7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın açık yargılaması ve dosyanın tetkiki sonunda;

davacı vekili özetle; müvekkili şirkctin, 2012 yılından itibaren PVC Streç Film üretimi konusundaki projelerini başarıyla yerine getirdiğini ve faaliyetlerini ihracat bazında sürdürdüğünü, bugüne dek yapmış olduğu ihracat işlemlerinde hiçbir problem yaşamayan müvekkili şirketin davalılar tarafından zarara uğratıldığını, Müvekkili şirketin yapmış olduğu ihracat işleminde ihracatçı/satıcı/amir konumunda olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini belirlediğini, dava dışı muhatap/ithalatçı/alıcı ... şirketi ile 30.11.2020 tarihinde kurduğu satış sözleşmesi ve proforma fatura gereği 73.062,00 USD bedelin tahsili için müşterisi bulunduğu bir nolu davalı ... Bankasına başvuru yaparak vesaik mukabili tahsilat belgelerini teslim ettiğini, ...ye teslim edilen belgelerin dolaşım belgesi, konişmento, ticari fatura ve çeki listesinden oluştuğunu; müvekkili şirketin 08.01.2021 tarihinde bu belgelerin orijinallerini dava dışı tahsilat bankası ....ya gönderilmek üzere davalı .... “alındı” kaşesi ihtiva eden teslimat kaşesi ile birlikte teslim edildiğini, ilgili belgelerden sadece satış sözleşmesine ilişkin bilgilerin müvekkili şirket tarafından doldurulduğunu, davalı .... şirketinin seçiminin tamamen davalı ... ye ait olduğunu, ayrıca evrakın ICC 522’ye tabi sayılması koşulunun da davalı ... tarafından getirilmiş olduğunu, gereken işlem ücretlerinin ise müvekkili şirket tarafından ödendiğini; Davalı ...nin almış olduğu vesaiki .... referans numarası ile numaralandırarak diğer davalı ... şirketine üç gün sonra 11.01.2021 tarihinde teslim ettiğini; İlgili dokümanı alan davalı ...’nin 12.01.2021 tarihinde ... takip numarası ile gönderiyi taşımaya başladığını, kargo etiketinden de anlaşılacağı üzere gönderiyi business dokumant olarak nitelendirdiğini; Müvekkili şirketin emtia bedelini tahsil için muhatap ... Bankası ... Şubesine başvurduğunda söz konusu vesaikin İtalya gümrüğünde kaybolduğu bilgisinin verildiğini, müvekkili şirketin kayıp bilgisine ilk kez 02.02.2021 tarihinde vakıf olduğunu; Vesaikin kaybolduğu bilgisi üzerine emtianın 02.02.2021 tarihinde emtianın taşıyıcısı dava dışı ... Lojistik şirketine, dava dışı alıcı ile yaşanan problem nedeniyle emtianın geri çekilmesi talimatının verildiğini, ... Lojistik tarafından konteynır numaraları üzerinden yapılan kontrollerinde emtianın orijinal konişmentosu karşılığında alıcı .. şirketine teslim edildiğinin ortaya çıktığını; Aradan geçen zaman içerisinde davalıların müvekkili şirketin zararlarını gidermediğini, müvekkili şirketin davalı ...ye 19.02.2021 tarihinde ödeme talebinde bulunduğunu, ancak davalı ...nin bedelsiz olarak kendilerinin ibra edilmesi talebini içeren ibraname hazırladıklarını, zararın karşılanmamasına gerekçe olarak 522 nolu broşür kapsamında belgelerin gönderilmesinden kendilerinin sorumlu olmamasını gösterdiklerini; 19.03.2021 tarihinde ise her iki davalıya da 72.828,30 Euro tutarındaki zararın ödenmesi gereğinin noter aracılığı ile ihtar edildiğini, ancak her iki davalının cevabi ihtarnameleriyle reddettiklerini; ICC 522 sayılı broşür hükümlerinin kanun veya uluslararası antlaşma olmadığını, ancak ticari teamül, örf ve adet, sözleşme şartı ve genel işlem şartı olarak nitelemelerin olduğu, dava konusu bakımından ise sözleşme metnine davalı banka tarafında yerleştirilmesi nedeniyle genel işlem koşulu ile karşı karşıya bulunulduğu ve bu nedenle içi hukuku hükümlerine aykırılık oluşturamayacağı, ICC kurallarının emredici hukuk kuralı olamayacağının açıkça broşürde yer aldığını; Somut ilişkide davalı ...nin yegâne ediminin dava konusu belgelerin tahsil bankasına ulaştırmaktan ibaret olduğunu; 08.01.2021 tarihli “alındı” kaşeli belgede kargonun ... ile gönderilmesi ibaresinin bulunmasına rağmen bu kısmın müvekkili şirket tarafından doldurulmadığını sadece satış sözleşmesine ilişkin hususların doldurulduğunu davalı ...’nin davalı ...nin ifa yardımcısı olduğunu ve onun kusurlu davranışlarından TBK m.115-116 gereği sorumlu olduğunu Müvekkili şirketin alelade bir posta hizmeti almak için ...ye başvurmadığını; Söz konusu vesaikin 13.01.2021 tarihinde kaybolmasına rağmen davalı ....nin 19 gün geçtikten sonra müvekkili şirketi bilgilendirdiğini ve bu bilginin paylaşılmasından tam bir gün önce emtianın alıcı tarafından teslim alındığını, dolayısıyla davalı ... nin sadakat ve özen yükümlülüğüne uymadığını, müvekkilinin menfaatlerini gözetmediğini (TMK m.2; TTK m.18/2; TBK m.506); Davalı ... şirketinin söz konusu vesaiki Salerno İline ulaştırmasına rağmen ne yazık ki tahsilat bankası yerine kötü niyetli olarak dava dışı alıcı ... şirketine teslim ettiğini, bu şirketin de emtiayı elindeki belgelerle bedelsiz olarak gümrükten çektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 72.828,30 Euronun ihtarname tarihi olan 19.03.2021 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereği işletilecek faiziyle birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB’nin kuru üzerinden davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

davalı .... Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili bankanın tahsilat bankasına vesaikin gönderilmesine aracılık ettiğini, vesaikin taşıma sırasında kaybolmasından dolayı davanın diğer davalıya yöneltilmesi gerektiğini; Davacı yanın sunulan delilerden başka delil sunmasına muvafakatlerinin olmadığını, Müvekkili banka davacı tarafından iddia edilen vakıaya taraf olmadığından davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, müvekkili bankanın davacını talimatlarını yasalar ve ICC 522 sayılı broşür kapsamında basiretli bir tacir gibi yerine getirdiğini, tahsilat işlemine aracılık etme işini tam ve eksiksiz yaptığını; davacının 08.01.2021 tarihli tahsilat talimatında vesaikini ... ile gönderilmesi talimatının açıkça yer aldığını, bu seçimin müvekkili tarafından yapılmadığını, 522 sayılı broşür hükümlerinin bağlayıcı olmadığı iddiasının yerinde olmadığını; Davacı yanın müvekkili bankanın kayıp durumunu geç bildirdiği ve sadakat hükümlerini ihlal ettiği iddialarının yerin olmadığını 522 sayılı broşürde bankaların kendi kontrolü dışımdaki nedenlerle ortaya çıkan zararlardan sorumlu olmadıklarını (m.14), tahsilat bankasına zarfın boş teslim edilmesinden dolayı vesaikin ulaşmadığını; davacının uluslararası ticaret ile iştigal eden bir şirket olduğunu, kendisine düşen dikkat ve özeni yerine getirmemiş olmasının sonuçlarını müvekkili bankaya yıkmaya çalıştığını; davanın ihracat işleminde alıcı konumundaki ... şirketine ihbar edilmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Tic. A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davada davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, hava taşıma kaynaklı ihtilaflarda ilgili konvansiyonlara göre taraf sıfatının gönderice ya da alıcı üzerinde olduğunu, davacı ile aralarında sözleşme olmaması nedeniyle pasif husumet ehliyetinin de olmadığını; Konişmentonun doldurulmasının gönderenin sorumluluğunda olduğunu, diğer davalı ...nin her ne kadar gönderinin ihracat belgesi olduğunu beyan etmesine rağmen 0,5 kg gönderi için özel menfaat beyanında bulunmadığını, sadece “busenessdocument” yazmanın özel menfaat beyanı anlamına gelemeyeceğini; Somut olayda Montreal 99 hükümlerinin uygulanması gerektiği ve bu konvansiyona göre müvekkili şirketin sorumluluğunun mutlak sınırlı sorumluluk olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

Dava, alacak isteminden ibarettir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı ... tarafından diğer davalı ...’ye taşınması için teslim edilen ... referans numaralı vesaiklerin taşıma sırasında kaybolup olmadığı, kayboldu ise davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, Montreal 99 Konvansiyonu hükümlerine göre davalı ... bakımından sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanıp yararlanamayacağı ve davalıların dava konusu zararda sorumluluk miktarlarının belirlenmesi noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Mahkememizce 22/12/2022 tarihli bilirkişi kök raporu ve 19/04/2023 uyap tarihli bilirkişi ek raporundaki tespitin olayın oluş şekline uygun görülmesi nedeniyle bilimsel veri ve içeriğe sahip denetime elverişli kabul edilmiş, hükme esas alınmıştır. Davacı ile davalı banka arasında 22.8.2016 tarihli (Ticari Müşteri Sözleşmesi) bulunmaktadır.

08.01.2021 tarihli yazıda özetle 72.828,30 Euro değerde 29.12.2020 tarihli ve .... nolu fatura kapsamında emtianın vesaik mukabili ihracat işlemiyle ilgili yükleme işleminin gerçekleştirildiği, ekli evrakların ithalatçının bankasına (.../TNT/…..) ile gönderilmesi istenmektedir. Söz konusu yazıda ICC 522 kurallarının uygulanacağı atfı bulunmaktadır. Belge davacı tarafından imzalanmıştır. Taşıma Senedi (... Nolu (Kargo Takip No)) ve Gönderinin Takibi Gönderen davalı ... Bankası, gönderilen davacının müşterisinin bankası ..., gönderinin varacağı yer Salerno- İtalya, gönderinin ağırlığı 0,5 kg, içeriği Buseniss Document (ticari belge) olduğu anlaşılmaktadır. İlişikteki gönderi takip çizelgesine göre gönderi 13.01.2021 tarihinde varma yerin Salerno’da ithalatçının bankasına teslim için sunulduğu, fakat alıcı tarafından kabul edilmediği (Recipientrefuseddelivery) şerhi ile davalı ...’nin sisteminde yer aldığı, davalı ...tarafından 11.01.2021 tarihli ihracatın “vesaik mukabili ödeme” koşullu ve emtia bedelinin 72.828,30 Euro olduğuna ilişkin swift’i alıcının bankası ...’ya gönderdiği anlaşılmaktadır. Mail Yazışmaları: ... şirketi görevlisi ...’den davacı şirket görevlisi ...’na gönderilen 03.02.2021 tarihli mailde emtianın alıcı tarafından orijinal konişmentosu karşılığında 01.02.2021 tarihinde teslim alındığı ve bu nedenle artık geri çekilmesinin söz konusu olmadığı ifade edilmektedir. Davacı ile taşıyıcı link şirketi arasındaki daha önceki mailerden emtianın geri çekilmesi talebinin davacı tarafından 02.02.2021 tarihinde taşıyıcı link şirketine verildiği anlaşılmaktadır. Davalı ... Bankası görevlisi ... tarafından davacı şirket yetkilisi ...’a gönderilen 25.02.2021 tarihli mailde özetle; ... ile davacı şirketin bilgilerini yasa ve prosedür gereği paylaşmalarının mümkün olmadığı ve bu nedenle davacı şirketten bir muvafakatname talep edildiği görülmektedir. Davacı şirketin bu muvafakatnameyi

02.02.2021 tarihli yazıları kapsamında verdiği anlaşılmaktadır.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, celp edilen bilgi ve belgeler, alınan bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamına binaen; Davacı ile davalı banka arasında 22.8.2016 tarihli Ticari Müşteri Sözleşmesi bulunduğu, Somut olayda davacı yan şirketin satıcı ithalatçı, davalı yapı kredi bankası muhbir banka ve davalı ... şirketi ise posta hizmeti veren ve taşıması sırasında evrakın kaybolduğu şirket olduğu; davalı ...’nin sorumluluğu açısında Montreal 1999 Konvansiyonu hükümlerinin uygulanacağı ve bu sorumluluğun emtianın brüt kg başına 22 SDR olduğu, dava konusu emtianın 0,5 kg olduğu ve bir kg karşılığı 22 SDR ile sınırlı sorumlu olduğu, bu miktarın karar tarihi itibari ile TCMB Kurları dikkate alınarak Euro türünden sorumluluk miktarının belirlenmesi gerektiği itibar edilen bilirkişi raporunda tespit edilmiş olup güncel kur fiyatına göre sorumluluk miktarının 28,34 Euro olduğu (MonK m.22-24); Davalı Yapı Kredi Bankası ile davacı şirket arasındaki ilişkinin vekalet ilişkisi olduğu, aralarındaki sözleşmeye göre ICC 522 sayılı Broşür hükümlerinin sözleşme şartı haline getirildiği, bu nedenle davalı ....nin dava konusu vesaikin ayrıntılı incelenmesinden ve postadaki kaybından sorumlu olmadığı, ancak davacının ödeme sürecine davalı bankayı dahil etmesindeki amacın, adi bir posta hizmeti almaktan öte tahsilat risklerini azaltmak olduğu ve bu nedenle davalı bankanın bilgi birikimi ile uzmanlığında yararlanmak olduğu, bankacılığın özel izin ve ruhsat gerektiren bir iş olması da dikkate alınarak dava konusu zararın sevkiyat öncesi ve kargonun postada kaybolması sonrasındaki özen ve sadakat yükümlülüğünün ihlaline dayandığı, Davalı .... Bankasının sigorta ve özel menfaat beyanı yapmadan veya yapılmasını sağlamadan vesaiki sevkiyata tabi tuttuğu; Sevkiyata tabi vesaiki bir asıl bir fotokopi şeklinde karma ederek iki ayrı kurye ve birer gün ara ile göndermesi halinde kaybolmanın ortaya çıkardığı riskin minimuma ineceği, davalı bankanın sevkiyatı kendi adına yapmasına göre numarası ile sevkiyat evrakı kendi uhdesinde bulunduğundan sevkiyat aşamalarını takip ve kontrol etmesi gerektiği, ancak İthalatçının bankasının 14.01.2021 tarihinde vesaiki teslim almayı reddetmesine rağmen davacıyı haberdar etmediği, dava konusu zararın tamamından (72.838,30 Euro) davalı .. şirketinin davacıya karşı sorumlu olduğu, ancak bunun 28,34 Euro kısmı ile sınırlı olmak üzere davalı ...’nin müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğu, davacı yanın davasını, davalı bankaya karşı vekalet sözleşmesine dayanarak; davalı ...’ye karşı ise TBK m.507/3 gereği yöneltebileceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın kısmen kabulü ile;

-Davanın kısmen kabulü ile 72.809,96 EURO nun taleple bağlı kalınarak 19/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet Bankalarının EURO ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki döviz satış kuru üzerinde Türk Lirası karşılığının davalı ...

Bankası A.Ş. den tahsili ile davacıya ödenmesine, -Davanın kısmen kabulü ile 28,34 EURO nun taleple bağlı kalınarak 19/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet Bankalarının EURO ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki döviz satış kuru üzerinde Türk Lirası karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin REDDİNE,

2.Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 50.455,67 TL harçtan peşin alınan 12.617,10 TL harcın mahsubu ile eksik 37.838,57 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına, (davalı ... Şirketi'nin 28,34 euro*10,1446- 19,63 TL sinden sorumlu olmak kaydıyla )

3.Davacı tarafından yapılan 6.300,65 TL yargılama gideri ile. 12.684,90 TL. toplam harç masrafı ki toplam 18.985,55 TL.yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4.HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırılan avanstan kullanılmayan gider avansının (iş bu kararın tebliğ gideri avanstan karşılanmak ve bu gider mahsup edilmek kaydıyla) kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,

5.Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 99.217,45 TL avukatlık ücretinin davalı ... Bankası A.Ş. den tahsili ile davacıya ödenmesine,(72.809,96 EURO-28,34 EURO/ 10,1446 TL olarak hesaplanmıştır. )

6.Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 287,50 TL avukatlık ücretinin davalı ... ... Şirketinden tahsili ile davacıya ödenmesine,(bu davalı yönünden kabul edilen 28,34 EURO/ 10,1446 TL olarak hesaplanmıştır. )

7.Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konu hakkında karar verilmesine yer olmadığına,

8.Davalı .... Bankası A.Ş. kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 186,05 TL avukatlık ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

9.Davalı ... ... Şirketi kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 99.242,38 TL avukatlık ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, (talep miktarı olan 72.828,30 euro - bu davalı yönünden kabul edilen miktar olan 24,34 euro=72.803,96*10,1446 TL üzerinden hesaplanmıştır. )

10.Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,

Dair karar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde HMK'nun 342.maddesi gereğince dilekçe ile mahkememize veya başka bir yer mahkemesine İstinaf kanun yolu harcı, tebliğ giderleri dahil olmak üzere tüm giderler ödenerek istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/06/2023 Başkan ...