20. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

Dava, yayın sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Yukarıda özet kısmından da anlaşılacağı üzere davacı vekili, müvekkili tarafından meydana getirilen 4 farklı eser için taraflar arasında 4 adet yayın sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmelerden kaynaklanan telif ücretlerinin süresinde ödenmemesi nedeniyle sözleşmelerin fesih edildiğini ileri sürerek, anılan sözleşmelerde kararlaştırılan cezai şart alacağının tahsili istemiyle eldeki davayı açmış, ilk derece mahkemesince de, taraflar arasında 31.07.2017 ve 09.03.2017 tarihli iki adet yayın sözleşmesinin bulunduğu, bu sözleşmelerden 09.03.2017 tarihli olan da telif ödemelerin gecikmesi halinde cezai şart ödeneceğine dair bir hüküm bulunmadığı, 31.07.2017 tarihli sözleşmede ise telif ödemelerin gecikmesi halinde cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalının telif ödemesini geciktirmesi nedeniyle davacının anılan sözleşme kapsamında cezai şart talep edebileceği gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davalı tarafça istinaf yoluna başvurulduğu gözetildiğinde, istinaf incelemesine konu uyuşmazlık, davacının taraflar arasında davacıya ait "..." adlı eserler için düzenlenen 31.07.2017 tarihli sözleşme kapsamında cezai şart alacağının tahsili isteminin yerinde olup olmadığı noktasındadır.

Davacıya ait "..." adlı eserler için düzenlendiği hususunda uyuşmazlık bulunmayana 31.07.2017 tarihli sözleşmenin “Mali Hükümler” başlıklı 6. maddesinde yayıncının yazara telif ödemesini, eserin her baskı tarihinden 4 ay sonra 2 eşit taksitte ödeyeceği, belirtilen ödemelerin yayıncı tarafından yazara yapılmaması ve geciktirilmesin halinde yayıncının yazara 10.000.-USD tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği karalaştırılmıştır. Bahsi geçen sözleşmede kararlaştırılan ceza, belirtilen sürede telif ödemelerinin yapılmaması halinde ödenmesi öngörüldüğünden, 6098 sayılı Yasa'nın 179/2. maddesinde düzenlenen ifaya ekli cezai şart niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre ifaya ekli cezai şartın istenebilmesi için sözleşmenin feshedilmemiş olması ya da sözleşmede fesih halinde de ceza koşulunun istenebileceğine dair hüküm bulunması gerekir. Taraflar, ifaya eklenen ceza ile asıl borcun zamanında ve belirlenen yerde ifa edilme ihtimalini kuvvetlendirmek istediğinden, cezanın istenebilmesi için alacaklının ifayı talepten vazgeçmemesi gerekir. Başka bir deyişle sözleşme feshedilmemelidir. Akdin feshi istendiğinde ve feshe karar verildiğinde artık varlığı kalmayan sözleşmeye dayanarak o sözleşmede kararlaştırılmış bulunan cezai şart istenmez. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2023/6349 E-2023/7330 K, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/4628 E-2023/3938K, 2022/2709 E-2023/2976K, 2021/3163 E-2022/944K, Yargıtaya 15. Hukuk Dairesi'nin 2019/3216 E-2020/2960K, 2018/4792 E-2019/1319K sayılı ilamları)

Somut olayda ise, gerek dava dilekçesinden gerekse de dosya kapsamında bulunan tarafından Bornova 1. Noterliği kanalıyla davalıya gönderilen 26.09.2019 tarihli fesih ihtarından, davacının, taraflar arasındaki 31.07.2017 tarihli sözleşmeyi feshettiği anlaşılmaktadır. Bahsi geçen sözleşmede fesih halinde de ceza koşulu istenebileceğine dair bir hüküm de bulunmadığından, davacının feshedilen sözleşmede karalaştırılan ifadeye ekli cezai şart talebinde bulunması mümkün değildir.

Bu itibarla, ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış,

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

1.Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 30/12/2021 gün ve 2020/85 Esas - 2021/417 Karar sayılı kararın KALDIRILMASINA,

2.Davanın REDDİNE,

3.Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL maktu karar ve ilam harcından, peşin olarak alınan 51,24-TL’nin düşümü ile kalan 376,36-TL bakiye karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

4.Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 maddesi uyarınca belirlenen 25.500,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin uhdesinde bırakılmasına,

6.Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan 42,00-TL posta masrafı, 220,70-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcından oluşan 262,70-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7.Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk giderinin, davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

8.Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen taraflara iadesine, (HMK m.333),

9.Davalı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 2.225,20-TL istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine,

10.İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

11.Kararın niteliğine göre,

İİK'nın 36. maddesi uyarınca icranın geri bırakılması kararı için Ankara 2. İcra Müdürlüğü'nün 2022/1367 sayılı dosyasına davalı/borçlu tarafından verilen ... şubesine ait 08/02/2022 Tarih 2025078 sayılı ve 185.282,40 TL tutarlı teminat mektubunun davalıya iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile 19/04/2024 tarihinde HMK 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere karar verildi. GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/05/2024