3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Av. ....

...

Av. ...

...

Av. ...

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, ASIL DAVADA;

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında 12.07.2017 tarihinde Santral Yeri Şanlıurfa Siverek Yoğunca Olan ... ... 1, ... ... 2, ... ... 3 Ve ... ... 4 Santralleri İçin Güneş Enerjisi Santralleri Mühendislik, Tedarik Ve Yapım Yüklenici Sözleşmesi’nin imzalandığını, anılan sözleşme ile yapılacak işin: "... yüklenici tarafından ... tesisinin ve ...'in gerçekleştirilebilmesi için yerine getirilmesi gereken işleri, yerel mühendislik hizmetlerini, gerekli malzemenin temin edilerek sahaya sevk edilmesi, hafriyat, gerekirse zemin güçlendirmesi, drenaj ve inşaat işlerinin yapılması, ... tesisinin kurulumu ve planlanan performans kriterlerini sağlayacak şekilde devreye alınması, ...'ın onayı doğrultusunda ...'a enerji verilerek fatura edilmesi ve ...geçici kabulünün yapılması sürecindeki tüm işleri ifade eder." şeklinde tanımlandığını ve buna ilişkin diğer hükümlerin de açıkça belirtildiğini, yüklenicinin/davalının ... tesisinin şebekeye bağlanmasından sorumlu olacağını, ...'a ve ...'a ödenecek masraf ve ücretler hariç olmak üzere tüm giderleri karşılayacağını, ek olarak ... tesisinin yapımı, bakım ve onarımı için gerekli tüm ruhsat, izin ve ilgili diğer tüm belgelerin ve yetki belgelerinin alınmasından sorumlu olacağını, sözleşmeye ek sorumluluk tablosunda tarafların sorumluluklarının açık biçimde belirlendiğini, yüklenicinin; sözleşmenin ilgili hükümleri gereği olarak malzemelerin her birinin seçiminde madde 7.3. 'te belirtildiği şekilde hareket edecek, "... tesisi için yapılan tüm çalışmaları, sipariş emirlerini, fatura kopyalarını, sigorta belgelerini, garanti belgelerini yatırımcı olan müvekkil şirkete aktarmakla yükümlü olacaktır". sözleşmelerdeki hak ve yükümlülüklerin imzalandığı tarihte başlayacağını, sözleşme hükümleri açık olmasına rağmen davalı şirketin bu hükümlere aykırı olarak geç teslimde bulunduğunu, ödeme öncesi yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ödemelerin yapılması için zorunlu olan faturaları müvekkili şirkete ibraz etmediğini ve bunların ibrazından özellikle kaçındığını, ayrıca da sözleşmede "Yüklenici satın almayı planladığı malzeme için en az 3 tedarikçiden teklif alacak ve malzemenin özelliklerini ve teklif bedelini yatırımcıların onayına sunacaktır." şeklindeki açık taahhüdü rağmen en az 3 tedarikçiden teklif almadığını ve müvekkilinin onayına sunmadığını, davalı şirketin sözleşmenin 7.10. maddesi gereği olarak; “yüklenici, yatırımcılar (davacı şirket) tarafından belirlenecek iki personeline ...kabulünden sonra 30 (otuz) gün içinde 12 (on iki) saatlik tesis denetleme ve gözetim, kayıt ve uzaktan izleme, manuel devreye alma ve devreden çıkarma, arza ve olağan dışı durumların raporlanması konularında ücretsiz genel eğitim verecektir.” şeklindeki yükümlülüklerini de yerine getirmediğini, anılan sözleşmenin 2 nci maddesinde özetle ... ön kabulü ve ...kabulü, sistem kullanım anlaşması, kesin kabulün hangi hallerde gerçekleştiği ve nasıl yapılacağının düzenlendiğini, yine sözleşmenin 5.2. maddesinde işin süresinin; "iş emri sözleşmesinin imzasından itibaren madde 11'de belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gündür." şeklinde kabul edildiğini, davalı şirketten; geç teslimden kaynaklanan gecikme cezası olarak 50.000,00 $ dan şimdilik 5.000,00$'ın, 125 günlük gecikmeye bağlı olarak üretim kaybı olarak şimdilik 5.000,00 $, bakım onarım hizmeti vermediğinden ve bu hizmet başka firmalara yaptırılmak zorunda kalındığından şimdilik 50,00 $ ın tahsilini talep ettiklerini ...’lerle ilgili mevzuat ve ... tarafından yayımlanan lisanssız üretim yönetmeliği gereği olarak ...’lerin ve invertör güçlerinin en fazla 1 megavat güce göre sınırlandırılması gerekmekte olduğunu, ... santralinde bu sınırlandırmanın yapılmaması halinde ise o ayda üretilen enerji bedelleri dağıtım şirketleri tarafından bu gerekçeyle ödenmediğini bu sebeplerle; davalı şirket, müvekkiline, ... ... 2 santralinde bu sınırlandırmayı yapmadığı için müvekkilinin güç aşımından dolayı 7.289,94 $ üretim bedelini dağıtım şirketlerinden tahsil edemediğini, davalı şirketin sözleşme hükümlerine aykırı davranmasından doğan ve tahsil edilemeyen 7.289,94 S üretim bedelinden şimdilik 5.000,00 $ ın davalı şirketten tahsilini talep ettiklerini, dava şartı arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmama ile sonuçlandığını, açıklanan nedenlerle; 5.000,00 $ (USD) gecikme cezası, 5.000,00 $(USD) üretim kaybı, 50,00 $(USD) bakım hizmet bedeli, 5.000,00 $(USD) üretim bedeli olmak üzere şimdilik 15.050,00 $(USD)’ın temerrüt tarihinden itibaren uygulanacak devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalı şirketten tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Borcun (eserin teslimi) doğumu için kararlaştırılan geciktirici koşul gerçekleşmediğini, ifa cezai şart alacağı saklı tutulmaksızın kabul edildiğini, eseri teslim borcu doğmamış ve muaccel de olmadığını, temerrüt olgusu gerçekleşmediğini, talep edilen zarar hesabının hatalı olduğunu, kabul tutanakları incelendiği takdirde, eser olarak nitelendirdikleri santralin ürettiği gücün muayenesinin hem davacı hem ilgili elektrik dağıtım şirketi (... A. Ş.) hem de ...tarafından gerçekleştirildiği ve ifanın edime uygun olduğunun (çıkış gücünün de gerekli güçte olduğu olgusunun) kabulüne ilişkin tutanakların altında da davacının imzasının bulunduğunun anlaşılacağını, yükleniciye, güç aşımı problemi yaşandığına ilişkin bir bildirimde de bulunulmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.3.1 maddesi incelendiği takdirde, eserin (santralin) bakım ve onarım hizmetlerinin, ...kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile yüklenici (davalı) tarafından verileceğinin kararlaştırıldığının görüldüğünü, yine aynı sözleşmenin, 13.3.2 numaralı maddesi uyarınca, bakım onarım fiilleri, üçüncü şahıs olan ... tarafından hazırlanmış şartnameye göre yapılacaktır. Ancak ne ... ne de davacı, ilgili şartnameyi davalıya iletmediğini, açıklanan gerekçelerle; Davanın reddine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN .... SAYILI DOSYASINDA:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 12/07/2017 tarihinde "..." imzaladıklarını, yüklenicinin, ... tesisinin şebekeye bağlnmasından sorumlu olacağını ve ...'a ve ...'a ödenecek masraf ve ücretleri hariç olmak üzere tüm giderleri karşılayacağını, ek olarak ... tesisinin yapımı, bakım ve onarımı için gerekli tüm ruhsat, izin ve ilgili diğer tüm belgelerin, yetki belgelerinin alınmasından sorumlu olacağını, davalı şirketin sözleşme gereğince yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı şirketin ...kabulünü diğer anlatımla geçici kabulü her 4 ... tesisi için 09/11/2017 tarihine kadar gerçekleştirilmesi gerekirken, 14/03/2018 tarihinde geçici kabulü gerçekleştirebildiğini ve davalı şirketin yapımını üstlendiği ... tesislerini ancak 125 gün sonra teslim ettiğini, geç teslimden kaynaklı ve sözleşmenin 9. Maddesine göre hesaplanan (günlük 100 USD gecikme cezası) 50.000,00$ dan şimdilik 5.000,00$'ın davalı şirketten tahsilini, ... tesislerinin geç teslimi sebebiyle müvekkili şirketin bu sürede üretim yapımadığından dolayı üretim kaybına uğradığını ve şimdilik 5.000,00$ ın davalı şirketten tahsilini, sözleşmenin 13.3 maddesi gereğince ...kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile ... tarafından hazırlanmış olan bakım ve onarım şartnamesine uygun olarak ... ile ilgili bakım onarım hizmeti vereceğini, bu hizmetin başka firmalara yaptırılmak zorunda kalındığından şimdilik 50,00$ bakım hizmet bedelinin davalı şirketten tahsilini müvekkili şirketin güç aşımından dolayı 7.452,70$ üretim bedelini dağıtım şirketlerinden tahsil edemediğini, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranmasınadn doğan ve tahsil edilemeyen 7.452070$ üretim bedelinden şimdilik 5.000,00$ ın davalı şirketten, tahsilini talep ettiğini beyanla, fazlaya ve sözleşmeye davayı her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla 5.000,00$ gecikme cezası, 5.000,00$ üretim kaybı, 50,00$ bakım hizmet bedeli, 5.000,00$ üretim bedeli olmak üzere şimdilik 15.050,00$ (USD) nin temerrüt tarihinden itibaren uygulanacak devlet bankalarının USD ile açılmı bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalı şirketten tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Borcun (eserin teslimi) doğumu için kararlaştırılan geciktirici koşul gerçekleşmediğini, ifa cezai şart alacağı saklı tutulmaksızın kabul edildiğini, eseri teslim borcu doğmamış ve muaccel de olmadığını, temerrüt olgusu gerçekleşmediğini, talep edilen zarar hesabının hatalı olduğunu, kabul tutanakları incelendiği takdirde, eser olarak nitelendirdikleri santralin ürettiği gücün muayenesinin hem davacı hem ilgili elektrik dağıtım şirketi (... A. Ş.) hem de ...tarafından gerçekleştirildiği ve ifanın edime uygun olduğunun (çıkış gücünün de gerekli güçte olduğu olgusunun) kabulüne ilişkin tutanakların altında da davacının imzasının bulunduğunun anlaşılacağını, yükleniciye, güç aşımı problemi yaşandığına ilişkin bir bildirimde de bulunulmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.3.1 maddesi incelendiği takdirde, eserin (santralin) bakım ve onarım hizmetlerinin, ...kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile yüklenici (davalı) tarafından verileceğinin kararlaştırıldığının görüldüğünü, yine aynı sözleşmenin, 13.3.2 numaralı maddesi uyarınca, bakım onarım fiilleri, üçüncü şahıs olan ... tarafından hazırlanmış şartnameye göre yapılacaktır. Ancak ne ... ne de davacı, ilgili şartnameyi davalıya iletmediğini, açıklanan gerekçelerle; Davanın reddine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN .... SAYILI DOSYASINDA:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin .... sicil numarasında kayıtlı olduğunu, şirketin merkezinin .... olduğunu, müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 12/07/2017 tarihinde "..." imzaladıklarını, yüklenicinin, ... tesisinin şebekeye bağlanmasından sorumlu olacağını ve ...'a ve ...'a ödenecek masraf ve ücretleri hariç olmak üzere tüm giderleri karşılayacağını, ek olarak ... tesisinin yapımı, bakım ve onarımı için gerekli tüm ruhsat, izin ve ilgili diğer tüm belgelerin, yetki belgelerinin alınmasından sorumlu olacağını, davalı şirketin sözleşme gereğince yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı şirketin ...kabulünü diğer anlatımla geçici kabulü her 4 ... tesisi için 09/11/2017 tarihine kadar gerçekleştirilmesi gerekirken, 14/03/2018 tarihinde geçici kabulü gerçekleştirebildiğini ve davalı şirketin yapımını üstlendiği ... tesislerini ancak 125 gün sonra teslim ettiğini, geç teslimden kaynaklı ve sözleşmenin 9. Maddesine göre hesaplanan (günlük 100 USD gecikme cezası) 50.000,00$ dan şimdilik 5.000,00$ ın davalı şirketten tahsilini, ... tesislerinin geç teslimi sebebiyle müvekkil şirketin bu sürede üretim yapımadığından dolayı üretim kaybına uğradığını ve şimdilik 5.000,00$ ın davalı şirketten tahsilini, sözleşmenin 13.3 maddesi gereğince ...kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile ... tarafından hazırlanmış olan bakım ve onarım şartnamesine uygun olarak ... ile ilgili bakım onarım hizmeti vereceğini, bu hizmetin başka firmalara yaptırılmak zorunda kalındığından şimdilik 50,00$ bakım hizmet bedelinin davalı şirketten tahsilini müvekkili şirketin güç aşımından dolayı 7.452,70$ üretim bedelini dağıtım şirketlerinden tahsil edemediğini, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranmasınadn doğan ve tahsil edilemeyen 7.452070$ üretim bedelinden şimdilik 5.000,00$ ın davalı şirketten, tahsilini talep ettiğini beyanla, fazlaya ve sözleşmeye davayı her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla 5.000,00$ gecikme cezası, 5.000,00$ üretim kaybı, 50,00$ bakım hizmet bedeli, 5.000,00$ üretim bedeli olmak üzere şimdilik 15.050,00$ (USD) nin temerrüt tarihinden itibaren uygulanacak devlet bankalarının USD ile açılmı bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalı şirketten tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Borcun (eserin teslimi) doğumu için kararlaştırılan geciktirici koşul gerçekleşmediğini, ifa cezai şart alacağı saklı tutulmaksızın kabul edildiğini, eseri teslim borcu doğmamış ve muaccel de olmadığını, temerrüt olgusu gerçekleşmediğini, talep edilen zarar hesabının hatalı olduğunu, kabul tutanakları incelendiği takdirde, eser olarak nitelendirdikleri santralin ürettiği gücün muayenesinin hem davacı hem ilgili elektrik dağıtım şirketi (... A. Ş.) hem de ...tarafından gerçekleştirildiği ve ifanın edime uygun olduğunun (çıkış gücünün de gerekli güçte olduğu olgusunun) kabulüne ilişkin tutanakların altında da davacının imzasının bulunduğunun anlaşılacağını, yükleniciye, güç aşımı problemi yaşandığına ilişkin bir bildirimde de bulunulmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.3.1 maddesi incelendiği takdirde, eserin (santralin) bakım ve onarım hizmetlerinin, ...kabulünden sonraki ilk iki yıl süre ile yüklenici (davalı) tarafından verileceğinin kararlaştırıldığının görüldüğünü, yine aynı sözleşmenin, 13.3.2 numaralı maddesi uyarınca, bakım onarım fiilleri, üçüncü şahıs olan ... tarafından hazırlanmış şartnameye göre yapılacaktır. Ancak ne .... ne de davacı, ilgili şartnameyi davalıya iletmediğini, açıklanan gerekçelerle; Davanın reddine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davadaki uyuşmazlık; Davacı üç şirket ile (asıl dava ve birleşen davaların davacıları) davalı şirket arasında 12/07/2017 tarihinde "... Yoğunca olan ..." de davacıların iş sahibi davalının yüklenici olduğu, eser sözleşmesi yapıldığı, iş sahibi olan yüklenicilerin eserin geç teslim edildiğinden bahisle, ve sözleşmeye uygun teslim edilmediğinden bahisle gecikme cezası, üretim kaybı, bakım hizmet bedeli ve üretim bedeli kalemlerinde tazminat/alacak talebinde bulunduğu, davalı yan ise sözleşmeye uygun olarak işin tamamlandığının, yapılıp teslim edildiğini iddia etmekle sözleşmeye uygun yapılıp yapılmadığı, iddiaya konu kalemlerde zarar oluşup oluşmadığı, zarar ve alacak var ise miktarının uyuşmazlık konusu olduğu tespit edildi.

Yargılama sürecinde tarafların gösterdiği deliller toplanılmış, bu kapsamda; taraflar arasında imzalanan Güneş enerjisi mühendislik, tedarik ve yapım yüklenici sözleşmesi, geçici kabul tutanakları karşılıklı ihtarnameler, dava dışı ... tarafından sistem kullanım yazışmaları ve faturalar ile davalılara ait abone bilgileri, taraflar arasındaki mail yazışmaları, dosyaya temin edilmiş, mahkememizce atanan bilirkişi heyetinden 27/12/2021 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır. Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

.... Mahkemesinden talimat yoluyla alınan bilirkişi raporunda: Davalı ... Şirketi'nin şirket merkez adresinde yerinde yapılan inceleme neticesinde 2016-2017-2018 yıllarına ilişkin yasal defterlerinin kağıt ortamında tutulduğunu, açılış ve kapanış onaylarının kanuni süreleri içerisinde yapıldığı, 2019 yılı ticari defterlerinin ise elektronik ortamda tutulduğunu, yevmiye ve kebir defteri beratlarının kanuni süresi içerisinde ... sistemine yüklendiğini, kağıt ortamında tutulması gereken envanter defteri tasdik bilgisine ulaşılamadığını, davalı ... Şirketi'nin ilgili yıllar ticari defter, kayıt ve hesap ekstrelerinin incelenmesi neticesinde, ” ... San. ve Tic, Ltd. Şti'den 25,09.2017 tarihinde 2.676.651,86.-TL avans bedeli alındığı, 28.02.2018 tarihine kadar satış faturaları düzenlendiğini, 12.03.2018 tarihinden itibaren cari hesap hareketi olmadığını, ticari defterlerde 31.12.2019 tarihi itibariyle cari hesabının 30.583,61 TL borç bakiye devrettiğini, “... Kırt. İlet. Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'den 26.09.2017 tarihinde 3.606.039,33.-TL avans bedeli alındığını, 28.02.2018 tarihine kadar satış faturaları düzenlendiği, 12.03.2018 tarihinden itibaren cari hesap hareketi olmadığı. ticari defterlerde 31.12.2019 tarihi itibariyle cari hesabının 71.432,99 TL alacak bakiye devrettiğini, ”... San. ve Tic. Ltd. Şti'den 25.09.2017 tarihinde 3,568.878,44.-TL avans bedeli alındığını, 28.02.2018 tarihine kadar satış faturaları düzenlendiği, 12.03.2018 tarihinden itibaren cari hesap hareketi olmadığını, ticari defterlerde 31.12.2019 tarihi itibariyle cari hesabının 15.961,86 TL borç bakiye devrettiğini, taraflar arasında imzalanan mühendislik, tedarik ve yapım yüklenici sözleşmesine istinaden, geciktirici koşulun, üretim kaybının, bakım onarım gideri borçlarının ve güç aşımının yasal defter incelemesi üzerinden tespit edilemediğini, bu hususlara ilişkin herhangi bir hesaplama veya kaydın bulunmadığını, davacılara ilişkin faiz hesabı işletilmediği bildirilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi kurulundan alınan 17/07/2023 tarihli raporda: Davacılara ait ticari defterlerin usulüne uygun tasdik ettirilip, işlendiği, kendi içlerinde birbiri ile uyumlu olduğunu, HMK, TTK ve VUK’na uygun olduğunu, tarafların ticari defter muhasebe kayıtlarındaki bir sonraki aya yıla devir bakiyelerinin birbirini teyit ettiğini, iş emri düzenlenmeden işe başlanarak bitirilmesi nedeniyle, işe hangi tarihte başlandığının tespit edilememesi, dolayısıyla, 120 günlük iş süresinin fiilen hangi tarihte başlandığının belgeye dayalı olarak belirlenememesi, keza, TBK’ nun 179/2 maddesi uyarınca, davacı iş sahibinin, cezai şart alacağı hakkını saklı tuttuğuna, ya da gecikme olduğuna ilişkin bir beyanını, geçici kabul tutanağına yazdırmadan tutanağın, davacı, davalı yan ve ...yetkililerince imzalanması nedeniyle, nihai taktir mahkemeye ait olmak üzere, cezai şart talep etme koşullarının oluşmadığını, geç teslimin/cezai şart koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığından, üretim kaybından da söz edilemeyeceğini, dosyada tesisin teslim alınırken ya da teslimden sonra böyle bir güç sınırlandırmasının yapılmadığına ilişkin bir ihtar, yazı veya belge bulunmaması nedeniyle, ilgili tarihteki durumun, şu an için tespitin de geçmişe yönelik olarak tespitinin de mümkün olamayacağını, dosyada tesisin teslim alınırken ya da teslimden sonra böyle bir güç sınırlandırmasının yapılmadığına ilişkin bir ihtar, yazı veya belge bulunmaması nedeniyle, ilgili tarihteki durumun, şu an için tespitin de geçmişe yönelik olarak tespitinin de mümkün olamayacağı bildirilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi kurulundan alınan 03/12/2023 tarihli ek raporda: Tarafların ticari defter muhasebe kayıtlarındaki bir sonraki aya yıla devir bakiyelerinin birbirini teyit ettiğini, iş emri düzenlenmeden işe başlanarak bitirilmesi nedeniyle, işe hangi tarihte başlandığının tespit edilememesi, dolayısıyla, 120 günlük iş süresinin fiilen hangi tarihte başlandığının belgeye dayalı olarak belirlenememesi, keza, TBK’ nun 179/2 maddesi uyarınca, davacı iş sahibinin, cezai şart alacağı hakkını saklı tuttuğuna, ya da gecikme olduğuna ilişkin bir beyanını, geçici kabul tutanağına yazdırmadan tutanağın, davacı, davalı yan ve ...yetkililerince imzalanması nedeniyle, nihai taktir mahkemeye ait olmak üzere, cezai şart talep etme koşullarının oluşmadığını, geç teslimin/cezai şart koşullarının oluşmadığı kanaatine varıldığından, üretim kaybından da söz edilemeyeceğini, dosyada tesisin teslim alınırken ya da teslimden sonra böyle bir güç sınırlandırmasının yapılmadığına ilişkin bir ihtar, yazı veya belge bulunmaması nedeniyle, ilgili tarihteki durumun, şu an için tespitin de geçmişe yönelik olarak tespitinin de mümkün olamayacağını, dosyada tesisin teslim alınırken ya da teslimden sonra böyle bir güç sınırlandırmasının yapılmadığına ilişkin bir ihtar, yazı veya belge bulunmaması nedeniyle, ilgili tarihteki durumun, şu an için tespitin de geçmişe yönelik olarak tespitinin de mümkün olamayacağı bildirilmiştir. Dava, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık nedeniyle gecikme cezası, üretim kaybı, bakım hizmet bedeli ve üretim bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Asıl dava ve birleşen dosyalar yönünden tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde tarafların kabulü ile dava ve cevap dilekçelerine göre taraflar arasında 12/07/2017 tarihinde eser sözleşmesinin imzalandığı davacıların işveren davalının yüklenici olduğu, sözleşmenin 5.maddesinde davalı yüklenicinin "iş emri sözleşmesinin" imzalanmasına müteakip 15 gün içinde karşılıklı mutabakatla işe başlayacağı ve iş emri sözleşmesinin imzalanmasından itibaren sözleşmenin 15.maddesinde belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün içinde işi teslim edeceği kabul edilmiştir. Sözleşme konusu geçici kabul onay işleminin 20/12/2017 tarihinde ...yetkilileri ile davacı ... ve davalı tarafın yetkilileri tarafından yapıldığı, yüklenici davalı tarafından işin bu tarihte bitirildiği geçici kabul tutanaklarında sözleşme konusu eserin teslim alındığı ve bir eksikliğin yazılı olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle işin teslim tarihi bu tarih kabul edilmiştir.

Davacı şirketler asıl ve birleşen davalarda, davalı yüklenici şirketin işi geç teslim ettiğini ve bu nedenle gecikme cezası ödemesi gerektiğini, üretim kaybı nedeniyle ayrıca oluşan zararı karşılaması gerektiğini ve sözleşme kapsamında üstlendiği bakım hizmetini yerine getirmemesi nedeniyle tazminat ödemesi gerektiğini iddia etmektedir. Gecikme cezasına yönelik talep değerlendirildiğinde, geç teslimden dolayı gecikme cezasına yönelik talebin taraflar arasındaki sözleşmenin 9.maddesinde düzenlendiği, söz konusu maddede "İşin bitiş tarihinin belirtilen iş süresini aşması durumunda yüklenici her gün için MWp başına yüz(100) USD gecikme cezası ödeyecektir." şeklinde düzenlemenin bulunduğu, söz konusu düzenleme 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 179/2.maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu maddede "Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasınıda isteyebilir." şeklinde düzenlemenin bulunduğu, söz konusu düzenlemedeki cezai şartın ifaya ekli cezai şart kapsamında olduğu, davacının söz konusu cezai şartı talep etmesi için ifayı çekincesiz olarak kabul etmemiş olmasının gerektiği, mevcut olayımızda davacılar tarafından da belirtildiği ve kabul edildiği üzere davalı .......A.Ş.'nin aralarındaki anlaşma şartlarına uygun bir şekilde işi tamamladığı, geçici kabulün yapıldığı, geçici kabul tutanağında cezai şart hakkının açıkça saklı tutulduğuna yönelik herhangi bir kaydın bulunmadığı, kaldı ki davacı tarafından söz konusu eser, davalıca tamamlandıktan sonra santralin davacılar tarafından dava dışı ... A.Ş. ile sözleşme imzalanarak elektrik üretim sistemine dahil edildiği, bu husus dikkate alındığında davacının eseri teslim aldığının anlaşıldığı, davacının teslim almış olduğu eserden dolayı aralarındaki sözleşmeye göre ifaya ekli cezai şart isteyebilmesi için açıkça teslim almış olduğu eseri çekincesiz olarak kabul etmemiş olmasının gerektiği, mevcut olayımızda davacılar tarafından çekincesiz olarak eseri teslim alınmadığına dair dosyada hiçbir delilin bulunmadığı, bundan dolayı da mahkememizde davacının söz konusu eseri çekincesiz bir şekilde teslim aldığı yönünde kanaatin oluştuğu, bu kanaatten dolayı da davacının ifaya ekli cezai şart talebinin TBK'nun 179/2.maddesi gereğince reddinin gerektiği anlaşılmıştır.

Üretim kaybına yönelik talep değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki 12/07/2017 tarihli sözleşmenin 5.1.maddesinde işe başlama, 5.2.maddesinde işin süresinin düzenlendiği, buna göre 5.1.madde de tarafların yükümlülüklerinin iş emri sözleşmesinin imzalanması ile başlayacağı, iş emri sözleşmesi imzalandıktan sonra iş programının düzenleneceğinin belirtildiği, 5.2.madde de ise işin süresinin, iş emri sözleşmesi imzalandıktan sonra madde 15'te belirtilen mücbir sebepler hariç olmak üzere 120 gün olarak belirlendiğinin görüldüğü, davacının talebinin dayanağının söz konusu eserin geç tesliminden dolayı uğramış olduğu üretim kaybına ilişkin olduğu ancak tarafların sözleşmeye göre işe başlama ile ilgili sorumluluğunun 5.1.maddeye göre iş emri sözleşmesinin imzalanması ile başlayacağı iş emri sözleşmesinin dosyaya sunulmadığı, bu nedenle iş emri sözleşmesinin imzalanmadığının kabul edildiği, iş emri sözleşmesinin imzalanmaması nedeniyle tarafların arasındaki sözleşmenin 5.2.maddesinde belirtilen 120 günlük iş süresinin de başlamayacağı, iş süresinin başlamaması nedeniyle herhangi bir geç teslimden söz edilemeyeceği, geç teslimin olmaması nedeniyle de davacıların herhangi bir üretim kaybının bulunmayacağı anlaşılmış ve davacıların üretim kaybına yönelik talebinin reddi gerekmiştir.

Bakım hizmet bedeline yönelik talep değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki 12/07/2017 tarihli sözleşmenin 13.3.maddesinde bakım ve onarımın düzenlediği, söz konusu maddenin 13.3.1.maddesinde "...'in bakım ve onarım hizmeti ...kabulünden sonraki ilk 2(iki) yıl süre ile yüklenici tarafından verilecektir." şeklinde düzenlemenin bulunduğu, söz konusu düzenlemeden de açıkça anlaşılacağı gibi yüklenicinin bakım ve onarım hizmetini ücretsiz vereceğine dair herhangi bir kaydın bulunmadığı, tacirler arasındaki mal ve hizmet alımında asıl olanın ücret karşılığında yapılması olduğu, mevcut olayımızda da yüklenicinin taraflar arasındaki sözleşme uyarınca bakım ve onarım hizmetini 2 yıl süre ile ücret karşılığında vermesinin gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmede bakım ve onarım hizmetinin ücretine yönelik herhangi bir belirlemenin yapılmadığı, ayrıca bakım onarım şartnamesinin, davalı yükleniciye teslim edildiğinin kanıtlanmaması ve söz konusu bakım onarım hizmetinin davalı tarafından ne şekilde verileceği belirlenmediğinden davacılar tarafından piyasa koşullarında alınan bakım ve onarım hizmetinden dolayı ödemiş olduğu ücret nedeniyle de herhangi bir zararının ortaya çıkmayacağı çünkü aynı ücreti yüklenici konumundaki davalıya da ödeyeceği, bundan dolayı davacı tarafın, davalı tarafça verilmeyen bakım ve onarım hizmetinden dolayı herhangi bir zararının bulunmadığı anlaşılmış ve bu taleplerinde reddi gerekmiştir.

Tahsil edilemeyen üretim bedeline ilişkin talep değerlendirildiğinde; Davacıların ...' lerin ve inventör güçlerinin en fazla 1 megavat güce göre sınırlandırılmaması kapsamında tahsil edilemeyen üretim bedeli kaybı mahiyeti gereği ayıp iddiasına dayanmakta olup , davacılar tarafından TTK'nın 23/c maddesinin "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü  maddesinin ikinci fıkrası uygulanır. " hükmü yollaması ile Türk Borçlar Kanunu 223/2 maddesinin "Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. " düzenlemesi uyarınca ortaya çıkan ayıbın davalıya bildirilmesi gerekirken bu bildirimde bulunulmamıştır. Dosyada santral teslim alınırken ya da santral teslim alındıktan sonra güç sınırlandırılmasının yapılmadığına dair davacılar tarafından sunulan bir ihtar yazı yada belge bulunmamaktadır. Bu nedenlerle süresinde yapılmış bir ayıp ihbarı bulunmamasına göre davacıların bu talebinin de reddine karar verilerek asıl ve birleşen davaların reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Asıl davanın REDDİNE,

Birleşen ... Esas sayılı dosyasının REDDİNE,

Birleşen ... Esas sayılı dosyasının REDDİNE,

1.Asıl davanın REDDİNE,

Asıl davada Alınması gereken 427,60TL harçtan peşin alınan 1.478,03TL harcın mahsubu ile fazla alınan 1.050,43TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Asıl davada davalı vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca red edilen miktar üzerinden hesaplanan ve takdir olunan 72.930,54TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,

Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,

Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

2.Birleşen ... sayılı dosyasında; Davanın REDDİNE,

Birleşen davada alınması gereken 427,60TL harçtan peşin alınan 1.478,03TL harcın mahsubu ile fazla alınan 1.050,43TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Birleşen davada davalı vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca red edilen miktar üzerinden hesaplanan ve takdir olunan 72.930,54TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,

Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,

Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

3.Birleşen ... sayılı dosyasında; Davanın REDDİNE,

Birleşen davada alınması gereken 427,60TL harçtan peşin alınan 1.478,03TL harcın mahsubu ile fazla alınan 1.050,43TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Birleşen davada davalı vekil ile temsil edildiğinden Karar Tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca red edilen miktar üzerinden hesaplanan ve takdir olunan 72.930,54TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,

Davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde hesap numarası bildirmiş ise iadenin elektronik ortamda hesaba aktarılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafın avanstan karşılanmak üzere ... merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine,

Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Dair, Davacılar vekilinin ve davalı vekilinin (e duruşma yoluyla) yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/03/2024 Katip ... ¸[e-imzalıdır] Hakim ... ¸[e-imzalıdır]