7. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı ve davalı S.. B.. vekillerince istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1.Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalı Belediyenin tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı, davalı işyerinde 02.01.204-31.07.2009 tarihleri arasında davalı Belediyenin taşeronlarında temizlik işçisi olarak çalıştığını iş akdinin davalı Miray Ltd. tarafından fesh edildiğini, davalılar arasında muvazaalı alt işveren - üst işveren ilişkisi bulunduğunu bildirerek kıdem tazminatı ile yemek ücreti, ilave tediye ücreti, asgari geçim indirimi,vergi iadesi, yıllık izin, hafta tatili ve genel tatili ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalılar davanın reddini istemiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Taraflar arasında davacının ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir. Buna göre;

A. İşveren kapsamı yönünden;

Devlete ve ona bağlı olmak üzere, genel, katma ve özel bütçeli daireler, sermayesi değişen kurumlar, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar, Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar, 3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları. 3460 sayılı Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa değildir. 3659 sayılı Yasa ise, banka ve Devlet kurumlarında çalışan memurların aylıkları ile ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın 1 inci maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır. Yukarda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.

Keza 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu idareleri, Özel Bütçeli İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir. Sonuç itibari ile kapsam bakımından, Devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.

B. İşçi yönünden kapsama gelince:

İş Kanunu kapsamına girsin girmesin, yukarda belirtilen Devlet ve ona bağlı kurumlarda İş Kanununun 1 inci maddesindeki tanıma göre, işçi sayılan herkes bu alacaktan yararlanacaktır. Kanun, 4857 ve 1475 sayılı İş Kanunundan önceki İş Kanununa atıfta bulunmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu işçi tanımına 2 nci maddesinde yer vermiştir. Buna göre “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi” denir. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir.

Somut olayda davacı baştan beri davalı Belediyenin işçisi olduğunu davalı Belediyenin yapmış olduğu sözleşmelerin muvazaalı olduğunu iddia ederek ilave tediye ücreti talep etmiş, mahkemece davacının çalıştığı son alt işveren ile üst işveren olan davalı Belediyenin yapmış olduğu son sözleşmenin muvazaalı olmadığı gerekçesi ile ilave tediye ücreti talebinin reddine karar verilmiştir.

Oysa davacı, davalı Seyhan Belediyesinin alt işvereninde 02.11.2004 yılında çalışmaya başlamış olup; davacı vekilinin temyiz dilekçesinde belirttiği Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2012/25729 E. - 2012/28742 K. sayılı dosyasında ve Yargıtay'ın diğer kararlarında da belirtilen davalı Seyhan Belediyesi ile taşeronları arasında Mayıs 2006 tarihine kadar yapılan sözleşmelerin muvazaalı olduğu yönündeki kararlar yerleşik uygulama haline gelmiştir. Mahkemece; davacının muvazaa iddiaları değerlendirilirken davacının işe başlangıç tarihinden itibaren, davalı Seyhan Belediyesi ile diğer davalı Miray Ltd. ve davacının çalıştığı diğer firmaların yapmış olduğu sözleşmelerin, anılan emsal kararlar çerçevesinde yer alıp almadığı, yer almıyorsa davacının çalıştığı dönemde davacının çalıştığı şirketler ile davalı Seyhan Belediyesi arasında yapılmış olan sözleşmelerin muvazaalı olup olmadığı yönünde gerekli deliller toplanıp buna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile ilave tediye ücreti talebinin reddine karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir.