7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirket nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olan ... plaka sayılı aracın 02.03.2019 tarihinde tek taraflı ölümlü trafik kazası yaptığını, sürücünün aracının yol ve hava şartlarına uygun kullanmadığının vei aracın bir lastiğinin de standartlarının çok altında olduğunun tespit edildiğini, kaza tespit tutanağında araç sürücüsünün asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, hasar dosyasına isitianden 175.00-TL ödeme yapıldığını, Sigorta Tahkim Komisyonunun kararına istinaden başlatılan Van ....İcra Müdürlüğünün ...

E. Sayılı dosyasına da 251.297,32-TL ödendiğini, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarına rücu hakkının doğduğunu, belirterek, 251.297,32-TL'nin 24.12.2019 tarihinden itibaren,175.000-TL'nin 14.06.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçsinde, özetle; Davada rücu şartlarının oluşmadığını, davacının dava dışı 3. kişilere trafik sigortası ve zorunlu ferdi koltuk sigortasından yaptığı ödemeleri müvekkilinden talep edildiğini, dava dilekçesine sadece zorunlu ferdi koltuk sigortası kapsamında rücu nedenine değinildiğini, trafik sigortası açısında herhangi bir rücu nedenine değinilmediğini, araç sürücüsünün kasti hareketi veya ağır kusurunun olmadığını, sigorta genel şartlarına göre davacının rücu hakkının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Dava, Ticari amaçla kullanılan araç için zorunlu sigorta poliçesi yapıldığı ve bu poliçeye istinaden sigortalıdan rücuen tazminat istemine ilişkindir. Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Adli Tıp Kurumunun 04/01/2022 tarihli raporunda; Mevcut bulgulara göre sürücü ... sevk ve idaresindeki otobüs ile aydınlatmanın olmadığı meskun dışı mahalde gece vakti karlı hava ve karla kaplı yolda far ışığı altında seyri sırasında gerekli dikkat ve özeni yola vermesi, kaza mahalli tehlikeli virajlı ve eğimli yol bölümüne geldiği esnada idaresindeki aracın teknik özelliklerini ve mahal şartlarını da dikkate alarak hızını yeterince azaltması ve seyrine istikamet yolu içerisinde kalacak şekilde müteyakkız devam etmesi gerekirken bu hususlara riayet etmeden yerile gelmiş olduğu yol bölümünde sevk ve idare hatası nedeniyle solundaki orta refüj çelik bariyerlerine çarpması akabinde sağa yönelerek yolun sağından yol dışı kalması sonucu gerçekleşen kazada sürücü ... 'un %100 oranında kusurlu olduğunu, bildirmiştir.

Bilirkişi 06/06/2022 havale tarihli raporunda; 02/03/2019 tarihli davaya konu kazanın meydana gelmesinde ... plakalı otobüs sürücüsü ...'un 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52. maddesinin “1/a” ve “1/b” bentlerini ve 01/04/2017 tarihli Kış Lastiği Kullanma Zorunluluğu İle İlgili Usul ve Esaslar Hakkındaki Tebli;

6.maddesinin 4. fıkrasını ihlal ederek kazanın oluşumunda asli ve tam kusurlu olduğu, aracın tahrik tekerlerinde takılı olan lastiklerinden bir tanesinin mevzuata uygun olmayışının kazanın oluşumunda etmen olduğu ve bu nedenle ... plakalı otobüs sürüsü ve işleteninin ağır kusurunun bulunduğu bildirmiştir.

Bilirkişi 09/07/2023 havale tarihli raporunda; ... plakalı araç sürücü ... sevk ve idaresindeki otobüs ile aydınlatmanın olmadığı, meskun mahalde gece vakti, karlı kaplı yolda far ışığı altında seyri esnasında gerekli dikkat ve özeni yola vermesi, kaza mahalli tehlikeli virajlı ve eğimli yol bölümüne geldiği esnada, idaresindeki aracın teknik özelliklerini ve mahal şartlarını da dikkate alarak, hızını azaltması ve seyrine istikamet yolu içerisinde kalacak şekilde müteyakkız devam etmesi gerekirken, bu hususlara riayet etmeden seyirle ölümlü ve yaralanmalı kazaya sebep vermesi nedeniyle 2918 Karayolları Trafik Kanunu'nun Madde 52 ve Madde 84 uyarınca Ve %100 oranında asli kusurlu olduğu, Kazada olay anında birden fazla yolcunun savrularak otobüs dışına çıkmaları ve yaralanmaları birden fazla yolcunun kaza sırasında emniyet kemeri takmadığını göstermektedir. Emniyet kemeri takılmamasının kazanın oluşumunda bir etken olmadığı, Aracın yol üzerinde kayma nedenleri arasında bulunan tekerleklerinde takılı olan lastiklerinden bir tanesinin mevzuata uygun olmayışı da otobüs hızının yol durumuna göre ayarlanmasını (kaymavı engelleyecek şekilde düşürülmesini) gerektiren hususlardan olduğunu bildirmiştir.

Bilirkişi 07/12/2023 havale tarihli raporunda; Dosya kapsamından davaya konu olay neticesinde davacının müteveffa ... ve müteveffa ... hak sahiplerine ödeme yapmış olabileceğinin tahmin edildiği ancak; dosyada ödeme makbuzları, hesap raporları, icra dosyası ve STK Hakem Heyeti kararı mevcut olmadığından bu hususun açıklığa kavuşturulamadığı, Davacının rücuen alacağının tespiti için kazada ölenler kimler ise; ölenlerin anne-babalarının da yer aldığı vukuatlı nüfus kayıt örneklerinin çıkarılarak dosya içerisine alınması, hak sahiplerine yapıldığı iddia edilen ödemelerin makbuzlarının ve Sigorta Tahkim Komisyonu ...

E. Sayılı dosyası ile Van ....

İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasının bir kopyasının dosya içerisine alınması gerel Dava konusu 02.03.2019 tarihinde meydana gelen kazanın davacı ... sigorta şirketince ... Plakalı araç için ... Nolu poliçe ile Davalı ... adına 13.05.2018- 13.05.2019 tarihleri arasını kapsayacak şekilde tanzim edilen Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi vadesinde ve teminat kapsamında meydana geldiği, Davacı sigorta şirketi ödediği tazminatı Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza sigortası Genel Şartları A.7.) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, şartının rücu sebebi olduğu, Sayın mahkeme tarafından ... Plakalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde % 100 oranında ve ağır kusurlu olduğuna hükmetmesi durumunda Davacı sigorta şirketi ödediği tazminatı sigortalısından rücuen talep edebileceği, Rücu şartlarının oluşup oluşmayacağı hususunun sayın mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir. Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma, ilgili mevzuat, ibraz edilen ve toplanan deliller ile bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, öncelikle uyuşmazlık konusunun açıklanması gerekmektedir.

Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarının sigortacının rücu hakkını düzenleyen A.7. maddesinin 1. paragrafına göre "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller sigortalılara ve hak sahiplerine karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebilir." Dolayısıyla hak sahiplerine tazminat ödeyen koltuk sigortacısının, bu madde kapsamında sadece kendi akîdi olan sigorta ettirenine/sigortalısına rücu hakkı olup, rizikonun meydana gelmesinde kusuru olsa bile sigorta sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişilere rücu etme hakkı bulunmamaktadır.

Eldeki davada da davacı sigorta şirketi, meydana gelen kazadan dolayı hak sahiplerine ödemiş olduğu işbu tazminat sebebiyle kendi akîdi olan sigortalı davalıya tazminatı gerektiren ölüm olayında kusurlu oldukları iddiasıyla Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi Genel Şartlar A.7. maddesi uyarınca rücu etmektedir.

Zorunlu koltuk sigortası, doğrudan sigortalılar (yolcular, sürücüler ve yardımcıları) yararına oluşturulan bir kişisel kaza sigortası olup, taşımacı, sürücü ve yardımcıları kusursuz olsa bile sigortacının ödeme yapma zorunluluğu olan bir sigorta türüdür. Bir zarar sigortası olmayıp, meblağ sigortası olan bu sigorta, poliçe teminatına dahil rizikonun gerçekleşmesi üzerine, somut zarar ne olursa olsun bir zarar hesabı yapılmaksızın poliçede yazılı tutarın hak sahiplerine ödenmesini gerektirmektedir. Keza mala gelen zararları değil, cana gelen zararları gidermeye yönelik bir can sigortası olduğu için malvarlığından eksilme ve kazanç kaybı olup olmadığı, ölümlerde yakınların destekten yoksun kalıp kalmadığı da araştırılmaz. Zarar gören kişiler hangi yaşta olursa olsun çalışıp çalışmadıklarına, kazanç elde edip etmediklerine bakılmaksızın, ölümlerde poliçede yazılı tutarın tamamı, beden gücü kayıplarında ise sakatlık derecesinin karşılığı ödenir. Ölüm nedeniyle ödenecek sigorta bedeli, bir meblağ sigortası niteliğinde olduğundan, poliçedeki meblağın tamamının miras payları oranında mirasçılara eksiksiz ödenmesi gerekir. Mirasçılar arasında ayrıca destekten yoksun kalanlar varsa, koltuk sigortasından paylarına düşen miktarın dışında ve bundan ayrı olarak, destekten yoksun kalma zararları için öteki sorumluluk sigortalarına başvurabilir veya taşımacıya karşı dava açabilir. Fakat koltuk sigortasından alınan sigorta bedeli hiçbir zaman ve hiçbir biçimde destekten yoksun kalma tazminatından indirilmez. Yolculuğun başlangıcından bitimine kadar yalnız yolculuk ve hareket sırasında değil, mola ve duraklamalar dahil otobüs dışında da uğranılan her türlü zarar sigorta güvencesi kapsamındadır. Rizikonun meydana gelmesi sebebiyle ölüm gerçekleşmiş ise hak sahipleri koltuk sigortasından aldıkları tazminattan ayrı olarak üçüncü kişilerden veya onların sorumluluk sigortalarından ayrıca tazminat alabilir. (Çelik Ahmet Çelik, Karayoluyla Yolcu Taşıma, Taşımacının ve Sigortacının Sorumluluğu, İstanbul 2008, 1. Baskı, s. 335-336).

Davacı iddiası her ne kadar kasta yakın ağır kusur nedeniyle davalının sorumlu olduğu yönünde ise de, ağır kusur yargısal kararlarda "aynı durum ve koşullar altında her mantıklı insanın göstereceği en ilkel (basit) dikkat ve özenin gösterilmemesi" şeklinde tanımlanmaktadır. Başka bir anlatımla ağır kusurda ; hal ve şartların yüklediği özen gösterme ve tedbir alma ödevlerine veya bir hareket tarzı emreden kurallara "tam bir aldırmazlık " söz konusudur. Ağır kusur, bağışlanması kesinlikle olanaksız olan irade eksikliği esasına dayanır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre de ağır kusur kavramı bir özel hukuk kavramı olarak; kasıt olmamakla beraber kasta yakın bir kusurun varlığını ifade etmektedir. Kusurun derecelendirilesinde somut olayın özelliği de gözetilmelidir; belli bir hareket tarzını emreden mutlak nitelikteki bir trafik kuralı ihlal edilmesine rağmen, ağır kusur kavramından ayrılmak gerekebilir. (Yargıtay Genel Kurulu 2017/17-1083 E. Ve 2019/26 K. ) .

Somut olayda bilirkişi raporlarıyla da sabit olduğu üzere, davalının işleteni olduğu ... Plakalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde % 100 oranında kusurlu olduğu, davalının kusurunun KTK' nın ilgili maddelerine aykırılık sonucu belirlendiği ancak davacının rücu sebebi olarak dayandığı hususta ağır kusurun bulunması gerektiği ve yukarıda anılan kanun hükümleri, yargı içtihatları doğrultusunda, yasanın aradığı ağır kusurun, Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay tarafından kabul edilen uygulamaya göre "kasta yaklaşan bir kusur" ağırlığında olması gerektiği, ancak davalının kusurunun aranan ağırlıkta bulunduğuna dair bir tespitin bilirkişilerce yapılamadığı, davacı tarafından da yine bu hususta bir ispatın bulunmadığı, bu nedenle davacı sigorta şirketi tarafından karayolları zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası genel şartlarının A7 -a maddesine dayanılarak açılan davanın rücu koşullarının bulunmaması ve yine davacının eldeki davada ispat yükü üzerinde olup rücu edilen ödemelerin açıklanması için süre verildiği ancak bu hususta davacı tarafından bir beyan verilmediği, yapılan ve rücu edilen tazminat ödemelerinin somutlaştırılmadığı da göz önüne alınarak anılan ve açıklanan tüm bu sebeplerle davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davanın REDDİNE,

1.Alınması gerekli 427,60 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 7.280,10 TL harcın mahsubuyla bakiye 6.852,50 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

2.Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

3.AAÜT gereğince hesap edilen 65.681,62 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4.Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

5.Davalı tarafından yatırılan kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde istem halinde davalıya iadesine,

6.Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstinaf Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı. 30/01/2024 Katip ... ¸ Hakim ... ¸