6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan), İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

ASIL DAVADA

Davacı vekili dilekçesinde özetle, T... ... ... tarafından sözleşme gereğince müvekkil şirketin alacağının da hesaplandığını, sözleşme gereğince teslim edilen hayvanlardan kusurlu bulunanlar, sözleşmelerin 32. maddesinde yer bulan kabulden sonraki garanti kapsamındaki, değişimi için idarece yapılan talepler de müvekkil firma tarafından sonradan karşılandığını, davacı şirketin, sözleşmeler kapsamında taahhüt ettiği hayvanları teslim edip, edimini eksiksiz ifa etmesine rağmen, ...'in 08.10.2019 tarihli ve E.2019.46.208254 sayılı yazısında imzalanan her iki sözleşmeyi feshettiğini, her ne kadar sözleşmede idareye böyle bir hak tanınmamış olsa da iki sözleşmede belirlenen teminatın irat kaydedildiğini, müvekkil şirketin 4735 sayılı Kanunun 26. maddesi hükümleri gereğince 2 yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanacağı ifade edildiğini, davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından müvekkil ... Tarım Ve Hayvancılık İnşaat Ormancılık Nakliyat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi hakkında verilen (2) yıl süre ile "İhalelere Katılmaktan Yasaklama Kararı"nın, 6 Kasım 2019 tarihli ve 30940 sayılı Resmî Gazetede yayımlandığını, ...'in 07.01.2020 tarih ve E.2020.46.4871 sayılı ve "Teminat Mektuplarında Güncelleme Yapılması" konulu yazısında, "...Firmanızın 09.07.2018 tarihinde imzalamış olduğu 5.095 baş dişi sığır alımı ve 3000 baş manda alımı sözleşmelerine ilişkin alınan 1.513.215,00 TL ve 900.000,00 TL olmak üzere toplamda 2.413.215,00 TL tutarındaki teminatın, 02.10.2019 tarihine kadar aylık olarak Yİ-ÜFE oranında güncellenmesi (ilk endeks 365,6 son endeks 450,55 artış %23,23578) sonucunda 2.973.944,33 TL tutarına ulaştığı, güncellenen tutar ile kesin teminat arasında oluşan 560.729,33 TL tutarındaki fark, kurumumuzdan olan alacağınızdan kesilerek gelir kaydedilmiştir." denildiğini, sözleşmelerin 27. maddesine göre fesih işleminin yapılabilmesi için davacı şirketin en az bir veya birden fazla yasak fiil veya davranışının bulunması gerektiğini, halbuki davacı şirketin sözleşmelerin feshini gerektiren hiçbir yasak fiil veya davranışı olmadığını, ...'in sözleşmenin feshi aşamasında feshi gerektiren müvekkil şirketin fiil veya davranışının ne olduğunu açıklayamadığını, bunu işlemin gerekçesi olarak gösteremediğini, dava konusu sözleşmenin feshi işleminin kabul edilebilir bir dayanağı veya haklı gerekçesi bulunmadığını, davacı şirketin sözleşmelerden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini eksiksiz tamamlamasına ve sözleşmelerin de artık geçerliliğinin kalmamasına rağmen sözleşmelerin feshi ile teminatların gelir kaydedilmesinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin geçerliliğinin kalmaması, feshedilebilecek geçerli bir sözleşmenin olmaması nedeniyle de fesih işleminin haksız ve kötü niyetli olduğunu, ... fesih yazısında fesih gerekçesi olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosunun 06.09.2019 tarihli yazısını göstermiş olmasına rağmen, bu yazıda talep edilen hususları yerine getirmeden, sözleşmeleri feshettiğini, bu yönüyle de fesih işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu'nun 06.09.2019 tarihli yazısı müvekkil şirkete tebliğ edilmediğini, ...'in 08.10.2019 tarihli ve E.2019.46.208254 sayılı yazısından anlaşıldığı kadarıyla ise ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosunun, ne sözleşmenin feshedilmesini ne de yasaklama işlemi tesis edilmesini talep ettiğini, savcılığın bu hususta bir talebi bulunmadığını, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosunun sadece 06.09.2019 tarihli yazısında sözleşmenin feshine ilişkin 27. maddesi hükmünün yerine getirilmesini talep ettiğini, savcılığın müvekkil şirketle imzalanan dava konusu sözleşmelerin feshi hususunda bir talebi bulunmadığını, savcılığın bu hususta bir hak ve yetkisinin de zaten bulunmadığını, taraflarınca kabul edilmemekle birlikte bir an olsun sözleşmelerin feshinin haklı olduğu kabul edilse dahi, taraflar arasındaki sözleşmelerde, sözleşmenin feshi halinde davalı...'in teminatları gelir kaydetmesine izin veren bir düzenleme de bulunmadığını, bu yönüyle teminatların gelir kaydedilmesi işleminin de haksız olduğunu, her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın da her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi sebebiyle müvekkil şirketin ödenmeyen tüm alacağına ticari temerrüt (avans) faizi ödenmesi gerektiğini, sözleşmenin haksız feshi sebebiyle müvekkil şirketin uğradığı her türlü zararın tazmini gerektiğini belirterek Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (...) ile davacı ... Tarım Ve Hayvancılık İnşaat Ormancılık Nakliyat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasında imzalanan 09.07.2018 tarihli 09.07.2018 tarihli (5.095 Baş Sığır) Yurtiçi Hayvan Alım Sözleşmesi ve 09.07.2018 tarihli (3.000 Baş Manda) Yurtiçi Hayvan Alım Sözleşmesi'nin feshinin haksız fesih niteliğinde olduğunun tespitine; haksız fesih ve sözleşmeye aykırılık nedeni ile davacı şirketin uğramış olduğu zararlar sebebiyle 10.000 TL maddi tazminatın en yüksek ticari temerrüt faizi (avans faizi) ile davalıdan tahsili ve müvekkil şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Tarım ve Orman Bakanlığınca yürütülen 2018 yılı ... Çiftçi Projesi kapsamında hak sahibi ... çiftçilere dağıtılmak üzere ihtiyaç duyulan büyükbaş ve küçükbaş hayvanların temini için Genel Müdürlükleri ile davacı arasında 09/07/2018 tarihli 5.095 baş sığır ve 09/07/2018 tarihli 3000 baş manda temini ve ... çiftçilere canlı ve sağlıklı teslimi konulu sözleşmeler imzalandığını, imzalanan sözleşme kapsamında sözleşme konusu hayvanların tesliminin yapıldığını ancak teslim edilen hayvanların canlı ve sağlıklı olup olmaması konusunda sözleşme devam ederken ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosunun 2019/73 Soruşturma sayılı 06/09/2019 tarihli yazısı ile müvekkil İdareye Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmekte olan bir soruşturmaya esas olmak üzere aralarında davacı tarafın da bulunduğu firmaların... ile ... Çiftçi Projesi kapsamında imzalanan sözleşmelerde yasak fiil ve davranışların işlendiğinin bildirildiğini, söz konusu bildirim sonrasında müvekkil İdare ... Cumhuriyet Başsavcılığının söz konusu bildirimi ile elindeki somut bilgi ve belgelere dayanarak davacı ... Tarım ve Hayv. Ltd. Şti.’nin (sözleşmelerin 27.1.b maddesi gereğince) sözleşme kapsamında 4735 sayılı Kanunun 25. maddesinde sayılan yasak fiil ve davranışları bulunduğu tespit edilmiş olup sözleşme maddesi uyarınca sözleşmeler ihtarsız feshedildiğini, kesin teminatların irat kaydedildiğini ve ihalelerden yasaklanmasına karar verildiğini, davacı tarafın müvekkil idarenin işbu kararlarının hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile işbu davayı açtığını, Ancak; mesnetsiz ve haksız işbu davanın reddi gerektiğini, 09/07/2018 tarihli sözleşmenin 11.2.2. maddesine göre sözleşme süresi sona ermediğini, davacı ile imzalanan ve ifa ile sonuçlanmayan sözleşmelerin feshinin haklı ve hukuka uygun olduğunu, somut dava konusu olayda davalı İdare tarafından davacı taraf ile imzalanan sözleşmenin, 4735 sayılı Kanunun 25. maddesinde düzenlenen yasak fiil ve davranışların vukuu bulduğu sözleşmenin feshini gerektirecek yasak fiil ve davranış halinin varlığını tespit ve takdir yetkisi elinde bulunan müvekkil İdarece tespit ve takdir edildiğinden feshedildiğini, ayrıca Başsavcılık yazısında tam olarak ilgili maddelere işaretle gereğinin yapılmasının istenilmesinin, soruşturma sürecinde ortaya çıkan bulguların, somut durum bakımından 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan fiil ve davranışlara uyduğu yönünde bir kanıt teşkil ettiği değerlendirilmesinin de hukuka uygun olduğunu, sonuç itibariyle, Başsavcılık yazısı ve İdarenin elinde mevcut diğer bilgi ve belgelerin değerlendirilmek suretiyle 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil ve davranışların işlendiği tespit ve takdir edilerek mevcut sözleşmeler ve atıf yaptığı Kanun hükümleri gereğince ihtara gerek olmaksızın feshedilmesinin hukuka uygun olduğunu, kesin teminatın gelir kaydedilmesinin de hukuka uygun olduğunu, dava konusu olayın dayanağı sözleşmelerin, doğrudan alım yoluyla imzalandığından idari şartname bulunmadığını ancak, davalı İdarece isteklilere gönderilen ekli teklife davet yazısında “-Teminata nakit olarak yatırılacaksa; ...’in Halk Bankası Kurumsal Şubesi nezdindeki ... IBAN nolu hesabına yatırılabilir. -Kesin teminat mektupları teslim programında verilen son hayvan teslim tarihinden itibaren minimum 120 gün sonra geçerli olacak şekilde sunulması zorunludur.” denilerek kesin teminatın alınacağının baştan kural olarak öngörüldüğünü, ayrıca mevcut sözleşmelerin 23.2. maddesi ile “İhale yetkilisince gerekli iznin verilmesi üzerine devir sözleşmesi imzalanmadan önce, sözleşmeyi devralan ÜRETİCİ, 4734 sayılı Kanunda sayılan değerler üzerinden sözleşme bedelinin %6’sı oranında kesin teminatı...’e vermek zorunda olduğunu, bu durumda...'in, devredenden almış olduğu kesin teminatı, devir sözleşmesinin imzalanmasını takip eden ilk iş günü içinde kendisine iade eder.” hükmü, 27.3. maddesinde “Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshi: Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde, sözleşme konusu işlere ilişkin hesap genel hükümlere göre tasfiye edilerek kesin teminat ve varsa ek teminatlar iade edilir.” hükmü yer aldığını, ayrıca, ... Alım Satım ve İhale Yönetmeliğinin Hüküm Bulunmayan Haller başlıklı 107/A maddesinde “Bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.” denildiğini ve 4734 sayılı Kanunun 43. maddesi ile de kesin teminatın sözleşme bedelinin %6’sı oranında alınacağının hükme bağlandığını, ... Alım Satım ve İhale Yönetmeliğinin 71.maddesi ile ihtarlı fesih halinde kesin teminatın gelir yazılacağı ve yüklenici borcuna mahsup edilmeyeceğinin düzenlendiğini, davacı tarafın alacağı ile kesin teminat tutarının değiştirilmesi hususunun hukuka uygun olduğunu, yüklenici davacı tarafın müvekkil İdareden alacağı bulunmakta iken; bir de eldeki kesin teminat mektuplarının gelir yazma amaçlı nakde çevrilmesi, doğuracağı etki ve sonuçlar yönüyle objektif iyi niyet ilkelerini zorlayan bir mahiyet arz edebileceği düşüncesiyle teminat mektuplarının nakde çevrilmesi yerine 4734 sayılı Kanunun 34. maddesinde ve... Alım Satım ve İhale Yönetmeliği 47. maddesinde yer alan " Teminatlar, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir. "hükmüne istinaden teminat tutarı kadar olan alacağı teminat mektubuyla değiştirilerek irat kaydedildiğini, bu işlemde de herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 139 uncu maddesinde yer alan; "İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebileceğini, alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir." hükmünün de yüklenici taraflar ile müvekkil İdareye alacak ve borçlarını birbirleriyle takas etme imkanını verdiğini, yüklenici davacı firma hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinin hukuka uygun olduğunu, davalı İdare ile yüklenici davacı firma arasında 4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin g bendinde yer alan hüküm gereğince istisna sözleşme imzalandığını, Maddede, Kanundan istisna edilen işler sayıldıktan sonra; ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi değildir denilerek, istisna yöntemlerine göre yapılan alımların ceza ve ihalelere katılmaktan yasaklama hükümleri yönüyle Kanuna tabi olduklarının düzenlendiğini belirterek davanın reddine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı idare ile ... Çiftçi Projesi kapsamında müvekkili ile 09.07.2018 tarihli 3000 baş manda yurt içi hayvan alım sözleşmesini ve 09.07.2018 tarihli 5095 baş sığır yurt içi hayvan alım sözleşmesi imzalandığını, davalı idarenin bilahare manda ihtiyacının daha az olduğunu belirterek bu sayıyı 2965'e çektiğini ayrıca %20'den daha fazla sığıra ihtiyacı olduğunu belirterek sığır alım adedini ise 5520'ye çıkarttığını, müvekkili şirketin her iki sözleşme içeriğinde taahhüt ettiği sığır teslimatlarını sözleşme gereğince davalı idare tarafından görevlendirilen heyetin beğenisine sunduğunu, heyetin temin edilen hayvanların sözleşme hükümlerine, teknik şartname esaslarına uygun olduğunu belirtmeleri sonrasında bu hayvanların ... çiftçilere taahhüt süresi içerisinde teslim edildiğini, teslim-tesellüm belgelerinin davalı idareye sunulduğunu, davalı idarenin de teslimlerin sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun olarak yapıldığını müşahede ettiğini, davalı idarenin müvekkilinden fatura ibrazı istediğini ve ibraz edilen fatura içeriğine 8 gün içerisinde itiraz edilmediğini, faturada belirtilen hayvanların bedeli toplamının yaklaşık %80'ine tekabül eden kısmının ödendiğini bir kısım faturaların hiç ödenmediğini, müvekkili şirketin bakiye alacağının 3.921.986,00 TL olduğunu, davalı tarafından ...

6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/137 E, sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçesinde davalı kurumun sözleşme konusu hayvanların teslimatını taahhüt süresi içerisinde yerine getirdiğini beyan ettiğni, davalı idarenin ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 06.09.2019 tarih ve 2019/73 soruşturma nolu yasızı gereğince akdi feshettiğini ve müvekkilinin 3.921.986,00 TL alacağına el konduğunu, müvekkili şirketin alacağının tahsili için ...

17.İcra Müdürlüğü'nün 2021/13600 sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlattığını, idarenin takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu sonuç olarak akitlerin feshinin haksızlığının tespitini, ...

17.İcra Müdürlüğü'nün 2021/13600 sayılı dosyası ile başlatılan takibe yapılan itirazın iptalini, davalının alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları ile dosyaya sunulan deliller birlikte değerlendirildiğinde;

Mahkememiz dosyasında 06/12/2021 tarihli duruşma ara kararı ile birleşen dava dosyasındaki dava değeri dikkate alınarak asıl ve birleşen davanın 5235 sayılı yasanın 5. Maddesi uyarınca HEYET'e tevdi edildiği anlaşılmıştır.

Davacı ... Tarım ve Hayvancılık İnşaat Ltd. Şti. tarafından Tarım ve Orman Bakanlığı aleyhine ...

14.İdare Mahkemesinin 2020/472 Esas sayılı dosyası ile 2 yıl süre ile kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama işleminin iptali talepli davada yapılan yargılama neticesinde Mahkemenin 2020/472 Esas, 2020/1196 Karar sayılı ilamı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Karar aleyhine Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan istinaf kanun yolu başvurusu neticesinde ... Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 2021/353 Esas, 2021/922 Karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararı aleyhine Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan temyiz kanun yolu başvurusu neticesinde Danıştay 13. Dairesinin 2021/3287 Esas, 2023/82 Karar sayılı ilamı ile “Her ne kadar dava konusu işlem 4734 sayılı Kanun uyarınca tesis edilmiş ise de, somut olayda eylemlerin 4735 sayılı Kanunun 25. maddesi kapsamında olduğu ve yasaklamanın 26. madde uyarınca yapıldığı değerlendirilerek sebep ikamesi yapılması gerektiği sonucuna varılarak istinaf başvurusunun reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.” gerekçesi ile ... Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 2021/353 Esas, 2021/922 Karar sayılı ilamının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Danıştay kararı gereğince yapılan yargılama neticesinde ... Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 2023/1099 Esas, 2023/2797 Karar sayılı ekli ilamı ile “şirket yetkilileri hakkında ...

31.Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/102 Esas sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği anlaşılmış olup Uyap Sistemi üzerinden görüntülenen ceza mahkemesi dosyası ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirketin teminini üstlendiği hayvanların bir kısmının tam ve sağlıklı olduğunu gösteren kulak küpelerinin gerçek olmadığı, dolayısıyla davacının hayvan teslimi konusunda sözleşme imzalayarak üstlendiği taahhüdünü sözleşme hükümlerine uygun yerine getirmediği anlaşılmış olup eylemin 4735 sayılı Yasa’nın 25. maddesinde sayılan yasak fiil ve davranışlar kalması nedeniyle aynı Yasa’nın 26. maddesi uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine iki yıl süreyle katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkememizce ceza dosyasının beklenilmesine karar verilmişse de, süreçte davalı idarenin işleminin Danıştay tarafından 4735 sayılı kanunun 25 ve 26 maddelerine uygun olduğu gerekçesiyle ... BİM kararı bozulmuş, ... BİM bu karar üzerine Danıştay bozma kararı doğrultusunda idarenin idari yaptırım kararını yerinde bularak davanın reddine karar vermiştir.

Mahkememizce de ceza davasının beklenilmesi kararından rücu edilerek Danıştay ve BİM kararları doğrultusunda idarenin teminat kesintisinin yerinde olduğu anlaşılmakla kesinti yapılan teminat tutarlarının iadesi talepli esas ve birleşen davanın reddi gerekmiştir.