6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülen davaların yapılan açık yargılaması sonunda,

1.Asıl davada davacı vekili iddiasında özetle; Yurtdışı kökenli ve yenilenebilir enerji alanında faaliyet gösteren müvekkilinin, ... Valiliği Özel İdare Müdürlüğünce ihale edilen ... da/parselde yapılması planlanan “Biyometanizasyon Tesisi Yapımı ve Köy İşletilmesi İşi” için davalı şirket ile 20.06.2016 tarihinde, “Ortak Girişim ve İşbirliği Anlaşması” imzaladıklarını, bu anlaşmaya göre, davacı firmanın bu alanda sahip olduğu iş bitirme/iş deneyim belgeleri kullanılarak ihaleye girileceğini ve ihalenin bu ortak girişim üzerinde kalması durumunda, tesis için gerekli tüm mühendislik, tasarım çalışması, vacuum pressure tank (VPT) ve tüm tesis otomasyonu ile ilgili tedariki ve montajının müvekkili firmanın yapacağını, tesisin işletilmesinin ise, kurulacak olan yeni ve üçüncü bir şirket tarafından gerçekleştirileceğini, müvekkil şirketin tesisin kurulması sonrasında bu ortaklıktan kaynaklı tüm hisselerini yeni kurulacak olan işletmeci şirkete ve yatırımcı olarak da davalı ... Ltd. Şti'ne devredeceğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 8. maddesinde ortaklığı idare edecek olan ve tesisin yapımı sonrasında yatırımcı firma olarak tek kalması kararlaştırılan davalı ... Ltd. Şti'nin, sözleşmenin bu hükümlerine riayet etmemesi ve tesis için gerekli tüm mühendislik, tasarım çalışması, vacuum pressure tank (VPT) ve tüm tesis otomasyonu ile ilgili tedariki ve montajının yapılması işini davacı ... Ltd. Şti. dışında başka bir firmaya yaptırması durumunda, davacı firmaya 250.000,00 Euro bedeli ceza olarak ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 5. maddesinde ise davacı firmanın iş bitirme/iş deneyim belgelerinin kullanılması karşılığında davalı şirketin belirli aşamalarda davacı şirkete (10.000+15.000+15.000+20.000) olarak toplam 60.000,00 Euro bedel ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, ... Valiliği Özel İdare Müdürlüğü ile 27.06.2016 tarihinde yap/işlet/devret modeli ile işletilecek olan tesise ait 25 yıllık süreyi içeren sözleşmenin imzalandığını, iş sahibi idare olan ... Valiliği ile imzalanan sözleşme sonrasında taraflar arasında 20.06.2016 tarihinde sözleşme ile kurulan Ortak Girişimin amaçları doğrultusunda 14.07.2016 tarihinde "... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti & EES Mühendislik Ltd. Şti İş Ortaklığı" adı altında ortakların hisseleri ve ortaklığın idaresine ait hükümleri de içeren sözleşmenin imzalandığını ve revize hükümler getirildiğini, ortaklığın amacı doğrultusunda davacı ... Ltd. Şti.' nin 14.07.2017 tarihli revize sözleşmede hissesini %01'e düşürerek kalan hisselerini davalı ... Ltd. Şti.ne devrettiğini ve ortaklığın idaresinin davalı ... Ltd. Şti” nin hissedarı olan Ferhat POLAT'a bırakıldığını, iş ortaklığını idare eden davalı ... Ltd. Şti.' nin taraflar arasındaki ortaklık sözleşmesi hükümlerine riayet etmeyip oyalayıcı bir sürece girdiği ve 20.06.2016 tarihli ortaklık sözleşmesinin 6. maddesinde zikredilen işleri başka firmalara yaptırma hedefine yöneldiğini, müvekkilin gerek noter ihtarnamesi gerekse e-posta yazışmaları ile davalı ile iletişime geçmeye çalıştığını, davalı ... Ltd. Şti., davacı şirketin tüm taleplerini cevapsız bıraktığını, davalı ... Ltd. Şti nin, Ortak Girişime ait hükümlere de aykırı hareket ederek davacı firmaya haber vermeden başka bir firma ile anlaştığını ve işe başlattığını, bu durumu davacının sosyal medyadan öğrendiğini, davacının iş deneyim/iş bitirme belgesinin kullanılması karşılığı olarak bir kısım işlerin yapılmasını müteakip aşamalarda davacıya ödenmesi gereken bedellerin de ödenmediğini, sadece ... İl Özel İdaresiyle sözleşmenin imzalanmasını müteakip 10.000,00 Euro ve Çevre Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporunun alınmasını müteakip de 15.000,00 Euro ödemesinin gerçekleştiğini, davalı ... Ltd. Şti. gerek sözleşme hükümlerini gerekse yasal hükümleri açıkça ihlal ederek edimlerini yerine getirmekten kaçındığını, ve davacı şirketin mağduriyetine yol açtığını, Ortak Girişimler güven ilişkisine davalı olduğundan taraflar arasında çıkan uyuşmazlık neticesinde bir ortağın diğerine karşı açacağı alacak davasında aynı zamanda ortaklığın feshinin ve tasfiyesinin de talep edilmesi gerektiğini belirterek, dava konusu Uyuşmazlığın Euro cinsinden para olması nedeniyle Euro para biriminin dava tarihi itibariyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verileri dikkate alınarak Türk Lirasına çevrilmesi ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00TL' nin cezai şart olarak davalı ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti tarafından davacı müvekkiline ödenmesine, hükmedilecek miktara dava tarihi olan 15.03.2018 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi uygulanmasına, taraflar arasındaki iş ortaklığının feshi ve tasfiyesi işleminin mahkeme tarafından yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen davada iddiasında; Asıl davadaki iddialarını tekrarla, taraflar arasındaki 20/06/2016 tarihli sözleşmenin 5. Maddesi uyarınca davacının iş bitirme ve deneyim belgesinin kullanılması karşılığı ön lisans belgesinin alınmasını müteakip ödenmesi gereken 15.000 Euro bedelin ödenmediğini, bu bedelin ödenmesi için noterden 23/05/2018 tarihinde ihtar çekilmesine rağmen ödenmemesi sebebi ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak, bedelin TL'ye çevrilmesi ile 10.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 10/05/2018'den işleyecek ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

3.Davacı vekili 27/09/2019 tarihli ıslah dilekçesi ile; Asıl davadaki talebini 1.850.000 TL'ye, birleşen davadaki talebini ise 211.400 TL'ye yükseltmiştir.

4.Davalı vekili davalara yönelik savunmasında özetle; Sözleşmenin 8. maddesinin cezai şart olarak değil, tazminat (kâr kaybı) şartı olarak düzenlendiğini, sözleşmenin 6. maddesinde belirtilen tesis için gerekli mühendislik, tasarım çalışmaları vs. yapılması konularında yapılmış bir sözleşme olmadığını, bu konuda ileride bir sözleşme yapılması konusunda taahhüt niteliğinde olduğunu, diğer bir ifade ile sözleşmenin 6. maddesinin en fazla bir "sözleşme yapma vaadi", "önsözleşme" niteliğinde olduğunun ileri sürülebileceğini, ancak ileride yapılacak asıl sözleşmenin esaslı unsurları belirlenmediği için bahis konusu hükmün ön sözleşme olduğunu da söylemenin mümkün olmadığını, zira bu ön sözleşmede ileride yapılacak asıl sözleşme için bir bedel de belirlenmediğini, davalı için asıl sözleşmeyi yapmanın mutlak bir zorunluluk olmadığını, ortak girişim ve işbirliği anlaşması imzalandıktan sonra taraflar arasında asıl sözleşmeye ilişkin müzakerelere devam edildiğini, 17.10.2017 tarihinde davacıya gönderilen e-posta ekindeki "Teklif Değerlendirme" yazısında 20.06.2016 tarihli sözleşme doğrultusunda işin bir bölümünün yapım önceliğinin davacıya ait olduğunu, ancak bu önceliğin piyasadaki diğer yüklenicilerle benzer şartların teknik ve ekonomik olarak sağlanması durumunda geçerli olacağını, aksi takdirde tesisin davacı tarafından (teklif edilen bedel ile) kurulmasının teknik ve ekonomik açıdan zarar vereceğini, fiyatların revize edilmesinin istendiğini, davacının 09/10/2017 tarihli e-postasında çok açık ve net bir şekilde işlerin bir başka şirkete yaptırılması durumunun kabul edildiğinin ihtilafsız ve itirazsız olarak dile getirildiğini, davacının e-posta ve ihtarnamelerinde belirtilenin aksine uygun fiyat sunmadığını, basiretli bir tacir olarak hareket etmek zorunda olan davalının tesisin yapımı için davacı dışında piyasadaki diğer yüklenicilerden teklif almak zorunda kaldığını, davacının teklif ettiği bedelden yaklaşık 1.000.000 Euro daha düşük bedel ile işi yapmayı teklif eden başka firmaların bulunduğunu ve müvekkilin ekonomik olarak en uygun teklifi veren başka bir firma ile anlaşmak durumunda kaldığını, 20.06.2016 tarihli ortak girişim ve iş birliği anlaşmasının 6. maddesinin ancak bir icap olarak kabul edilebilir olduğunu ve icapçının sözleşme taraflarına tanınan haklarını kullanmasının da söz konusu olamayacağını, davacının kâr kaybının söz konusu olmadığını, kâr kaybının bir müspet zarar olduğunu, ortada geçerli olarak doğmuş bir sözleşme söz konusu olmadığı için kâr kaybından da söz etmenin mümkün olmadığını belirtilerek, davaların reddini istemiştir.

5.Tarafların iddia ve savunmaları ile dosyaya sunulan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı, asıl davada, taraflar arasındaki 20/06/2016 tarihli sözleşmeden kaynaklanan cezai şart bedelinin davalıdan tahsilini ve adi ortaklığın feshini ve tasfiyesini, birleşen davada ise aynı sözleşmeden kaynaklanan alacağının tahsilini talep etmiş, davalı ise davaların reddini istemiştir.

Tarafların ... Valiliği İl Özel İdaresinden kiralanacak yer üzerinde yapılmak ve işletilmek üzere kurulacak olan "... İl Özel İdaresi Biyometanizasyon Tesisi Yapımı" için arsa kiralama ihalesine ortak girişim olarak teklif verilmesi ve ihalenin ortak girişim uhdesinde kalması halinde hem ortak girişim taraflarının, hem de proje yönetiminin görev ve sorumluluklarının belirlenmesi amaçlı 20/06/2016 tarihli sözleşmenin, taraflar ve dava dışı Ersis Enerji Müh. Ltd. Şti. arasında imzaladıkları, tarafların oluşturduğu ortak girişim ile ... Valiliği arasında 27/06/2016 tarihli Yap-işlet-Devret sözleşmesinin imzalandığı, 14/07/2016 tarihinde yapılan revize sözleşmesi ile davacı hissesinin %1'e düşürüldüğü ve davacının kalan hissesini davalıya devrettiği ihtilafsızdır. Davacı, asıl davada;

20/06/2016 tarihli sözleşme uyarınca, ... İl Özel İdaresinin açtığı ihalenin iş ortaklığına kalması halinde, sözleşme kapsamındaki işlerin davacı tarafça yapılmasını kabul edilmesine rağmen, davalının bu işleri 3. kişiye yaptırması sebebi ile sözleşmede kararlaştırılan cezai şart bedelinin tahsilini ve adi ortaklığın feshini ve tasfiyesini, birleşen davada ise aynı sözleşmede kararlaştırılan ve ödenmeyen bakiye alacağının tahsilini talep etmiş, davalı ise taraflar arasındaki 20/06/2016 tarihli sözleşmenin ön sözleşme mahiyetinde olduğunu, asıl sözleşmenin imzalanmaması sebebi ile davalıyı bağlayıcı hükümler içermediğini belirterek, davaların reddini istemiştir. Buna göre taraflar arasında imzalanan 20/06/2016 tarihli sözleşmenin ön sözleşme mahiyetinde olup olmadığı, taraflar açısından bağlayıcı olup olmadığı, sözleşmede belirtilen hükümlerin cezai şart mahiyetinde olup olmadığı, davacı lehine cezai şart şartlarının oluşup oluşmadığı, davacının alacağının olup olmadığı konusunda ihtilaf olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasında düzenlenen "Ortak Girişim ve İşbirliği Anlaşması" başlıklı, 20/06/2016 tarihli sözleşmenin ilgili maddelerinde; -Sözleşmenin başlangıç kısmında ; “İşbu sözleşmenin ... İl Özel İdaresinden kiralanacak yer üzerinde yapılmak ve işletilmek üzere kurulacak olan ...tesisi için ... İl Özel İdaresi Biyometanizasyon Tesisi Yapımı İçin Arsa Kiralama İhalesine ortak girişim olarak teklif verilmesi ve ihalenin ortak girişim uhdesinde kalması halinde hem ortak girişim taraflarının, hem de proje görev ve sorumluluklarının belirlenmesi için düzenlenmiştir” denilmiştir. -Sözleşmenin 5. maddesinde, "İhalenin tarafların oluşturduğu ortak girişim üzerinde kalması halinde, ... İl Özel İdaresi ile sözleşme imzalanması ile beraber 10.000,00 Euro, çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir ya da çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) olumlu belgesi alınması ile beraber 15.000,00 Euro, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan önlisans alınması ile beraber 15.000,00 Euro, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan lisans alınması ile beraber 20.000,00 Euronun davacıya ödeme yapılmasının", -Sözleşmenin 6. maddesinde, "Davacı ...'in, davalı ... İnş.'a tesis için gerekli tüm mühendislik tasarım çalışmalarını, ve vakum basınç tankı ve tüm tesis otomasyonu ile ilgili tedarik ve montajını yapmasının, buna ek olarak tesis tamamlandıktan sonra tesisin biyolojik prosesler ilgili çalıştırılmasının yani başlangıç çalışmasının da davacı tarafından yapılmasının, söz konusu tesisin kurulu gücü 2.4. Mw olarak belirlenirse, tanımlanan iş kapsamında bedelin 900.000,00 Euro olacağının, konuyla ilgili iki firma arasında sözleşme yapılacağının, mühendislik ve tasarım çalışmalarının tesiste kullanılacak, atık miktarına bağlı olarak, tarafların anlaşacağı boyuta göre davacı ... tarafından yapılacağının", -Sözleşmenin 8. maddesinde, "davalının, sözleşmenin 6. ve 7. maddelerde tanımlanan işleri davacıya değil de başka firmalara yaptırmayı tercih etmesi halinde, hem davacıya hem de davacının ortağı olduğu dava dışı ERSİS'e "kâr kaybı bedeli" olarak 250.000,00 Euro ödeme yapacağının" kararlaştırıldığı görülmüştür. Tahkikat sırasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 31/08/2022 tarihli kök ve tarafların itirazlarını karşılar ek rapor aldırılmıştır.

Somut olayda bilirkişi heyetinin tespit ettiği hususlar ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında düzenlenen "Ortak Girişim ve İşbirliği Anlaşması" başlıklı 20/06/2016 tarihli sözleşme ile ... İl Özel İdaresinden kiralanacak yer üzerinde yapılmak ve işletilmek üzere kurulacak olan ...tesisi için ... İl Özel İdaresi Biyometanizasyon Tesisi Yapımı İçin Arsa Kiralama İhalesine ortak girişim olarak teklif verilmesi ve ihalenin ortak girişim uhdesinde kalması halinde hem ortak girişim taraflarının, hem de proje görev ve sorumluluklarının belirlenmesinin kararlaştırıldığı, tarafların oluşturduğu ortak girişim ile ... Valiliği arasında 27.06.2016 tarihinde, yap/işlet/devret modeli ile işletilecek olan tesise ait, 25 yıllık süreyi içeren “... İl Özel İdaresi Biyometanizasyon Tesisi Yapımı için Arsa Kiralama İşine Ait Sözleşme” imzalandığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan, ... ...Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanı ile 03.08.2017 tarihli ve Ön/7216-1/03727 numara ile ön lisans alındığı, 06.09.2018 tarihli ve EÜ/8040-1/04032 numara ile üretim lisansı alındığı, 20/06/2016 tarihli sözleşmenin 6. Maddesi gereğince "tesis için gerekli tüm mühendislik tasarım çalışmalarını ve vakum basınç tankı ve tüm tesis otomasyonu ile ilgili tedarik ve montajını yapmasının, buna ek olarak tesis tamamlandıktan sonra tesisin biyolojik prosesler ilgili çalıştırılmasının yani başlangıç çalışmasının" davacı tarafından yapılmasının sözleşme gereği olduğu, davalınında kabulünde olduğu üzere bu işlerin davacı dışında 3. Kişiye yaptırıldığı, böylelikle davalının sözleşmenin 6. maddesinin gereğini yerine getirmediği, taraflar arasındaki Sözleşmenin 8. maddesinde, "davalının, sözleşmenin 6. ve 7. maddelerde tanımlanan işleri davacıya değil de başka firmalara yaptırmayı tercih etmesi halinde, hem davacıya hem de davacının ortağı olduğu dava dışı ERSİS'e "kâr kaybı bedeli" olarak 250.000,00 Euro ödeme yapacağının" kararlaştırıldığı, sözleşmedeki bu hükmün, sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesi halinde ödenecek cezai şarta yönelik olduğu, davalı taraf her ne kadar davacının yapılacak işe yönelik fahiş bedel talep ettiği, bu sebeple sözleşme yapılmadığını savunmasında belirtmişse de, sözleşmenin 6. Maddesinde davacıya ödenecek bedelin 900.000 Euro olarak önceden belirlendiği, bu sebeple davalının bu yöndeki savunmasının yerinde olmadığı, buna göre davacının asıl davaya konu olan 250.000 Euro cezai şart bedeline hak kazandığı, birleşen davaya yönelik ise; taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 5. maddesinde davacının iş bitirme belgesinin kullanılması karşılığı olarak davacıya, ... İl Özel İdaresi ile sözleşme imzalanması ile beraber 10.000,00 Euro, ÇED gerekli değildir ya da ÇED olumlu belgesi alınması ile beraber 15.000,00 Euro, ...'dan önlisans alınması ile beraber 15.000,00 Euro, ...'dan lisans alınması ile beraber 20.000,00 Euro olmak üzere toplam 60.000,00 Euro ödenmesi kararlaştırıldığı, davacının tarafın, davalıya gönderdiği ...

50.Noterliği'nin 10.05.2018 tarihli ve 07536 yevmiye numaralı ihtarnamesin de ... İl Özel İdaresi ile sözleşme imzalanması ile beraber 10.000,00 Euro ile ÇED belgesinin alınması sonrasında 15.000,00 Euro ödendiğinin kabul edildiği, yapılan tesis için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan, ... ...Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanı ile 03.08.2017 tarihli ve Ön/7216-1/03727 numara ile ön lisans, 06.09.2018 tarihli ve EÜ/8040-1/04032 numara ile üretim lisansı alınması sebebi ile davacının sözleşmenin 5. Maddesinde belirtilen 35.000 Euro'ya hak kazandığı, dava tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuruna göre (1 Euro=7,4034 TL) yapılan hesaplamaya göre davacının asıl davaya yönelik olarak 1.850.000 TL, birleşen dava yönünden 259.000 TL talep etmekte haklı olduğu, davacının davalıyı daha önce temerrüte düşürdüğü ispatlanamadığından asıl davada, dava kabul edilerek, 1.850.000 TL'nin 10.000 TL yönünden dava tarihi olan 08/09/2021, 1.840.000 TL yönünden ıslah tarihi olan 27/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, birleşen davada da taleple bağlı kalınarak, 211.000 TL'nin 10.000 TL yönünden dava tarihi olan 31/12/2018, 201.400 TL yönünden ıslah tarihi olan 27/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir. Davacı asıl davada her ne kadar adi ortaklığın tasfiyesini istemişse de, ortak girişimin tasfiye edilecek mal varlığının olmadığı, tarafların bu konuda iddiası ve ispatı olmadığı anlaşılmakla tasfiye sürecine girişilmemiştir.

1.Asıl Davada davanın KABULÜ ile, 1.850.000 TL'nin 10.000 TL yönünden dava tarihi olan 08/09/2021, 1.840.000 TL yönünden ıslah tarihi olan 27/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine,

a)Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 126.373,50-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 31.593,38-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 94.780,12-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irad kaydına,

b)Davacı tarafından yapılan 31.629,28 TL harç giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

c)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 191.500-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2.Birleşen ... 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/757 Esas sayılı dosyasında davanın KABULÜ ile, 211.000 TL'nin 10.000 TL yönünden dava tarihi olan 31/12/2018, 201.400 TL yönünden ıslah tarihi olan 27/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine,

a)Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 14.440,73-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 3.610,18-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 10.830,55-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

b)Davacı tarafından yapılan 3.646,08 TL harç giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

c)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 32.596,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3.Her iki davaya yönelik davacı tarafça yapılan 223 TL tebligat ve posta gideri, 7.600 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.823 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4.HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine, Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davacının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Başkan ... (E-imzalıdır) Üye ... (E-imzalıdır) Üye ... (E-imzalıdır) Katip ... (E-imzalıdır)