6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE; ... Gereçleri Ltd. Şti.'nin keşidecisi olduğu, ... Bankası .... Şubesi'nin muhatap olduğu .... nolu, 50.000,00-TL tutarlı ve 30.10.2022 keşide tarihli çek, lehtarı müvekkil ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olarak düzenlenerek müvekkil şirkete gönderilmek üzere ... Şubesi'ne teslim edildiği, işbu çek müvekkil şirketin eline geçemeden, henüz kargoda iken zayi olduğunu, müvekkilinin keşidecisi olduğu çekin istirdadına ve müvekkile iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde ÖZETLE; ilgili çek bedeli müvekkilince ödendiğini, işbu sebep ile söz konusu davanın ikame edilmesinde herhangi bir hukuki yarar bulunmadığını, iyiniyetli üçüncü kişi olan müvekkilimizin çekin zayi olduğuna ilişkin iddiaları bilmesine imkan olmadığı gibi kendisinden bilinmesinin beklenilmesi de mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Dava çek istirdatı istemine ilişkindir

Davacı taraf, davaya konu çekin davacı taraf eline geçmeden zayi olduğunu, Bakırköy ... ATM'nin ... esas sayılı dosyasında çek iptali davasını açtığını, davalı tarafça çeke ilişkin Bakırköy ... İcra Dairesinin, ... esas sayılı dosyasında icra takibi yapıldığını, İstanbul ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında borca itiraz edildiğini, iptali istenen başka çeke ilişkin Bakırköy... ATM'nin ... esas sayılı dosyasında çek istirdatı davacı açıldığını, 50.000 TL bedelli çekin istirdatını talep ettiği,

Davalı tarafın cevap dilekçesi ile, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını çek bedelinin ödendiğini davanın ikame edilmesinde hukuki yarar kalmadığını, davalının iyi niyetli üçüncü kişi olarak çekin zayi olduğuna ilişkin iddiaları bilmesine imkan olmadığını,

TTK 790 'a göre davalının çekin yetkili hamili olduğu davacını yetkili hamil olduğu ile çekin kötüniyetle iktisap ediliğini ispat etmesi gerektiği açılan davanın reddini talep ettiği

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çek istirdatına ilişkin davacı tarafın yetkili hamil olup olmadığı, davalının çeki iktisabında ağır kusur veya kötü niyetli olup olmadığı, çek istirdat koşullarının oluşup oluşmadığı, keşideci tarafından ödenen çeke ilişkin çek istirdat davasının konusuz kalıp kalmadığı hususlarına ilişkindir.

Dosyanın yapılan incelemesinde; kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu(TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın ispat yükü altında (HMK 190) olduğu, bu temel kuralların da sonucu olarak herkesin iddiasını ispat etmekle yükümlü olacağı, ispat yükü kendisinde olmayan diğer tarafın da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabileceği, karşı ispat faaliyeti için delil sunan tarafın, ispat yükünü üzerine almış sayılmayacağı (HMK 191). 6102 sayılı TTK'nın 763. maddesine göre, elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabileceğinin, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünün yer aldığı, bu madde uyarınca ispat yükünün, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olduğu, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlamasının gerektiği, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksatın, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmak olduğu, ağır kusurun ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade ettiği, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresinin, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade ettiğini, ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamilin korunduğu, bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfetinin davacıya ait olup anılan olguların tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabileceği,

Somut olayın incelenmesinde, iş bu davada davacının öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerektiği, bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmadığı, aksi takdirde çekin “mücerretlik” vasfının ortadan kaldırılacağı, çekin ciro zincirinin düzgün olduğu, davacı ile davalı arasında doğrudan ciro ilişkisi olmadığı, bu nedenle davacının şahsi defilerini davalıya karşı ileri süremeyeceği, çekin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu olduğu, keşideci tarafından ödeme yapıldığı, iş bu davanın İİK 72 /6 kapsamında bedel istirdatı davası olmadığı, çekin keşideci tarafından ödenmesi sebebiyle iadesinin mükerrer ödeme olmaması için keşideciye yapılması gerektiği, davacının 30.000TL'lik dava konusu olmayan diğer çeke ilişkin sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarına yönelik Büyükçekemece CBS'de suç duyurusunda bulunduğu, bu davanın konusunun 50.000TL bedelli çek olduğu, dava dilekçesindeki delil ve açıklamalarda savcılık ve soruşturma dosyasına dayanılmadığı, İstanbul .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında davacının 50.000TL bedelli çeke ilişkin icra takibine itirazını çekte imza itirazının olmaması çekin dava dışı diğer takip borçlusu tarafından ödenmesi nedeniyle konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verdiği bu kararın istinaf edilmeden kesinleştiği, Bakırköy ... ATM'nin benzer mahiyette 30.000TL bedelli senet için olan dosyasında davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, Mahkemece her ne kadar imza incelemesi yönünde araştırılma yapmaya gidilmiş ise de dava dilekçesinde ayrıca ve açıkça yapılan imza itirazı olmadığı, bununla birlikte imza incelemesinin çek istirdatı yönünden davalı hamilin kendisinden önceki ciranta imzası dışında imza kontrolü yapma sorumluluğu olmadığından kötü niyete ilişkin dosya kapsamında değişiklik yapmayacağı, tarafların ticari defterlerinin incelenmesininde taraflar arasında doğrudan ticari ilişki olmadığından davayı ispata elverişli olamayacağı, davaya konu uyuşmazlık konusu yönünden yemin deliline de gidilemeyeceği için (HMK 226/1-c) mevcut dosya kapsamında çek bedelinin dava dışı keşideci tarafından ödenmesi ile çekin tesliminin mükerrer ödeme olmaması için keşideciye yapılması gerektiği, davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığı kararıyla birlike davanın davacı tarafça ispatlanması mevcut delil durumuna göre mümkün olmadığından yargılama gideri davacı üzerinde bırakılarak aşağıdaki şekilde hüküm kuruldu.

1.Açılan davanın konusuz kaldığından Karar Verilmesine Yer Olmadığına,

2.492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 269,85.-TL red karar harcının, mahkememiz veznesine yatırılan 853,88.-TL peşin harcından mahsubu ile hazineye gelir kaydına, bakiye 584,03‬.-TL harcın karar kesinleşince ve talebi halinde davacı tarafa iadesine,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4.Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,

5.Bakiye avansın karar kesinleşince yatırana iadesine,

Dair davacı vekilinin ve davacı şirket temsilcisinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen kararının, gerekçeli kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal sürede İstanbul BAM ‘ne İstinaf Başvuru hakları olduğu hatırlatılarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 11/10/2023 Katip ...