10. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalı ... Belediyesi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü; I. DAVA

Davacı vekili özetle; davacının 1995 yılından emekli olduğu 2019 yılına kadar aralıksız ve kesintisiz olarak belediye işçisi olarak çalıştığını, işe başladığı yer ... Belediyesi olup Büyükşehir yasası sonrası belediye niteliği kaybedildiğinden ... Belediyesine ... Mahallesi olarak bağlandığını, davacının belediye işçisi vasfının devam ettiğini, Konya Büyükşehir Belediyesi bünyesinde çalıştığını ve buradan emekli olduğunu, ... Belediyesi bünyesinde çalıştığı dönemlerde özellikle 1995-2004 yılları arasındaki çalışmalarının eksik bildirildiğini, davacının çalışmasının tam zamanlı ve aralıksız olduğunu, herhangi bir giriş-çıkış veya dönemlik işin söz konusu olmadığını, son döneme kadar ulaşım hizmetleri bünyesinde otobüs şoförü olarak çalıştığını belirterek davacının işe girişinden emekli olduğu tarihe kadar kesintisiz ve aralıksız çalıştığının tespitine, bu süre içerisinde yatırılmayan sigorta primlerinin davalı tarafından ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın müvekkili Belediye yönünden reddi gerektiğini, davacının 31.03.2014 tarihinde 6360 sayılı Kanun ile Belediyelerine devrolduğunu, davacının Hizmet Dökümünden 1996 yılında kapatılan ... Belediyesinde işe başladığının belli olduğunu, herhangi bir kamu kurumunun kayıtsız ve bildirimsiz işçi çalıştırmasının mümkün olmadığını, davacının hak talep edebileceği sürenin geçtiği kanaatinde olduklarını ve müvekkili Belediyeye husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili özetle; hukuki dayanaktan yoksun davanın reddıne karar verilmesi gerektiğini, 6360 sayılı Kanun ile tüzel kişiliği sona eren ... Belediyesinin ... Belediyesine mahalle sıfatıyla bağlandığını, Konya Valiliğinin Personel Devir Listesine göre de kadrolu işçi olan davacının Konya Büyükşehir Belediyesine şoför kadrosu ile devredilmiş olduğunu, davacı ile ... Belediyesinin hiçbir organik bağlantısı bulunmadığını, bu sebeple müvekkili Belediye yönünden husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise davacının ... Belediyesinde mevsimlik işçi olarak işe girdiğini, kışın işin olmadığı dönemlerde çıkış işlemi yapılarak çalışmadığını belirterek esas yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

"1.Davanın kısmen kabulüne, davacının 01.09.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 60 gün, 01.01.2000-30.04.2000 tarihleri arasında 43 gün, 10.09.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 60 gün, 01.01.2001-30.04.2001 tarihleri arasında 90 gün, 01.01.2002-30.04.2002 tarihleri arasında 120 gün, 01.01.2003-30.04.2003 tarihleri arasında 90 gün, 01.01.2004-30.04.2004 tarihleri arasında 30 gün, 01.12.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 30 gün, 01.01.2005-31.01.2005 tarihleri arasında 16 gün, 01.11.2005-30.11.2005 tarihleri arasında 30 gün, 01.12.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 30 gün, 01.01.2006-31.06.2006 tarihleri arasında 9 gün, 01.12.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 30 gün, 2007 yılının 8. ayında 30 gün, davalı ... Başkanlığında (6360 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi gereği) asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2.Davalı .. Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine,” karar verilmiştir. IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... Belediyesi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların istinaf başvurusunun HMK.'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle,

1.Konya Büyükşehir Belediyesi yönünden davanın kısmen reddini gerektiren hiçbir sebep olmamasına rağmen kısmen kabul olarak hüküm kurulması ve aleyhe vekalet ücreti hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Davalı ... B. B. vekili özetle,

1.Davacı ... Belediyesine devredildi diye hizmet tespiti davasından sorumlu tutulabilmesinin mümkün olmadığını, 6360 sayılı Kanun'a dayanılabilmesi gerekçe olarak mümkün değilken Mahkemece sadece 6360 sayılı Kanun'a dayanılarak aleyhe hüküm kurulduğunu,

2.Davacının hizmet dökümünde işe giriş çıkışlarının bulunduğunu, herhangi bir kamu kurumunun kayıtsız ve bildirimsiz işçi çalıştırmasının mümkün olmadığını, davanın kabulü kararının isabetli olmayıp kararın bozularak davanın reddi gerektiğini ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur. Fer'i müdahil SGK vekili özetle,

1.Davacının Kurum kayıtları incelendiğinde davalı işyerinde davacının hizmet tespiti talep ettiği tarihlerde tespiti yapılacak bir hizmetinin bulunmadığını,

2.Dinlenen tanık beyanlarında davacının sürekli bir çalışmasının olmadığını ve iş olduğunda yevmiyeli olarak çalıştığı hususlarının aşikar olduğunu, ayrıca davalı yanında da hangi tarihlerde işe çağrılarak yevmiyeli olarak çalıştığının tespiti konusunda dosya arasında hiçbir belge, bilgi ve beyan bulunmadığını, Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Somut olay bakımından davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü iş yeri belediye olup bir kamu kuruluşudur. Kamu kuruluşu olan davalı iş yerinde geçen çalışmaların resmî kayıtlara dayandırılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır.

Davacının, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır. Davacının kamu kurumu olan Belediye bünyesinde ücretsiz çalışması hayatın olağan akışına aykırı olup, kamu kuruluşundaki çalışmaların resmî kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğuna göre tanık sözlerine dayalı olarak çalışmanın kanıtlandığının kabul edilmesi doğru değildir.

Eldeki davada, davacının Belediyede şoför olarak ve sürekli çalıştığını iddia etmesine rağmen aynı dönemde Belediye Başkanı olan tanığın, "1994-2004 yıllarında Belediye Başkanlığı yaptım, davacı ve birden fazla işçinin Belediyenin maddi durumuna göre iki ay çıkışını yapardık, hangi tarihlerde 2 ay çıkış yaptığımızı hatırlamıyorum, benim çalıştığım dönemde davacı her yıl en az 9 ay ... Belediyesinde çalışmıştır" şeklinde beyanda bulunduğu, diğer tanıkların ise davacı gibi çalışmaları dönemsel olarak kısmi bildirilen tanıklar olduğu anlaşılmakla, yapılacak iş, davacının ne şekilde sürekli çalıştığını delilleriyle birlikte araştırmak, ücretlerinin bu dönemde nasıl ve kim tarafından ödendiğini, bildirim bulunmayan dönemde ücret alıp almadığını araştırmak, Belediyede bu dönemde ödeme biriminde çalışanları dinlemek, davacının çalışmalarını tereddütsüz biçimde ortaya koyup, tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibaretttir. Diğer davalı ... Belediye Başkanlığının, karar başlığında ... Belediye Başkanlığı İşletme ve İştirakler Müdürlüğü Halk Ekmek Fabrikası İşletmesi şeklinde yazılması da isabetsizdir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililerine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.