özetle, "Davacının------- işlem tarihli e-dekont kapsamında sigortalısına yaptığı 9.592,49 USD ödeme, aldığı ibraname ve bu ibranamede sigortalının hasar nedeniyle üçüncü kişiler üzerinde oluşan tüm dava ve talep haklarını davacı -----devrettiğinin beyan edilmiş olması karşısında davacının hem TTK m.1472 gereği sigortalısı ------ şirketine halef olarak hem de TBK m.183 gereği alacağı temlik alan sıfatıyla işbu davayı açmaya yetkili olduğunun değerlendirildiği, ------- şeklinde, ihracatçı konumunda olan satıcı, malların tüm gümrük işlemlerini tamamlayarak önceden belirlenen tarihte ve yerde ilk taşıyıcıya teslim etmekle sorumluluğunu yerine getirmiş olduğu; dolayısıyla somut olayda taşıma konusu emtianın satıcı/ihracatçı şirket tarafından taşımak üzere taşıyıcıya teslim edilmesinden itibaren emtiaya gelebilecek her türlü zıya ve hasar davacının sigortalısı ithalatçı /alıcı ------ şirketi üzerinde olup, somut olayda zarar gören satıcı------ değil davacının sigortalısı----- olduğunun değerlendirildiği; eşyanın tüm güzergahta taşınmasını bizzat kendi adına ve hesabına taşıma taahhüdünde bulunduğu, tek ve kesin bir navlun bedelini kendi adına ve hesabına tahsil ettiğinden dolayı akdi taşıyıcı olarak işbu dava --------- karşı yönetilebileceği (CMR m.3; TTK m.850, 921-926); CMR belgesine göre yük davalı --------şirketine teslim edilmiş ve bizzat onun tarafından taşınması gerçekleştirildiği için TTK m.888 gereği işbu davanın fiili taşıyıcı olarak ------ karşı yöneltilebileceğinin değerlendirildiği; CMR belgesine göre taşıyıcı yükü itirazı kayıt ileri sürmeksizin taşımaya kabul etmiş; ancak varma yerinde teslimi sırasında emtianın ıslanmak suretiyle hasarlı olduğu 28.01.2021 tarihli tutanakla tespit edilmiş, ayrıca tutanakta taşımada kullanılan dorsenin çatısının çökmesi nedeniyle ıslanmanın meydana geldiği tespit edilmiş olması sebebiyle hasarın taşıma süreci içinde meydana geldiğinin değerlendirildiği; davacının sigortalısı emtianın kendisine teslimi sırasında hasarı fark etmiş ve araç şoförünün de katılımı ile 28.01.2021 tarihli hasar tutanağı hazırlanmış, ayrıca davacının sigortalısı ------- şirketi tarafından davalı----- üzerine keşide edilen -------- sayılı ihtarnamesiyle hasar ihbarı yapılmış ve 15.000- Euro olduğunu ileri sürdüğü zararların giderilmesini istediğine göre somut olayda CMR m.30 şartlarına uygun ihbar şartının yerine geldiğinin değerlendirildiği; davacının sigortalısı -----şirketi tarafından davalı------üzerine keşide edilen ---------- gereği zamanaşımını durdurduğu ve bu ihtarnameye cevap verildiğine ilişkin dava dosyasında bir bilgi veya belge olmadığından dolayı huzurdaki davanın zamanaşımına uğramadığının değerlendirildiği; hasarın meydana gelmesinde davalı fiili taşıyıcı ------- kusuru bulunduğu, bu nedenle her iki taşıyıcının sorumlu olacakları (CMR m.3) ancak ağır kusur (CMR m.29) şartlarının oluşmadığı ve sorumluluklarının sınırlı olduğunun değerlendirildiği; hasarlı eşyanı kg dikkate alınarak CMR m.23/3 gereği hesaplama yapıldığında taşıyıcının sorumluluk sınırının (5.842x8,33)= 48.663,86 SDR olduğu; davacı ------- nin hasar ödeme tarihindeki (25.02.2021) -------- göre hesaplama yapıldığında (48.663,86 x 1,39459 ) = 67.866,13 USD taşıyıcının sorumluluk sınırı olduğundan dolayı işbu davada gerçek zarar ve davacının ödediği miktar ile sınırlı olarak tazminat miktarının belirlenmesi gerektiğinin değerlendirildiği; somut olayda dosyaya sunulan eksper raporunda hasar miktarının emtia ve taşıma belgeleri ile poliçe hükümlerine uygun ve tutarlı olarak belirlendiği, ancak belirlenen tutarın poliçe zararı olduğu; gerçek zararın ise emtia hasar miktarı ve navlun bedelinden sovtaj indirimi yapılarak bulunabileceği, yukarı yapıla hesaplamaya göre bu miktarın 9.490,79 Euro olduğu; davacının talebine, poliçe para birimine ve eksper uygulamasına uygun olarak hasar tarihindeki (28.01.2021) kur üzerinden (Bir Euro 1,2102 USD) USD olarak ifade edilmesi gerekirse (9.490,79x1,2102) = 11.485,75 USD olduğu; davacının ödemesi ve takip konu ettiği alacağın gerçek zarar miktarının altında olmasından dolayı huzurdaki davada rücu hakkının 9.592,49 USD için olduğunun değerlendirildiği; davalıların gerçek zararın belirlenmesine yönelik itirazlarının (muafiyet, sovtaj) yukarıda açıklanan nedenlerle yerinde olmadığı; davacının ödemesi ve takibi USD üzerinden başlatmasından dolayı ------yerleşmiş uygulamalarına göre CMR m.27 hükmünün doğrudan uygulanması ve takip tarihinden itibaren yıllık %5 oranında alacak üzerinde faiz işletilmesinin yerinde olduğunun değerlendirildiği'' yönünde görüşlerini bildirmişlerdir.Tüm dosya kapsamına birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile dava dışı sigortalısı --------- arasında ----- Sözleşmesi bulunduğu, dava dışı sigortalının alıcı olduğu ve ---- satıcı ----- tarafından sigortalıya gönderilen ürünlerin davalı ---- tarafından akdi taşıyıcı, diğer davalı ----- tarafından fiili taşıyıcı olarak taşımasının yapıldığı ve ürünlerin teslimi sırasında hasara uğradıklarının tespit edildiği noktasında uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, hasardan davalıların sorumlu olup olmadıkları ile sorumluluklarının miktarı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Öncelikle davalıların zaman aşımı itirazı yönünden yapılan değerlendirmede, dava konusu uluslar arası taşımacılığa ilişkin olduğundan CMR hükümleri uygulanacaktır. CMR'nin 32. Maddesi gereğince teslimde hasar nedeniyle açılacak davalarda 1 yıllık zaman aşımı süresi öngörülmüştür. Bu sürenin ise teslim tarihinden itibaren başlayacağı belirtilmiştir. CMR belgesine göre taşıyıcı yükü itirazı kayıt ileri sürmeksizin taşımaya kabul etmiş; ancak varma yerinde teslimi sırasında emtianın ıslanmak suretiyle hasarlı olduğu 28.01.2021 tarihli tutanakla tespit edilmiş, araç şoförünün de katılımı ile 28.01.2021 tarihli hasar tutanağı hazırlanmış, ayrıca davacının sigortalısı ------şirketi tarafından davalı ---- üzerine keşide edilen ----- ihtarnamesiyle hasar ihbarı yapılmıştır. İhtarname ile CMR m.32/2 gereği zamanaşımının durdurduğu ve bu ihtarnameye cevap verildiğine ilişkin dava dosyasında bir bilgi veya belge olmadığından dolayı davanın zamanaşımına uğramadığı kanaatine varılmıştır.Yine davalılardan------ tarafından sunulan cevap dilekçesinde, TTK m.855 gereği rücu zamanaşımı süresinin üç ay olduğu ve davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiği belirtilmiş ise de,

TTK 855. Maddesinin taşıyıcının taşıyıcıya karşı rücusuna ilişkin olduğundan davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı kanaatine varılmıştır. Davacının aktif husumet ehliyeti bulunup bulunmadığı yönünde yapılan değerlendirmede; Davalı ----- emtianın teslim şeklinin -------olduğunu, bu teslim şeklinde malların teslim edilmesine kadar nefi ve hasarın satıcı üzerinde olduğunu, davacının alıcı tarafın sigortacısı olduğuna göre hasardan zarar görmemiş olan tarafa ödeme yapmasından dolayı bu ödemenin ---- ödeme olacağını ve halefiyete esas olmayacağını savunmuştur. Davacının ------- işlem tarihli e-dekont kapsamında sigortalısına yaptığı 9.592,49 USD ödeme, aldığı ibraname ve bu ibranamede sigortalının hasar nedeniyle üçüncü kişiler üzerinde oluşan tüm dava ve talep haklarını davacı ------ devrettiğinin beyan edilmiş olması karşısında davacının hem TTK m.1472 gereği sigortalısı ------şirketine halef olarak hem de TBK m.183 gereği alacağı temlik alan sıfatıyla işbu davayı açmaya yetkili olduğu, ayrıca -------- teslim şeklinde, ihracatçı konumunda olan satıcı, malların tüm gümrük işlemlerini tamamlayarak önceden belirlenen tarihte ve yerde ilk taşıyıcıya teslim etmekle sorumluluğunu yerine getirmiş, dolayısıyla somut olayda taşıma konusu emtianın satıcı/ihracatçı şirket tarafından taşımak üzere taşıyıcıya teslim edilmesinden itibaren emtiaya gelebilecek her türlü zıya ve hasar davacının sigortalısı ithalatçı /alıcı ----- üzerinde olup, somut olayda zarar gören satıcı ---- değil davacının sigortalısı -------- şirketini olduğundan dava dışı sigortalıya davacı tarafından yapılan ödemenin doğru olduğu bu haliyle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu kanaatine varılmıştır.Kusur ve türü bakımından yapılan değerlendirmede; Dava dosyasındaki eksper raporunda emtianın ambalajının normal taşıma riskleri bakımından yeterli olduğu tespiti yapılmıştır. Bu tespit olmasa bile emtianın ıslanmak suretiyle hasar görmesinden ve bu durumun kırılma, ezilme, devrilme gibi ambalaj, sabitleme, istif ve yükleme hatlarına sebep & sonuç ilişkisi yönünden bağlanması mümkün olmadığından dolayı yine aynı sonuca varılmasının gerektiği değerlendirilmektedir. Binaenaleyh hasar ıslanma, ıslanma da taşıma aracının çökmesinden meydana gelmiştir. Bu durumda araç kusuru söz konusu olacağından dolayı CMR m.17/3 gereği taşıyıcının sorumlu olduğu durumdur. Davacı her ne kadar davalıların pervasızca davranış kusuru (ağır kusur) nedeniyle sınırsız olarak sorumlu olmaları gerektiğini (CMR m.29) ileri sürmüş ise de bunu ortaya koyacak somut bir delil gösterememiştir. Örneğin ıslanmaya karşı koruyacağını özel olarak taahhüt etmesi, çatının çöktüğünü fark etmesine rağmen yola devam etmesi gibi.Sonuç olarak hasarın meydana gelmesinde davalı fiili taşıyıcı ------ kusuru bulunduğu, bu nedenle her iki taşıyıcının sorumlu olacakları (CMR m.3) ancak ağır kusur (CMR m.29) şartlarının oluşmadığı ve sorumluluklarının sınırlı olduğu kanaatine varılmıştır.Yukarıdaki hususlar birlikte değerlendirildiğinde; usul ve yasaya uygun, dosya muhteviyatı ile uyumlu ve denetime elverişli olduğundan hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplandığı üzere, davacının sigortalısına ödediği bedelin gerçek zarar miktarının altında olduğu bu nedenle bu miktarı davalılara rücu edebileceği kanaatine varılmış ve davanın kabulüne, alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davanın KABULÜ İLE;

1.Davalıların ---------- sayılı dosyasına yapmış oldukları itirazın iptali ile takibin bu davalılar yönünden takip talebinde belirtilen şartlarla aynen devamına,

2.Davacının icra inkar tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine,

3.Alınması gerekli karar harcı 12.164,89-TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 3.033,86‬-TL harcın mahsubu ile bakiye 9.131,03‬-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,

3.Davacı tarafça yatırılan 3.033,86‬-TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4.Davacı tarafından yapılan 80,70-TL başvuru harcı, 11,50-TL vekalet harcı, 220,00-TL tebligat ve müzekkere gideri, 4.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.312,2‬0-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

5.TTK 5/A maddesi ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A fıkrası ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 1.600,00-TL arabuluculuk ücreti davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,

6.Davalılar tarafından yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7.Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 28.493,38-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

8.Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine, Dair karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde -----Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu 21/02/2024