12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin davalı şirket ile 30,03.2015 yürürlük tarihli .... Noterliği 29.03.2015 tarihli ... yevmiye numaralı “Acentelik Sözleşmesi” imzalandığını ve sözleşme ile davacının davalı şirketin acentesi olarak ... İli, ... İlçesi sınırları içerisinde acente olarak faaliyet gösterdiğini, davacının faaliyetleri sonucu davalı şirketten acentelik hizmetleri karşılığında acentenin cirosu üzerinden % 30, dağıtımı üzerinden ise % 15 hak ediş aldığını, sözleşme süresinin beş yıl olarak düzenlendiğini, davalı şirkete .... Sulh Ceza Hâkimliği'nin 17.11.2015 tarih ve ... Değişik İş Sayılı kararı ile aynı tarihte kayyım atandığını, kayyım atanması sonrası faaliyetlerine devam eden davacının acente olarak hizmet verdiği süre boyunca hiçbir şekilde kanuna, ilgili yönetmeliklere ve sözleşmeye aykırı davranmadığını, davacının görevini layıkıyla yerine getirerek davalı şirketi ticari örf ve adetlere uygun olarak temsil ettiğini, ancak davalı yanın 21.09.2016 tarihinden itibaren hiçbir sebep göstermeksizin haksız olarak acentelik sözleşmesini feshettiğini, davalı tarafından .... Noterliği 16.09.2016 tarihli ... yevmiye numaralı haksız fesih ihbarnamesinin davacıya 19.09.2016 tarihinde tebliğ edildiğini, haksız olarak feshedilen sözleşme sonucu davalı yan davacıya kanundan ve sözleşmeden kaynaklanan hiçbir kusur atfetmediğini, haksız fesihten dolayı davacının zarara uğradığını, bu zararlarının dava tarihinden itibaren yasal faizin altında kalmamak koşulu ile ticari avans faizi ile talep ve dava etmiştir

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; .... Sulh Ceza Hâkimliği 17.11.2015 tarih ...

D. İş sayıtı kararı ile davalı şirkete ...

kapsamında kayyım ataması gerçekleştiğini ve daha sonra yayınlanan KHK hükümlerince tüm yönetim ve idaresinin ... tarafından devam ettirildiğini, taraflar arasında akdedilen 29.04.2015 tarihli .... Noterliği ... yevmiye ile onaylı acentelik sözleşmesinin 8. maddesi “Tarafların, tek taraflı olarak bu sözleşmeyi fesh etme hakkı vardır. Sözleşmenin süresinin bitiminden önce taraflardan birinin usulüne uygun bir fesih ihbarnamesi ile bu sözleşme fesh edilebilir” hükmünü içerdiğini, davalı şirketin sözleşme kapsamında taraflara tanınan bu hakkı kullanarak .... Noterliği'nin 16.09.2016 tarih ve ... yevmiye no.lu Fesih İhbarnamesi bildirimi ile 21.09,2016 tarihi itibariyle sözleşmeyi sonlandırdığını, davacı tarafın feshin haksız olduğunu beyan ederek kendisine kanundan veya sözleşmeden kaynaklanan hiçbir kusur atfedilmediğinden bahsettiğini, tarafların özgür iradeleri ile akdettikleri sözleşme hükümleri davalı şirkete haklı veya haksız herhangi bir sebep belirtmeden tek taraflı olarak bildirimde bulunmak yoluyla sözleşmeyi fesh yetkisini tanıdığını, CMK 133. madde ile atanan kayyım heyetinin göreve başlaması ile davalı şirketinde bağlı olduğu ... A.Ş. Grup Şirketleri nezdinde birçok inceleme ve denetim yapıldığını, bu yapılırken asıl gaye olan şirketlerin ticari faaliyetlerinin zarar görmeden sürdürülmesine büyük önem ve hassasiyet gösterildiğini, ancak bu süreç devam ederken ... kalkışmasının yaşanmış olması sebebiyle şirket yönetiminin hem soruşturma dosyası hem de ülkenin içinde bulunduğu sıkıntılı süreç nedeniyle bir takım önlem ve tedbirler almak durumunda kalındığını, bu kapsamda daha önce davalı şirket çalışanı olup şirket içi düzenlenen kampanyalar ile acentelik verilen kişilerin sözleşmelerinin yeniden değerlendirilerek şirket içi kararlar alındığını, davacınm sözleşmesinin bu kapsamda sonlandırıldığını, kesinlikle kabul anlamına gelmemek ile birlikte davacının kargo taşımacılığı nedeniyle kurulan sözleşme gereğince kendisinin başlanılmış ve tamamlanmamış işlerin neler olduğunu ve bu sebeple varsa uğradığı zararın miktarmı açık olarak belirtmesi gerektiğini, davacı yanca ayrıca sözleşme feshi ile elde edeceği ücret hakkından mahrum kalmasına dayalı zararları da talep edildiğini, davacının sözleşme hükümlerinden ari olarak elde edeceği ücret hakkından mahrum kalınması hasebiyle zarar tazmini istemesini düşünülemeyeceğini, davacının davalı şirkete kazandırdığı müşteri portföyü sayesinde davalının haksız kazanç sağladığını, denkleştirme talebinde bulunurken iddialarını kanıtlayan hiçbir somut verinin dava dilekçesine eklenmediğini, TTK 122. maddenin düzenlenmesinde acentenin talepte bulunabilmesi için şekli ve maddi koşulların gerçekleşmiş olmasının arandığını, TTK hükümlerinin davacının portföy tazminatı talep edebilmesi için işletmenin kazanç ve acentenin kayıp tutarının belirlenmesi olduğunu, dolayısıyla acentenin denktleştirme isteminin belirlenmesinde son sözleşme yılında elde ettiği net karın esas alınması gerektiğini, ancak net karın hesabında sadece acentenin kazandırdığı ya da ticari ilişkilerini geliştirdiği müşteri çevresi nedeniyle elde ettiği kazancın dikkate alınması gerektiğini, davacı yanın dosyaya somut veriler ibraz etmesi gerektiğini ve hakkaniyet ilkesi gereği davacı yanın lehine denkleştirme tazminatının ödenmesine karar verilmesinin hukuka uygun olmayacağını tüm bu nedenlerle davacı tarafın açtığı hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini talep etmiştir.

Dava, Haksız Fiilden Kaynaklanan Tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki ihtilaf, taraflar arasında yapıldığı bildirilen acentelik sözleşmesinin Davalı tarafça tek taraflı feshi nedeniyle, haksız fesih nedeniyle davacı tarafın zarara uğrayıp uğramadığı, varsa zararın miktarı ile işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıdan tahsili gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır. Taraflarca sunulan bilgi ve deliller ile Mahkememizce celp edilen bilgi ve deliller hep birlikte değerlendirilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlığın çözümünün uzmanlık görüşü gerektirdiği kanaati ile dosyada, tarafların ticari defter ve kayıtları da incelenmek suretiyle rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bilirkişi heyetince düzenlenen 04/07/2018 tarihli raporda özetle;

Uyuşmazlığın dayandığı sözleşmenin Acentelik Sözleşmesi ve Acentelik Sözleşmesi Ek Protokolünün 30.03.2015 tarihinde kurulduğu ve m. 1 hükmünde davalı şirketin yetki belgesi sahibi olması koşulu ile 5 yıl süreli olduğu belirlendiği, şu halde belirli süreli sürekli borç ilişkisi söz konusu olduğunu, TTK m. 133 uyarınca ilişkinin belirsiz süreli acentelik sözleşmesine dönüşmediğini, belirli süreli acentelik sözleşmesinin, sürenin sona ermesi ile kendiliğinden veya haklı bir sebebe dayanarak irade beyanı ile sona erdirilebileceğini, ancak tarafların sözleşmenin sona erdirilmesi rejiminde yasal düzenlemeden farklı hükümler kararlaştırdığını, belirli süreli acentelik sözleşmesinin sürenin bitiminden önce haklı bir sebep olmaksızın her ıkı tarafça da tek taraflı olarak sona erdirilebileceği düzenlendiğini, yalnızca acentenin sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirmek istemesi halinde bildirimi 3 ay önceden yapması zorunluluğu getirildiği, davalı tarafın da bu doğrultuda, hiçbir sebep göstermeksizin ve kendisi açısından sözleşmede düzenlenmediği için 3 aylık süre koşuluna uymadan .... Noterliğinin 16/09/2016 tarih ve ... yevmiye onul fesih ihbarnamesi ile 21/09/2016 tarihi itibariyle sözleşmeyi sonlandırdığını, davacı acentenin, ana sözleşme m 8 ve ek protokol m. 3 hükümlerinin birlikte değerlendirilerek buradan hareketle sözleşmenin eşit şartlar altında hazırlanmadığının bunun kabul edilmesi halinde sonuçları hususunun Mahkemenin takdirinde olduğunu, bu nedenle de raporda bu yönde bir değerlendirme yapılamayacağı bu nedenle de alternatifli değerlendirme yapılması gerektiği, A) Mahkemece ... Kargo ya sözleşmeyi derhal ve sebep göstermeksizin sona erdirme hakkı tanındığı görüşünde olması ve buna dayalı olarak feshin haklı olduğu kanaatine varması halinde; Başlanmış ancak tamamlanamamış işlerden doğan zararın TTK m. 121/(4) uyarınca yalnızca haklı sebep olmaksızın ve üç aylık fesih bildirim süresine uymaksızın gerçekleşen fesihlerde söz konusu olması nedeniyle talep edemeyeceği, - TTK m. 1227111 hükmü uyarınca portföy (denkleştirme) tazminatı da talep edilemeyeceği, Her ne kadar somut olayda müvekkilin sözleşmeyi feshi acentenin kusurlu davranışına dayanan bir haklı sebep oluşturmasa da amaca göre yorumla sözleşmede tanınan yetkiye dayalı feshi de bu kapsamda değerlendirmek gerektiği, - TTK m. 123/111 hükmü uyarınca, acentelik sözleşmesini diğer tarafın kusurlu davranışı nedeniyle haklı sebeplerle sona erdiren tarafın, fesihten itibaren bir ay içinde rekabet yasağı anlaşmasıyla bağlı olmadığını karşı tarafa yazılı olarak bildirmesinin mümkün olduğu, her ne kadar somut olayda müvekkilin sözleşmeyi feshi acentenin kusurlu davranışına dayanan bir haklı sebep oluşturmasa da amaca göre yorumla sözleşmede tanınan yetkiye dayalı feshi de bu kapsamda değerlendirmek gerektiği, dosya kapsamında ve cevap dilekçesinde müvekkilin rekabet yasağı anlaşmasıyla bağlı olmadığı yönünde bir beyanına rastlanılmadığı,

B. Mahkemenin ...

Kargo'ya sözleşmeyi, derhal ve sebep göstermeksizin sona erdirme hakkı tanındığı görüşüne katılmaması ve buna dayalı olarak feshin haksız olduğu kanaatine varması halinde; Başlatmış ancak tamamlanamamış işlerden doğan zararın TTK m. 121/IV uyarınca yalnızca haklı sebep olmaksızın ve üç aylık fesih bildirim süresine uymaksızın gerçekleşen fesihlerde söz konusu olması nedeniyle talep edilebileceği, - Portföy (denkleştirme) tazminatı açısından da yukarıdaki sonucun geçerli olduğu, TTK m. 1224111 hükmünün “Müvekkilin, feshi haklı gösterecek bir eylemi olmadan, acente sözleşmeyi fesh etmiş ise veya acentenin kusuru sebebiyle sözleşme müvekkil tarafından haklı sebeplerle feshedilmişse, acente denkleştirme isteminde bulunamaz” ifadesi karşısında portföy (denkleştirme) tazminatının diğer koşulları oluşmak suretiyle talep edilebileceği, bu koşulların, “a) Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve