6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği 13/07/2021 tarihli dava dilekçesiyle özetle; davacının, kızını, dava dışı ... Öğretim İşletmeleri Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketini işlettiğini, ... Kolejine gönderdiği dönemde okul ücretleri için tanzim edilen senetlerden 4.205,00-TL tutarlı senet için davalı banka tarafından haksız protesto işlemi yapıldığını, davacının, bankalar nezdinde kreditesi yüksek, hiçbir çek ve senedi protesto edilmemiş, karşılıksız çıkmamış biri iken hayatında ilk defa bu olayları yaşadığını, davacının, haksız protesto işlemini dava dışı ... bank A.Ş. ... Şubesine refinansman görüşmelerine gittiğinde öğrendiğini, ev almak için %1,35'ten toplamda 1.350.000,00-TL kredi kullanan davacının, kredi faizlerinin düştüğü Haziran 2020 yılında dava dışı bankaya refinansman görüşmelerine gittiğini, haksız protesto nedeniyle refinansman görüşmelerinin olumsuz sonuçlandığını, düşük faizli krediden davacının faydalanamadığını, haksız protestonun, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirilmiş olması nedeniyle banka ve finansal kuruluşlar protesto edilen davacı hakkında olumsuz bilgi sahibi olduklarını, 06/07/2020 tarihli ... bank A.Ş. ... Şubeden alınan yazıda açık bir şekilde sehven protesto işlemi yapıldığı ve TCMB kayıtlarında protesto olarak izlendiğinin belirtildiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 6100 sayılı HMK'nın 107. Maddesi gereği davayı açtıkları tarihte alacak miktarı yahut değeri tam ve kesin olarak belirlenmesi mümkün olmadığından sonradan arttırılmak üzere şimdilik belirsiz alacak olarak 100.000,00-TL maddi tazminat ile 100.000,00-TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı bankadan tazminine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili İzmir ... Asliye Hukuk Mahkemesine vermiş olduğu cevap dilekçesi ile özetle; davacının vergi kaydı olan mükellef olduğunu, fatura tanzim ettiğini, davaya bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, görevsizlik kararı verilmesini istemiştir.

İzmir ... Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda ... esas- ... Karar sayılı kararı ile "...Davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle HMK.nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE ve mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İZMİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE gönderilmesine..." karar verildiği dosya İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edildiği, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi 14/03/2023 tarih ve ... Esas-... karar sayılı kararı ile "...HSK kararına konu Bankacılık Kanunundan kaynaklı bankacılık işlemi niteliğinde olduğundan davayı görmeye İzmir ... ATM görevli olup Mahkememiz görevli olmadığından davanın görevsizlik nedeni ile 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine.." karar verilerek mahkememizin 2023/276 esasına kaydı yapılmıştır.

Vergi Dairesine, İcra Tevzi Bürosuna ve İzmir ... İcra ve ... İcra Müdürlüklerine, ... bank'a, davalı bankaya, Urla SHM'ne, Kredi Kartı Kayıt Bürosuna yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.

Dosya kapsamına göre; mahkememiz davacısı tarafından keşideci sıfatıyla düzenlenen 13/09/2019 keşide tarihli, 4.205,00 TL bedelli ve 15/05/2020 ödeme tarihli lehtar sıfatıyla ... ve Öğretim İşletmeciliği Ticaret ve Sanayi AŞ adına düzenlendiği, lehtar tarafından cirolanmak suretiyle Mahkememiz davalısına verildiği, lehtar tarafından davalı bankanın ... Şubesine sunduğu 19/03/2020 tarihli beyan dilekçesi ile muamelesiz iadesinin talep edildiği, banka tarafından davacıya verilen 06/07/2020 tarihli yazı cevabından muamelesiz iade çıkışı yapılması gerekirken senede sehven protesto işlemi yapıldığının belirtildiği ve aynı zamanda aynı gün içerisinde protesto işleminin iptal edildiği ve bankanın düzeltme işlemi ile ilgili sürecin devam etmekte olduğunun bildirildiği görülmüştür.

Dosyanın resen seçilecek 3 ayrı bankacı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek, dosya kapsamı, taraf beyanları ve uyuşmazlık noktaları esas alınarak yasal düzenlemelere uygun olarak; evvelce tespiti yapılan hususlar dairesinde bankanın protestosunun haksız olup olmadığı, buna dair kanuni ve dari mevzuat ve bankacılık tatbikatı dairesinde protestonun haksız sayılıp sayılamayacağı, eğer haksız vasfedilebilecek mahiyette ise neticeten alacak hakkının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise miktarına ilişkin denetime elverişli alınan bilirkişi raporunda özetle; - ... adına ... bank ... Şubesi nezdinde kullandırılmış olan krediler ve bankanın yazısında belirttiği hususlar incelendiğinde, davacının belirtmiş olduğu kredinin reddine ilişkin herhangi bir yazılı materyal bulunmadığı, bankanın kredi başvuru sürecinin, müşteri bilgilerinin bilgisayar ortamında girilmesine müteakip sistemin, kişinin KKB raporu ve farklı kaynaklardaki mali durumunun incelenmesi sonucunda karar üretmesine dayandığı, bahsi geçen "haksız protesto" ibaresinin sistem tarafından sadece "protestolu senet" olarak yorumlandığı, müşterinin 30.05.2020 vadeli 32.000 TL tutarlı senedinin 03.06.2020 tarihinde protesto edildiği ve 22.06.2020 tarihinde protesto kaldırı işlemi yapıldığı banka tarafından bildirildiğinin belirtildiği, dava konusu 15.05.2020 vadeli 4.205,00 TL tutarındaki senet protestosu hakkında, davalı tarafça belgenin dosyaya sunulmadığı, - Dava dilekçesinde bahsi geçen kredi başvuruları konusunda ... BANK tarafından sunulan belgeler incelendiğinde, ... BANK ... Şubesi tarafından 2020 yılında red olan kredi talebi bulunmadığı, 06.09.2019 tarihinde kullanılmış olan 1.000.000.-TL lık kredinin 06.04.2020, 06.05.2020 VE 06.06.2020 vadeli taksitlerinde gecikme yaşandığı, 24.06.2020 tarihinde yapılandırma yapıldığı,... bank tarafından kredilerin kullandırılması konusunda, dava konusu haksız protesto edildiği belirtilen 4.205,00 TL tutarındaki senedin etkisi olmadığı kanaatine varıldığı rapor edilmiştir. Dava; tazminata ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın

Somut olayda; haksız protesto olarak belirtilen işleme dair sorulan soru üzerine davacı vekilince verilen imzalı sözlü beyan ve görevsiz mahkemece uyuşmazlık tespitine dair yapılan tespitler de göz önüne alınarak taraflar arası uyuşmazlık konusu hususun; Mahkememiz davacısının keşideci sıfatı ile lehtara verdiği ve lehtar tarafından ciro yolu ile davalıya verilen senede dair protesto işleminin davacı açısından haksızlık oluşturup oluşturmadığı, oluşturmuş ise davacının bu işlemden kaynaklı maddi ve manevi zararının olup olmadığı, bulunması halinde miktarların belirlenerek davalıdan tahsil talebi bakımından davacı talebinin yerinde olup olmayacağının tespit ve değerlendirilmesine yönelik bankacılık işleminden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davası olduğu anlaşılmış olup,

Toplanan deliller, tarafların beyanları, ayrıntılı ve gerekçeli karar yazmaya yarar bilirkişi heyeti raporu ve tüm dosya kapsamı nazara alındığında; ... adına ... bank ... Şubesi nezdinde kullandırılmış olan krediler ve bankanın yazısında belirttiği hususlar incelendiğinde, davacının belirtmiş olduğu kredinin reddine ilişkin herhangi bir yazılı materyal bulunmadığı, bankanın kredi başvuru sürecinin, müşteri bilgilerinin bilgisayar ortamında girilmesine müteakip sistemin, kişinin KKB raporu ve farklı kaynaklardaki mali durumunun incelenmesi sonucunda karar üretmesine dayandığı, bahsi geçen "haksız protesto" ibaresinin sistem tarafından sadece "protestolu senet" olarak yorumlandığı, müşterinin 30.05.2020 vadeli 32.000 TL tutarlı senedinin 03.06.2020 tarihinde protesto edildiği ve 22.06.2020 tarihinde protesto kaldırı işlemi yapıldığı banka tarafından bildirildiğinin belirtildiği, dava konusu 15.05.2020 vadeli 4.205,00 TL tutarındaki senet protestosu hakkında, davalı tarafça belgenin dosyaya sunulmadığı, dava dilekçesinde bahsi geçen kredi başvuruları konusunda ... bank tarafından sunulan belgeler incelendiğinde, ... bank ... Şubesi tarafından 2020 yılında red olan kredi talebi bulunmadığı, 06.09.2019 tarihinde kullanılmış olan 1.000.000.-TL lık kredinin 06.04.2020, 06.05.2020 VE 06.06.2020 vadeli taksitlerinde gecikme yaşandığı, 24.06.2020 tarihinde yapılandırma yapıldığı, Akbank tarafından kredilerin kullandırılması konusunda, dava konusu haksız protesto edildiği belirtilen 4.205,00 TL tutarındaki senedin etkisi olmadığı rapor edildiği anlaşıldığı;

Davanın özü itibari ile davalının sehven yaptığını bildirdiği protesto işlem kaydı kaynaklı davacının bankacılık sisteminde protestolu işlemi görünmesi kaynaklı refinansman görüşmelerinin menfi neticelenmesi ve kullanmak istediği avantajlı kredi faizleri kaynaklı yapılandırmadan elverişli olmasına rağmen istifade edememesi, bundan mütevellit davalıya vaki maddi-manevi tazminat taleplerine dair olup; Protestonun sehven yapılması ciheti ile buna dair yazılı materyalin bulunmadığı, yine davacının akbank tan kredi yapılandırmasının -kendi istediği elverişli şartlarda olmasa dahi- yapılmış olduğu; ... bank taki kredi de gerek yapılandırma önceesi gerekse de yapılandırma sonrası ödenmeyen taksitlerin mevcut olduğu, davacı tarafa şifahi olarak ifade edilen protesto kaydına , puan düşüklüğüne dair yazılı delil sunulmadığı gibi puan düşüklüğünün vazıh ve muayyen bir surette davacı ve davalı tarafından ortaya konulamadığı, ödenmeyen taksit kaynaklı mütemerrit olunmasa da puan düşüklüğü olabileceği, Rapor sonrası davacı tarafça aşağıda sayıldığı surette itirazlarda bulunulduğu; Buna göre; "i-Protestolu senet bilgisi ve risk merkezi raporu bilgi taleplerinin Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezinden istenilmesi, İi-... BANK ... Şubesinde gerçekleşen kredi yapılandırma işleminin olumsuz geçmesinin sebebinin davalının haksız protestosu olduğuna yönelik tanık dinletmek üzere tanık listemizi sunmak için tarafımıza süre verilmesi, iii- Tüm bu eksiklikler giderildikten sonra haksız protesto öncesi ve sonra malvarlığının karşılaştırılması, bir azalma varsa bunun haksız protesto sebebiyle banka ve finansal kuruluşların kredi ilişkisi ne oranda etkilediğinin, müvekkilin ekonomik faaliyetlerin bozulma yaşanıp yaşanmadığı konusunda mevcut heyetten ek rapor alınması,

Talep edilmiş ise de bilirkişilerin bankacı bilirkişi olarak ihtisas sahaları itibari ile tatbikata da vakıf olmaları hasebi ile rapor tanzimi öncesinde Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezinden bilgi taleplerinin olmadığı, bu itibarlamünferid olarak bir bankanın dijital ortamda yaptığı bir hata kaynaklı işbu bilişim hatasından mütevellit gerçek durumda muhatapları, tarafları belirli olmadığından işleme konulmayacağının belli olduğu,

Davacı tarafın zaten müşterisi olduğu dava dışı bankadan hadise esnasında bilgi-belge talep etmesinini icap ettiği, şifahi olarak protestodan bahsedilmiş ise de yazılı metin ve evrak da böyle bir bilgiye rastlanılmadığının ve ayrıca yapılandırmanın yapıldığının belirtildiği, Dava konusu, davanın maddi ve hukuki sebebi itibari ile yazılı delille ispatın esas olup tanıkla ispatın da mümkün olmaması hasebi ile ek rapora dair talepler nazar_ı itibare alınmamıştır. Haddizatında risk merkezi bilgi taleplerine dair Bankacılık Kanunu Ek Madde 1/8 e göre; "(Değişik:RG-28/04/2013-28622) Risk Merkezi, topladığı her türlü bilgiyi, Kurum ve Merkez Bankasına istenen biçim ve sürede vermekle yükümlüdür. Ayrıca, gerçek ya da tüzel kişilerin gerekçesini belirterek risk bilgilerinin kendilerine verilmesi için yazılı talepte bulunmaları ya da kredi kuruluşları ile Kurulca uygun görülecek finansal kuruluşlar dışındaki bir gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisine bu nitelikteki bilgilerin verilmesi için onay verdiklerinin ispat edilmesi halinde bahse konu bilgiler de talepte bulunan tarafça karşılanacak belli bir ücret karşılığında verilir." Şeklinde risk merkezine tarafların şahsi ulaşımı ve bilgi temini de söz konusudur. Ancak kanunun özel düzenlemesi gereği ücret mukabili olan bilgi teminine dair hüküm gereği mahkememizce de yazı yazılsa yazının iade edileceği müşahede edilmiştir.

Esas itibariyle davanın özü ve ayrıca davanın maddi ve hukuki sebebi itibari ile davacının istinad ettiği maddi ve hukuki sebebin muayyen olmadığı ortadadır. Bir bankanın hatalı işlemi kaynaklı kredi notunu düşürecek surette riskin doğup doğmadığı mevcut yazılı deliller bağlamında ispatlanmamıştır. Evvelce risk bilgisine ve kredi notuna dair bilgi temini için merciie müracaat edip neticeye göre iddia ve delillerin ortaya konulmasının icab ettiği aşikardır.

Ancak merci nezdinde mahkememizce yazışma yapılmasına lüzum kalmaması, buna mahal olmamasının bir diğer esasa dair gerekçesi de davanın doğrudan doğruya maddi ve hukuki sebebine müteallik olarak safahatte İzmir ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne dava dışı ... bank'ın vermiş olduğu cevaptır. 27.08.2021 tarihli ... Şubesi'nce tanzim edilen yazıya göre; "....müşterimizin 30.05.2020 vadeli 32.000 TL tutarlı senedi 03.06.020 tarihinde protesto edilmiş ve 22.06.2020 tarihinde protesto kaldırı işlemi yapılmıştır." Netice itibari ile bu yazı sebebi ile de dava dışı bankanın neden refinansman da davacıya daha az elverişli imkan sunduğu ortaya çıkmıştır. Protestonun sebebi ve kaynağı anlamında davacı taraf muhtemelen vazıh ve net surette bilgilendirilmediğinden bunun davalı kaynaklı olduğunu değerlendirmiş; Halbuki dava dışı bankanın haklı ve somut , gerçek bir protestosunun mevcut olduğu belli olmuş, bu yönü ile de davanın temeli tamamiyle değişmiştir. Rapor tanziminde de bu hususu sehven gözden kaçırılmış ise de esasa müessir bir noksan bulunmadığı anlaşılmakla; Açıklanan gerekçelerle toplanan deliller ve mahkememizce hüküm kurmaya elverişli olduğundan, davacının davasını kanıtlayamadığından reddine karar vermek gerekmiştir.