7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

6......

7......

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davanın yapılan açık yargılaması sonunda, İDDİALAR :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı firmalar bünyesinde çalışmış olan dava dışı ..., müvekkili ile davalı firmalar arasında akdedilen hizmet sözleşmeleri gereğince 2008-2023 yılları arasında, ... taşeron firma personeli olarak görev yapmış olduğunu, dava dışı firma personeli ...'ın emekli olmaya hak kazandığını bunun üzerine kendisi davacı kuruma başvurduğunu, kıdem tazminatı hesaplandığını ve 05/05/2023 tarihinde 241.988,97-TL bedel İş Kanunu m.112 kapsamında, dava dışı işçi ... 'a ödendiğini, söz konusu ödemeler de gerçekleşmiş olduğunu, yapılan bu ödemelerin hizmet alım sözleşmeleri ve şartnameler tip sözleşme kapsamında olduğunu, dava dışı işçi ... 'a davacı tarafça ödenen tutardan davalı firmaların sorumlu olduğunu şimdilik 1.000,00 TL’ nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı firmalardan tahsilini ve davanın kabulüne ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 16.05.2024 tarihli dilekçesi ile alacak taleplerini toplam 222.428,12 TL'ye yükseltmiş noksan harcı tamamlamıştır.

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ... şirketi ile davacı idare arasında 01.11.2019 tarihli ... ihale kayıt numaralı ' ..... '' adı altındaki sözleşme kapsamında ... bünyesinde çalıştırılmak üzere güvenlik görevlisi işçileri istihdam edildiğini, söz konusu ihale sözleşmesi, sözleşme kapsamında belirlenen sürenin dolması sebebiyle sona erdiğini, Dava Dışı İşçinin Tabi Olduğu İhale, ... Şirket İle Davacı Kurum Arasında Belirli Süreli Olarak yapılmış olduğunu, Dava Dışı İşçinin İş Akdi İhale İle Belirlenen Sürenin Dolması İle Feshedildiğini, bu nedenle Rücuya Konu Edilen İşçilik Alacağından Davacı ... Olarak Sorumlu olduğunu, ... Şirketinin dava konusu alacaklardan hiçbir sorumluluğu bulunmadığının ve davanın ... Şirketi yönünden pasif husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesini talep edildiği anlaşılmıştır.

Davalı ... Hiz. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Hiz. Şirketin adresinin " ....." olduğunu huzurdaki dava ..... mahkemesinin yetki alanına girdiğini, bu sebeple davanın yetkiden reddi talep edildiği, davacı tarafın talep ettiği alacak zamanaşımına uğradığın, bu nedenle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, dava dışı işçinin iş akdi idare tarafından sonlandırıldığını akabinde kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını, ancak dava dışı işçinin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığını, hak kazanması ihtimalinde ödenmesi gereken miktara ilişkin yargılama yapılmadığını, Bahse konu hususların tespiti için yargılama yapılması zaruretinin bulunduğunu, davacı kendi iradesi doğrultusunda ödeme yaptığını, ödeme sürecinde davalı ... Hiz. Şirketine herhangi bir bilgilendirme yapılmadığını, davacının rızasıyla yaptığı ödeme için rücu talebini kabul etmediklerini, kıdem tazminatından sorumluluğunun ilgili kamu kurum veya kuruluşlarında olduğunu ve onlar tarafından ödenmesi gerektiğini, davalı ... hiz. a.ş. sorumlu olduğunu kabul etmediklerini ve davacının faiz talebinin fahiş olduğunun, bununla birlikte ödeme yaptığı tarihte ... hiz. a.ş.'nin temerrüde düştüğünden söz edilemeyeceğini bu tarih itibariyle faiz işletilmesinin mümkün olmadığını, işbu davanın haksız ve mesnetsiz olduğunun, bu nedenlerle davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep edildiği anlaşılmıştır.

Davalı .... Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu edilen alacaklar dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını, dava dışı işçi ile ilgili olarak ......ltd.Şti. ile görüşme yapıldığını, sonrasında işçi ile ilgili olarak taraflarına herhangi bir bilgi belge gönderilmediğini, bu nedenle dava dışı işçinin .....ltd.Şti. uhdesinde çalışıp çalışmadığı, çalışmış ise çalışma koşulları hakkında herhangi bir veri bulunmadığını, .....ltd.Şti.'nin alt işveren şirket ile yeni alt işveren arasında işyeri devri gerçekleştiğini, işyeri devrindeki sorumluluk esasları nedeniyle iki yıldan sonra devreden işverene sorumluluk yüklenemeyeceğini, davacı asıl işveren ile .....ltd.Şti.nin alt-üst işverenlik ilişkisi muvazaalı olduğunu, işçinin baştan beri asıl işveren kurumun işçisi olarak kabul edilmesi gerektiğini, asıl işverenin hangi işçinin çalışıp hangi işçinin işten çıkarılacağına karar verdiğini, böylelikle işçi alma ve çıkarmada asıl işveren mutlak otorite sahibi olacağını, .....ltd.Şti.nin hiçbir şekilde işçi alımı ve çıkarımında söz sahibi olmadığını, işçinin asıl işverenden tüm emir ve talimatları almış olduğunu, .....ltd.Şti. şirket sadece işçinin ücret bordrolarını düzenlemekte olduğunu, her ihale döneminde çalışacak işçileri belirleyen taraf, asıl işveren olduğunu, ihale dönemi bittikten sonra yeni dönemde ihaleyi kazanan firmalarda aynı işçilerin çalışıp çalışmayacaklarının kararı da yine asıl işverenin inisiyatifinde olduğunu, işçinin asıl iş kapsamında yer alan işlerde çalıştırıldığını, İşçi işin başından beri asıl işverenin işçisi olduğunu asıl işverenin işçilerinin yaptığı işleri yapmış olduğunu, bu nedenle alt işveren üst işveren ilişkisi muvazaalı olacağını ve dava dışı işçiye ödenmesi gereken hak ve alacaklardan davacı asıl işverenin tek başına sorumlu olduğunu, haksız davanın esastan reddedilmesini ve yargılama giderleriyle birlikte vekâlet ücretinin de karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep edildiği anlaşılmıştır.

Davalı ... Ve Tic. Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı işçiye ödenen miktarlardan davalıların sorumlulukları oranında ancak iş ortaklığı olarak iş alan şirketlerin sorumlu oldukları miktardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklarını, davacı tarafın talebine karşı zamanaşımı def'inde bulunduklarını, mahkememizin yargılama konusunda yetkili ve görevli mahkeme olmadığını, dava dışı işçi ...'ın müvekkilinin nezdinde veya ... kayıtlarından gözüken tarihler arasında çalıştığını, dava dışı işçinin müvekkilinin yönünden kazanılmış kıdem tazminatı bulunmadığını ve sair işçilik hak ve alacakları da tam ve zamanında ödenmediğini, bunlarla birlikte müvekkilinin davacı tarafın talebinden sorumluluğunun bulunmadığını, davacı ile davalıların yarı yarıya sorumlu olduklarının kabul edilerek davacı kurumun ödediği bedelin yarısına ilişkin rücu talebinden davalıların kendi dönemleri ile sınırlı olmak kaydıyla sorumluluğuna olacak şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesini talep edildiği anlaşılmıştır. ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

1.Tarafların arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığına dair arabuluculuk son tutanağı.

2.Dava dışı işçiye ait ... kayıtları.

3.Ödeme dekont örneği.

4.Davalı yanlar ile imzalanan sözleşme ve şartname örnekleri.

5.Mahkememizce dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişi 13.05.2024 tarihli raporunun sonuç kısmında özetle; davacı ile davalılar arasında Özel Güvenlik Personeli Çalıştırılması Hizmet Alımına İlişkin Sözleşmeler imzalandığını, dava dışı işçi ...’ın bu sözleşmelere konu işte

01.03.2008-30.04.2023 tarihleri arasında davalı şirketler işçisi olarak davacı asıl işveren işyerinde çalıştığının tespit edildiğini, dava dışı işçiye davacı kurum tarafından 243.839,71-TL brüt kıdem tazminatı (241.988,97-TL net kıdem tazminatı ) 08.05.2023 tarihinde ödenmiş olduğunu, asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına ilişkin sözleşmelerde hüküm bulunmadığını, alt işverenlerin sorumlu olduğu tutarların hesaplandığını, davacının davalılardan .....Ltd.Şti.'nin 28.179,54-TL, .....Ltd.Şti'nin 33.001,47-TL, .....Ltd.Şti'nin 36.142,36-TL, ... A.Ş.''nin 28.268,01-TL, .....Ltd.Şti.'nin 32.293,66-TL, .....Ltd. Şti.'nin 32.249,42-TL, .....A.Ş' nin 32.293,66-TL olmak üzere rücu edebileceği tutar toplamının 222.428,12-TL olduğu, her bir davalının münhasıran kendi döneminden sınırlı sorumlu olabileceklerini, ödeme tarihi olan 08.05.2023 tarihinden itibaren faiz uygulanabileceği bu hususta takdirin sayın Mahkemenin takdirinde olduğu görüşünü bildirmiştir. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE Dava; davacı şirket tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, davalı şirketlerle akdedilen hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Asıl işverenle alt işverenin işçiye karşı müteselsilen sorumlu olduğu, 4857 sayılı İş Kanunu’nun yer alan "Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur." düzenlemesine yer verilmiştir. Asıl iş veren ve altişverenin birbirlerine karşı sorumluğu ise aralarındaki sözleşme hükümlerine göre, sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu Genel Hükümleri ve ... içtihatları uyarınca belirlenmektedir.

Dava konusu asıl işveren ve alt işverenler arasında ödenen işçi alacağının rücuna ilişkin emsal ..... Dairesi'nin 17/11/2021 tarihli ..... sayılı ilamında "İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir." denilmektedir.

Dava dışı işçi ...'ın 01.03.2008-30.04.2023 tarihleri arasında davacı iş yerinde çalıştığı, emeklilik nedeniyle iş akdinin 30.04.2023 tarihinde feshedildiği, davacı yanın dava dışı işçinin hizmet dönemi için 08.05.2023 tarihinde 243.839,71-TL ödeme yaptığı görülmüştür. Davacı yan, dava dışı işçinin kıdem tazminatı için ödediği toplam 222.428,12 TL'den taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmeleri uyarınca davalı yanların kendi dönemlerine isabet eden 222.428,12- TL tutarlardan sorumlu olduğunu ileri sürmektedir.

Toplanan delillerden davacı ile davalı şirketler arasında asıl ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu, dava dışı işçinin; davalılar ... ve Özel Güv. Eğitim...Şti. bünyesinde 637gün, ... Güv.Ltd.Şti. Bünyesinde 746 gün, ... Ltd.Şti. Bünyesinde 817 gün, ... A.Ş. Bünyesinde 639 gün, ... Hiz.Ltd.Şti. Bünyesinde 730 gün, ....Ltd.Şti. Bünyesinde 729 gün, ... Tic.Ltd.Şti. Bünyesinde 484 gün olarak çalıştığı ... kayıtlarından anlaşılmıştır.

Taraflarca imza edilen sözleşme ve şartnamelerde ödenen işçilik alacaklarından davacı asıl işverenin sorumlu olacağına dair hüküm de bulunmamaktadır. İşçilik alacakları davacı asıl işveren tarafından ödenen dava dışı işçinin; davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine; işçilerin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin, işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Yukarıda yazılı açıklama ve değerlendirmeleri içeren hüküm kurmaya ve denetime elverişli kabul edilen bilirkişi raporu ile; dava dışı işçinin davalı yüklenici şirketler bünyesinde çalışmasına isabet eden işçilik alacakları toplamının 222.428,12 TL olduğu belirlenmiştir. Bu durumda; davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarından, işçinin davalı şirketlerde çalışma dönemleri ile sınırlı olmak üzere davalıların sorumlu olduğuna ve sorumluluk miktarlarına ilişkin13.05.2024 tarihli bilirkişi raporu dosya ve delil durumuna uygun bulunmuş, davanın kabulüne, hüküm altına alınan tazminat tutarına ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.