12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... A.Ş Genel Müdürlüğü 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi, ... iştigal eden bir İktisadi Devlet Teşekkülü olup, kamu tüzel kişiliğe haiz olduğunu, Müdürlüklerinin işletme Bakım İhalesinin hizmet alımı yolu ile 01/08/2015-31/07/2017 tarihleri arasında olmak üzere ... Ltd. Şti firmasına verilmiş olup, Müdürlüğün özelleştirme kapsamına alınması nedeniyle işbu ihalenin yenilenmediğini, Bu nedenle ... firmasında İşe başlayan 30 işçiden ikisinin istifa etmiş olup kalan 28 işçinin ise ... firması tarafından işten çıkarıldığını, davalı ... firması ile imzalanan sözleşmelerin hizmet alım tipi olup sözleşme kapsamında olduğu, yüklenicinin istihdam ettiği personelin muhatabı ve sorumlusu olduğunu, davalıların işçilerinden ...'un ... İş Mahkemesinde açtığı dava, aynı mahkemenin 13.07.2018 tarih, 2017/552 esas ve 2018/501 karar sayılı kararı ile hükme bağlanmış ve kararın kesinleştiğini, kararın, ... vekili tarafından ... İcra Müdürlüğünün 2019/877-1648 sayılı icra dosyaları ile takibe koyulduğu, ... İşletme Müdürlüğü tarafından icra dosyasına,19.06.2019 tarihinde 159.389,35TL ödeme yapıldığını, ... İş Mahkemesinin yukarıda belirtili ilgili kararında alacağın müvekkili İdareden tahsiline karar verildiği ve ödemeye esas olan İşçinin de diğer davalıların işçisi olarak çalışmış olduğu ve davalılarla yapılan sözleşmede de bu şirketlerin çalıştırdığı bütün İşçilerin ücret ve her türlü alacaklarından kendilerinin sorumlu olacağını hükmü yazılı olduğundan müvekkili idarenin ödemiş olduğu miktarı rücuan davalılardan tahsilini yargılama gideri ve vekalet ücretini karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Tem. İnş .Teks. Gıda İş Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı işçinin, davacı idarenin işçisi olduğunu, Taraflar arasındaki görünürdeki asıl İşveren alt İşveren ilişkisinin muvazalı olduğunu, dava dışı işçinin işe alınması, çalışmasıyla ilgili emir ve talimatlar ve işten ayrı İm asındaki tüm yetki ve sorumluluk davacı idareye ait olduğunu, Somut olayda yasal bir asıl işveren- alt işveren ilişkisi bulunmadığına göre davacı idarenin müvekkili şirkete rücu hakkı bulunmadığını, Davacı Şirketin Kanun gereği alt yüklenicilere rücu edebileceği alacakların yalnızca dava dışı İşçiye Ödenen işçilik alacakları olduğunu, İşçilik alacakları dışında, davacı idarenin kendi kusurundan kaynaklanan icra takıp ve vekalet ücreti Masraflarının alt yüklenicilere rücu imkânı bulunmadığını, davacı her ne kadar işçilik alacaklarından sorumlu olmadığını iddia etse de 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112. Maddesi, aynı Kanun'un geçici 9. Maddesi ve 6552 Sayılı Kanun'unun 8 maddesi oldukça açık olduğunu, Söz konusu Kanun metinlerinde kıdem tazminatının asıl işveren olan kamu kurumu tarafından ödeneceği açık bir biçimde düzenlendiğini, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112. Maddesinin 2. Fıkrası ile 6552 Sayılı Kanun'unun 8. Yine 4857 sayılı Kanun'un 112. Maddesinin 6, Fıkrasında, 21/2/2019 tarihli ve 7166 sayılı Kanun'un 11. Maddesiyle yapılan değişikliğe göre. “...Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı Ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilemeyeceğini...” mahkemenin asıl işveren-alt işveren ilişkisinin mevcut olduğu ve işçilik alacaklarından kısmen sorumlu oldukları kanaatinde olsa bile, kabul anlamına gelmemek şartıyla, Yargıtay'ın yerleşik içtihatları çerçevesinde, İşçilik alacaklarının asıl İşveren ile alt İşveren arasında yarı yarıya oranda paylaştırılması gerektiğini, Açıklanan tüm bu nedenler çerçevesinde haksız ve herhangi bir dayanağı olmadan müvekkili aleyhine açılan söz konusu davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Elektrik İnşaat Mühendislik Teknik İşletim Ve Temizlik Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmiş ancak davaya cevap vermemiştir. Kayseri Ticaret Odası Başkanlığı'na, ... 1. İş Mahkemesi'ne, ... İcra Dairesi'ne, İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazıldığı görülmüştür.

Davacı vekilinin ıslah dilekçesi davalılara tebliğ edilmiştir.

Mahkememizce hesap bilirkişisi ...'den 01/02/2022 tarihinde bilirkişi raporu aldırılmıştır. Dava,davacının hizmet alım sözleşmelerine istinaden davalılar yanında çalışan dava dışı işçiye işçilik alacaklarından kaynaklı yaptığı ödemelerin davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir. ... İş Mahkemesinin 2017/552 esas sayılı dosyası, ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/1648 ve 2019/877 sayılı takip dosyaları, hizmet alım sözleşmeleri, dava dışı işçilerin SGK kayıtları, ödeme belgeleri, bilirkişi raporu ile gerekli tüm evraklar dosyaya celp edilmiştir.

Dava dışı işçi ... tarafından eldeki davacı ve davalı ... Temizlik şirketine karşı açılan ... İş Mahkemesinin 2017/552 esas sayılı dosyası için UYAP üzerinden gönderilen belgelerin incelemesinde; ... İş Mahkemesinin 13/07/2018 tarih ve 2017/552 esas ve 2018/501 karar sayılı kararı ile ''Davalı ... A.Ş. Genel Müdürlüğü'nce yapılan feshin geçersizliğinin TESPİTİNE ve davacının ... A.Ş. Genel Müdürlüğü'ndeki İŞİNE İADESİNE,

Kararın kesinleştiğinin tebliğ edildiği tarihten itibaren 10 işgünü içinde, davacı işçinin işe başlamak için işverene başvurmaması halinde feshin geçerli sayılacağına,

Kararın kesinleşmesinin tebliğinden itibaren 10 işgünü içinde, davacı işçinin başvurusuna rağmen, 1 ay içinde davalı işverence işe başlatılmaması halinde, davalılar ... A.Ş. Genel Müdürlüğü ve ... Temizlik Turizm Tekstil Kağıt San.ve Tic.Ltd.Şti.'nin müştereken ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla, ödenmesi gereken tazminat miktarının, davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 6 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,

Davacı işçinin, işe iadesi için işverene süresi içinde müracatı halinde, davalılar ... A.Ş. Genel Müdürlüğü ve ... Temizlik Turizm Tekstil Kağıt San.ve Tic.Ltd.Şti.'nin müştereken ve müteselsilen sorumlu olması kaydıyla, hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aylık ücret ve diğer haklarının davacıya ödenmesi gerektiğinin TESPİTİNE,'' şeklinde karar verildiği, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine İzmir BAM 3. HD.'nin 2018/2445 esas ve 2018/1744 karar sayılı ilamı ile ''A-DAVALI ... Temizlik Turizm Tekstil Kağıtçılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin istinaf başvurusunun HMK.353/b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

B-DAVALI EÜAŞ'ın istinaf başvurusunun kabulü ile; ... İş Mahkemesinin 2017/552 Esas-2018/501 Karar sayılı kararının HMK.353/b-2.maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA, düzeltilerek yeniden esas hakkında, C-"1-Davanın KABULÜNE , a-İşverence yapılan feshin geçersizliğine,davacının ... Temizlik Turizm Tekstil Kağıtçılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'de İŞE İADESİNE,

b-Davacının yasal süre içerisinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde,ödenmesi gereken tazminat miktarının davalıların müştereken müteselsilen sorumluluğunda olmak üzere davacının kıdemi, fesih nedenleri de dikkate alınarak takdiren davacının 6 aylık ücreti tutarında BELİRLENMESİNE, c-Davacı işçinin,işe iadesi için işverene süresi içerisinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalılardan müştereken müteselsilen tahsili gerektiğinin tespitine. d-Davacı işçinin işe başlatılması halinde peşin olarak ödenen ihbar ve kıdem tazminatının boşta geçen süre ücretinden MAHSUBUNA,'' şeklinde karar verildiği, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine, ... karar sayılı ilamı ile davalıların temyiz isteminin reddine karar verilerek mahkeme dosyasının kesinleştiği anlaşılmıştır. ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/877 takip sayılı dosyası incelendiğinde; 26/02/2019 tarihinde başlatılan ilamlı icra takibinde dosya alacaklısının ..., borçlunun ... A.Ş olduğu, takibin 2.180,00-TL işlemiş faiz, 403,20-TL yargılama gideri ve 56,05-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.639,25-TL olduğu, takibin dayanağının ... Mahkemesinin 13/07/2018 tarih ve ... karar sayılı ilamı olduğu, davalı ... A.Ş tarafından 02.04.2019 tarihinde alacaklıya verilmek üzere 3.288,79-TL'nin İcra Dairesi'ne yatırıldığı anlaşılmıştır. ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/1648 takip sayılı dosyası incelendiğinde; 12/04/2019 tarihinde başlatılan ilamsız icra takibinde dosya alacaklısının ... tarafından 19.06.2019 tarihinde alacaklıya verilmek üzere 156.100,56-TL'nin İcra Dairesi'ne yatırıldığı anlaşılmıştır.

Hesap bilirkişisi ...'den 01/02/2022 tarihinde aldırılan bilirkişi rapora göre özetle; Yukarıda yapılan detaylı inceleme ve açıklamalar doğrultusunda; dava dışı işçi ...'a, davacı tarafından yapılan İşçilik alacakları ödemelerinin, Dava konusu ile ilgili Yargıtay kararları, Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu olmadığını, işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve Ssosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerektiğini, kapsamında ve detayları raporun inceleme ve hesaplamalar kısmında verildiği üzere, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarından, davacı ile sözleşme imzalayan firmaların sorumlu olduğunu, bu doğrultuda, davacı tarafından yapılan ödemelerin, aşağıdaki tutarlarda talep edilebileceğini, ... Temizlik Turizm Tekstil Kağıtçılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi 73.979,74TL, ...Elektrik İnşaat Mühendislik Teknik İşletim Ve Temizlik Sanayi Ticaret Limited Şirketi 6.395,68TL talep edileceğini rapor etmiştir.

Bilirkişi raporu denetime elverişli olduğundan hükme esas alınmıştır.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Kıdem tazminatı da dahil olmak üzere ödenen işçilik alacakları ve fer'ilerinden dolayı sözleşme, genel ve teknik şartname ile ek diğer belgelere göre asıl işveren davacının sorumlu olacağının kararlaştırılmaması halinde davalıların ödenen bu alacağın tamamından kendi dönemleri ile sınırlı sorumlu olacağı kabul edilmektedir. Taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme ve eki belgelerinde bu yönde bir hüküm bulunmadığından alt işverenlerin ödenen tazminat ve fer'ilerin tamamından kendi dönemleri ile sınırlı olarak sorumlu oldukları anlaşılmaktadır. (bkz. Aynı yönde ... karar sayılı ve 12/02/2020 tarihli ilamı) Deliller değerlendirilmiştir.

Yukarıda belirtilen olgular ve tüm dosya kapsamı incelendiğinde, dava dışı işçinin eldeki davada taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine istinaden davalılar yanında çalıştığı dönemlerin dosyamız arasında bulunan SGK kayıtlarına göre tespit olunduğu, bu çalışması karşılığı kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, boşta geçen süre ücreti, işe başlatmama tazminatı ve ferileri nedeniyle başlatılan icra takibine istinaden ve işçilik alacaklarından kaynaklı davacı tarafından işçiye ödemede bulunulduğu, yukarıda belirtilen Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereğince işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçilerin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarına dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin ödediği bedeli ve ferileri talep etme hakkı bulunduğunun kabulünün gerektiği, bir kısım davalı vekilinin zamanaşımı itirazının eldeki davada uygulanması gerekli zamanaşımı süresinin TBK md. 73/1 maddesi gereğince 10 yıl olması nedeniyle reddi gerektiği (bkz. bu konuda Yargıtay HGK'nun 2013/3-1814 esas ve 2013/715 karar sayılı 15/05/2013 tarihli ilamı), mahkememizin eldeki davaya bakmakla yetkili ve görevli olduğu, yukarıda belirtilen olgulara uygun olarak kıdem tazminatı ile feri nitelikteki icra harç ve yargılama giderlerinden işçinin davalı alt işverenlerdeki çalışma dönemlerine isabet eden tarihler dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesi tüm işverenlerin ayrı ayrı sorumlu olması, ihbar tazminatı, boşta geçen süre ücreti, işe başlatmama tazminatı ve yıllık izin ücretinden son işverenin sorumlu olması esasına uygun olarak yargısal denetime elverişli şekilde hazırlanan bilirkişi raporuna mahkememizce itibar edildiği, dava dışı işçinin davalılar dışındaki diğer alt işverenler nezdindeki çalışmasının yapılan hesaplamada ayrık tutulduğu, davacının dava ve ıslah dilekçesinde taleple bağlılık ilkesi gereği istem konusu ettiği ve ödediği tüm bedeli bu esaslara göre davalılardan rücuen tazmini talebinin yerinde olduğu, son ödeme tarihi itibarıyla davalıların temerrüde düştüğü, taraflar tacir olduğundan bu tarihten itibaren tespit edilen talep gibi tutara avans faizi yürütülmesi gerektiği anlaşılmakla birlikte mahkememizce ... Dairesinin ... karar sayılı ilamında belirtilen ilkeler ışığında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda her bir davalının sorumluluk kapsamı ayrı ayrı belirlenerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

DAVANIN KABULÜ ile;

1.Kabul edilen 80.375,42-TL'nin

A) 73.979,74-TL'sinin davalı ... Tem. İnş .Teks. Gıda İş Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, B) 6.395,68-TL'sinin davalı ...Elek. İnş. Müh. Tek. İşl ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den 19/06/2019 tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

2.Alınması gereken 5.490,44-TL harçtan peşin alınan 59,30-TL peşin harç ve 1.370,00-TL ıslah harcın mahsubu ile bakiye 4.061,14-TL'nin davalılardan ( 3.737,90TL'sinin ... Tem. İnş .Teks. Gıda İş Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 323,24TL'sinin ...Elek. İnş. Müh. Tek. İşl ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak hazineye irad kaydına,

3.Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AÜT gereğince 11.248,80-TL vekalet ücretinin davalılardan (10.353,70-TL'sinin ... Tem. İnş .Teks. Gıda İş Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 895,10-TL'sinin ...Elek. İnş. Müh. Tek. İşl ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak davacıya ödenmesine,

4.Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olarak 59,30-TL başvurma harcı, 59,30-TL peşin harç, 1.370,00TL ıslah harcı, 8,50-TL vekalet harcı 800,00-TL bilirkişi ücreti, 222,10-TL posta masraf gideri olmak üzere toplam 2.519,20-TL'nin davalılardan (2.318,75-TL'sinin ... Tem. İnş .Teks. Gıda İş Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 200,45-TL'sinin ...Elek. İnş. Müh. Tek. İşl ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak davacıya ödenmesine,

5.Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

6.6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki saatlik ücret tutarı karşılığı ticari arabulucu ücreti olan 1.320,00-TL'nin davalılardan ( 1.214,96TL'sinin ... Tem. İnş .Teks. Gıda İş Güv. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 105,04TL'sinin ...Elek. İnş. Müh. Tek. İşl ve Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den) alınarak hazineye gelir kaydına,

7.HMK 333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, İlişkin, davacı vekilinin ve davalı ... Temizlik vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı tarafın yokluğunda verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.07/07/2022