10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememize açılan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, ...'daki bir şirket ile aralarında ticari iş ilişkisi oluşmuş olan müvekkil şirketin, bu iş dolayısıyla müvekkile kesilen faturaya istinaden, bankacılık faaliyetlerini yürütmekte olduğu ... ile 18.11.2019 tarihinde, ticari iş ilişkisi yürüttüğü şirkete, 34.122,50 USD'yi ... işlemi ile gönderdiğini, müvekkil şirketin ... işleminin, şirket yetkilisi ...tarafından bizzat... ...aracılığıyla gerçekleşmiş olduğunu,... işleminin ... şubesinde fiilen yapıldığına ilişkin kayıtların mevcut olduğunu, dolayısıyla bu işlem ve ardından oluşan hukuki ihtilafın çözümünde kanune...yetkili olduğunu, yapılan yetki itirazının hukuka aykırı olduğunu, yurt dışına yapılan bu işlem sırasında, tamamen yerel bankanın belirlediği bir muhabir (aracı) banka seçilip, transfer işleminin ilk olarak muhabir bankaya, ardından muhabir banka aracılığı ile paranın gönderilmek istendiği asıl bankaya gönderilmesinin gerçekleştiğini, 18 Kasım 2019 Pazartesi günü...tarafından gönderilen 34.122,50 USD tutarındaki bedelin, 3 gün iş günü içerisinde,...bankasına ulaşmış olması gerekirken aradan birkaç ay geçmiş ve meblağın ulaşmadığının kesinleşmiş olduğunu, kendilerine banka tarafından gönderilen ... mesajları, bedelin ... Bankasına ulaştığını içermediğini, ulaştığına ilişkin olarak banka nezdinde kendilerine hiçbir kanıt sunulamadığını, ... mesajları ve gerekli diğer incelemeler yapıldığında; transfer işleminin başarılı bir şekilde gerçekleştirilemediği ve bu nedenle ...Bankasına ulaşamadığı ve bedelin ... tarafından aracı tayin edilen ...olan...arafından alıkonulduğunun olduğu açıkça görüleceğini, ... müşterisine doğru ve net bilgi vermeyerek objektif özen yükümlülüğünü ihlal ettiğini, aynı zaınanda Tacikistan'daki şirketin, müşterisi olduğu...Bankası ile yaptığı görüşmeler neticesinde paranın,...ı'na ve bu surette kendi hesabına kesinlikle ulaşmadığı bilgisini aldığını ve müvekkil şirkete ilettiğini, müvekkil şirketin, paranın akıbetini öğrenmek ve tutarın tarafına iadesini sağlamak amacı ile; 23 Ocak 2020 tarihinde,... Noterliği aracılığı ile ... yevmiye numaralı ihtarname çektiğini, ..., 7 Şubat 2020 tarihli yazısı ile ihtarnameye verdiği cevapta, ... referans numaralı işlemin "... Bankasına başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiş olduğu'' beyan edildiğini, bunun üzerine bedelin gönderileceği .. ile yeniden görüşmeler yapıldığını ve anılan bedelin kesinlikle ulaşmadığı bilgisine tekrardan ulaşıldığını, müvekkilin, ilgili belgelerin ... Bankasının talebi üzerine,... bankasına iletilmek üzere ...a ilettiğini ve fakat sonuç alınamadığını, dolayısıyla transfer edilmek istenen bedele muhabir ... el konulduğunun bu şekilde doğrulanmış olduğunu, ilgili işlemin TBK. Md. 555 ve devamında düzenlenen ''havale'' işlemi kapsamında G... ve müvekkil şirket arasında havaleye dayalı bir vekalet ilişkisi kurulmuş olduğunu, güven kuruluşu olan bankanın vekalet görevini özenle yerine getirmemiş olduğunu, transfer edilmek istenen bedele aracı ... Bankasında el konulmuş olmasının, özellikle yurt dışına yapılan havalelerde karşılaşılan sorunlardan biri olduğunu ve havale işlemine aracılık eden muhabir bankanın ülkesi ile alıcı bankanın ülkesi arasındaki ambargo vb. diplomatik sorunlardan kaynaklı olarak havale edilen tutarın bloke edilmesinin somut durumu karşılar nitelikte olduğunu, bu durumda ise havale talimatını alan bankanın, bloke tehlikesini dikkate alarak muhabir bankayı özenle seçmesi gerekmekte olduğunu,...n .... havale işlemi gerçekleştirirken, aracı banka olarak ilgili ... bankasını seçerek, basiretli bir tacir gibi davranmamış ve objektif özen yükümlülüğünü ihmal etmiş olduğunu, Davalı Bankanın arabuluculuk müzakerelerinde de icra takibinde yapılan itiraz dilekçesinde olduğu gibi paranın muhabir ... Bankasında olduğunun ikrar edilmiş olduğunu, bu duruma ilişkin olarak ...'nın sorumlu ve kusurlu olduğunu gösterir çok sayıda ...kararı bulunmakta olduğunu, belirterek, borçlunun/davalının, haksız ve hukuka aykırı olarak yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilmesine, borçlunun yaptığı haksız ve hukuka aykırı itirazın iptali ile takip konusu alacağa (290.236,68 TL) takip tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle takibin devamına karar verilmesine, borçlunun haksız ve hukuka aykırı olarak icra takibine itiraz etmesi dolayısı ile söz konusu alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, dava harç ve masrafları ile vekalet ücretinin (yargılama giderlerinin) davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının 18.11.2019 tarihli talimatı ile, 34.122,50 USD'nin alıcının bankası olan ...‘a ödemesini talep ettiğini, daha sonra davacı yeni bir talimat vererek; işlemin iptalini talep ettiğini, davacının her iki talimatı gereği müvekkil Banka tarafından ... mesajları çekildiğini, buna göre davacı talimatlarına uygun şekilde, ... kurallarına da bağlı olarak işlem gerçekleştirilmiş olan müvekkilim banka tarafından dahli, etkisi, müdahale edemeyeceği nedenlerle gönderilen tutarın iade edilemediğini, tüm işlemleri davacı talimatlarına uygun şekilde gerçekleştirilmiş ancak; davacı tarafından bildirilen aracı banka borcu sebebiyle gönderilen bedele rusya mahkeme kararı ile haciz konulmuş olmakla, müvekkilim banka tarafından harcanan her türlü çabaya rağmen tutarın davacı hesabına iadesinin gerçekleşememiş olduğunu, müvekkil bankanın,...ile irtibata geçmiş ve destek talebini ilettiğini ve gönderilen belgelerin ...ki ilgili kuruma iletildiği ve incelendiği bilgisi alındığını, müvekkil bankanın işlem ve eyleminin davacı talimatlarına uymaktan ibaret olduğunu, davacının gönderdiği tutarı iade alamaması ile müvekkil bankanın hiçbir ilgisi olmadığını, alıcı bankayı seçen ve talimatı verenin davacı olduğunu, alıcı bankanın aracısı olan bankaya borcunun bulunduğunun ya da ...mahkemeleri tarafından verilen bir karar bulunduğunun müvekkil banka tarafından bilinmesi, bu konuda bir inceleme yapılması ya da güvence verilmesinin mümkün olmadığı gibi bu yönde bir beklentinin hiç bir dayanağı da olmadığını, davacı bir mağduriyet yaşamış ise buna alıcı hesabı ve alıcı bankayı seçmekteki hatası nedeniyle kendisinin sebep olmuş olduğunu, nitekim; Alıcı Banka tarafından dava konusu talimat tarihinden önce, 25.09.2019 tarihinde alıcı hesaplarının kapatıldığının bildirilmiş olduğunu, buna göre davacının alıcı hesabını belirlemekte de hataya düşmüş, basiretli bir tacir olarak güvenli şekilde işlem gerçekleşememesine kendisinin neden olmuş olduğunu, davacının gönderdiği tutarı iade alamamasının sebebinin ..Yargı mercileri kararı ile haczedilmiş olması olduğunu, haciz kararının ise Alıcı Banka olan ... hesaplarına ilişkin olduğunu, bu kapsamda; alıcı Banka olan ... davacı hesabından gönderilen tutarda borcundan kurtulmuş, bu tutarda sebepsiz zenginleşmiş olduğunu, bu nedenle de davacının husumeti ancak ve ancak dava konusu olay sonucunda sebepsiz zenginleşen Alıcı Banka olan ... yöneltebilecek olmakla bu nedenle işbu davanın husumet yokluğu nedeniyle de reddinin gerekmekte olduğunu belirterek, öncelikle yetkisizlik kararı verilmesini, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini istemiştir.

... esas sayılı dosya getirtilmiş, incelenmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında bankacı bilirkişiden alınan 03.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; yapılan ... transfer tutarına, alıcı banka ...ın hesabının bulunduğu aracı banka ...) nezdindeki hesabına ... kurum tarafından,...n olan alacağına karşılık haciz konulduğu, aracı ...) ise herhangi bir mali sorununun bulunmadığı, ... işlemini belirlenen bir ücret karşılığında yerine getirmeyi kabul eden davalı bankanın, ... transfer işlemini yerine getirmek için ... kuralları kapsamında hareket etmiş olmasına rağmen trasferi gerçekleştirilemeyen veya göndericisine iade edilmeyen ... işleminden sorumluğunun devam etmekte olduğu, bu kapsamda davacının, davalı bankadan 29.09.2020 takip tarihi itibariyle 222.601,99 TL alacaklı olduğu, davacının 204.339,18 TL asıl alacağına, 29.09.2020 takip tarihinden tamamen tahsiline kadar % 13,75 oranında ticari temerrüt faiz talep hakkı bulunduğu görüş ve kanaati mahkememize bildirilmiştir. Rapora yapılan itirazlar üzerine uyuşmazlık konuları hakkında bankacı bilirkişiden alınan 19.11.2021 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle, davacının ihtarının, davalının (...) adresine düşen 23.01.2020 tarihi olduğu esas alınarak yapılan hesaplamalarda, 01.01.2020 – 31.12.2020 tarihleri aralığında geçerli olan % 13,75 ticari temerrüt faiz oranı esas alındığında takip tarihi 28.09.2020 olarak dikkate alınarak % 13,75 ticari temerrüt faiz oranı esas alınmak suretiyle Asıl alacak - 34.122,50 (USD) x 7.7763 (28.09.2020 tarihli TCMB döviz satış kuru) = 265.346,79 ve Asıl alacağa, tebliğ tarihinden takip tarihine kadar temerrüt faizi hesabı - 23.01.2020 – 28.09.2020 aralığı (249 gün) …..: 265.346,79 x 13,75 x 249 ÷ 36500 = 24.889,89 Takip Tarihi İtibariyle Alacak 290.236,68 TL Alıcısına ulaştırılamayan/geri iade edilmeyen 34.122,50 USD tutar, takip tarihinde (28.09.2020) geçerli olan TCMB döviz satış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmiş ve oluşan

265.346,79 TL alacağa, 23.01.2020 tebliğ tarihinden takip tarihine kadar % 13,75 oranında ticari temerrüt faizi hesaplandığı, ... transfer işleminin gerçekleşiş şekli kapsamında işlemin gerçekleşmesine birden fazla bankanın dahil olabileceği. Sürece dahil olan bankanın, davalı bankanın anlaşmalı muhabir bankası ... olduğu. Bu aracı/muhabir bankanın hangi banka oldığu, ... işlem talimatı veren davacı şirket tarafından bilinmediği, ... transfer işlemini, taraflarca belirlenen bir ücret karşılığında yerine getirmeyi kabul eden davalı banka ve ... transfer işlemi yapmak isteyen davacı şirketin, ... transfer işlem sürecinde kusurlarının bulunmadığı, alıcı banka ...dan olan alacağına karşılık haciz koydurulduğu, davalı bankanın sorunu çözüm gayretlerinin devam etmekte olduğu ve bu gayret süreci sonucunun, Sayın Mahkemenin belirleyeceği makul bir süre beklenilmesinin (davanın bekletilmesinin) yerinde olacağı davalı bankanın girişimlerinden sonuç alınaması halinde; ... transfer işlem sürecinde tarafların kusurları bulunmaması nedeniyle dava tarihi itibariyle oluşan 290.236,68 TL zarardan tarafların müştereken eşit oranda sorumlulukları olabileceği görüş ve kanaati mahkememize bildirilmiştir.

İtiraz üzerine başkaca bir bankacı bilirkişiden alınan 21.04.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle davacının, davalı Banka nezdindeki hesabından müşterisinin (alıcının)... hesabına ... ile göndermek istediği 34.122,50 USD'nin davacı hesabından çıktığı halde alıcı hesabına ulaşmadığı, bu durumun davacının etki alanı dışında oluştuğu, işlemin gerçekleşmemesinde davalı Bankanın yardımcısı konumunda olan Aracı Bankanın ...şlemlerinin yol açtığı ve fakat davacının iade taleplerinin yerine getirilmediği, davacının hesabından çıkmış olan paranın davalı Bankanın yardımcısı durumunda olan Aracı Bank..., dolayısıyla davalı ... nezdinde kaldığı sonucuna ulaşılmış olup, davacının takip tarihi itibarı ile 204.936,32 TL asıl alacak, 17.756,47 TL takip tarihine kadar işlemiş faiz olmak üzere toplam 222.692,79 TL zarara uğramış olduğunun tespit edildiğini, Asıl alacak tutarı 204.936,32 TL'ye takip tarihinden itibaren %13,75 oranı üzerinden ticari temerrüt faizi istenilebileceği şeklindeki kanaat mahkememize bildirilmiştir. İtiraz üzerine başkaca bir bankacı bilirkişiden alınan 07.11.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle kök rapordaki görüşlerinde bir değişiklik olmadığı görüşü mahkememize bildirilmiştir. DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE: Dava, davalı banka şubesince gerçekleştirilen ... işlemi nedeniyle alıcısına ulaşmayan davacı gönderisinin davacıya iadesi istemiyle yapılan icra takibine davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının alacaklı olup olmadığı, ... işlemi nedeniyle davalının geri ödeme sorumluluğunun doğup doğmadığı, davacı alacaklı ise miktarının ne kadar olduğu, faizin türü ve miktarının ne olduğu , mahkememizin ve icra dairesinin yetkili olup olmadığı, husumet itirazının yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu belirlenerek düzenlenen tutanak okunmak suretiyle imza altına alındı.

Davalı yan yetki itirazında bulunmuş olup 6100 sayılı ..Kanununun 14. maddesi 1. fıkrasına göre; bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olduğundan tüzel kişinin şubesinin bulunması halinde, şubenin işlemlerinden dolayı şubenin bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabilmesi mümkün olduğundan Ankara icra dairesi ve mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşıldığından, yetkiye ilişkin itirazların reddine karar verilmiştir.

Tüm dosya kapsamından davacınn, davalı bankadaki hesabından ... Bankasında hesabı bulunan alıcıya ... ile para transfer etmesi için davalı Bankaya yazılı talimat verdiği, davalı bankanın işlemi gerçekleştirmek üzere muhabirine ... mesajı gönderdiği ,aracı bankanın ... olduğu, alıcının bankasının ...olduğu görülmüştür. ... ile para transferinde transfer edilecek para ilk önce işleme aracılık edecek muhabir bankaya, muhabir bankaca kendisine gelen ... mesajı doğrultusunda para alıcının bankasına gönderilmekte, alıcı banka ise parayı alıcının hesabına geçmektedir. ... işleminde IBAN bilgilerinin ya da ad soyad gibi bilgilerin hatalı girilmiş olması durumunda para, gönderici hesabına geri dönmektedir. ... işleminde taraflardan birisi durumunda olan muhabir banka ise yerel bir bankanın yurt dışında bir ülkede kendi adına işlemlere aracılık edebilmesi için yetkilendirmiş olduğu bankadır. davalı banka davacının talimatına uygun şekilde düzenlediği ... mesajını 18.11.2019 tarihinde muhabirine bildirmiştir. Davacı aynı gün işlemin iptal edilmesini istemiş ve davalı banka talimata uygun şekilde iptal mesajı göndermiştir. Fakat muhabir banka (... alıcı bankanın ...) hesaplarının yetersiz bakiyede olması nedeniyle aracı ... tarafından iadenin yapılamadığını bildirmiştir. Bakiyenin yetersiz olması ise aracı banka tarafından, alıcının bankasının Rusya'daki bir şirkete olan borçlarından dolayı hacizli olmasından dolayı davacının gönderdiği paraya el konulmasından kaynaklandığı şeklinde açıklanmıştır. Transfer bedeline, yani davacının parasına (para alıcı hesabına girip alıcı tarafından kabul edilmediğinden para davacının mülkiyetindedir) alıcının bankasının borcu için el konulmuştur. Transfer edilen ve el konulan para hacizli olan alıcının bankasının parası değildir. Alıcıya ödenmesi gereken paraya, alıcının bankasının borcu için el konulmuştur. Dolayısıyla transfer bedeli alıcıya ulaşmamış, davalı banka adına hareket eden aracı banka (...tarafından bloke edilmiştir. El konulma (bloke) işlemi her ne kadar alıcının bankasının borcu sebebi ile alınmış olan haciz kararına dayandırılmakta ise de sözkonusu borç alıcıya, para da alıcının bankasına ait olmadığından, paranın davalı bankanın yardımcısı durumunda olan aracı banka (... davalı bankanın yetkilendirmesi ile davalı banka adına işlem yapmakta olup, davalı bankanın yardımcısı durumundadır. Aracı banka seçiminde davacının herhangi bir dahli de bulunmamaktadır. Müşterisinin gönderdiği parayı alıcısına ulaştırmakla görevli olan davalı bankanın, müşterisinin parasına; üçüncü bir kişinin alıcının bankasından olan alacağı için, davalı bankaca yetkilendirilmiş ve davalı banka adına hareket eden aracı bankaca bloke konulması dolayısıyla davalı bankanın sorumlu olmadığının kabulü mümkün olmadığından davalı bankanın bedeli davacıya ödemesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Davaya konu alacak yabancı para cinsindendir. 6098 sayılı TBK'nın 99 uncu maddesinin üçüncü fıkrası; "Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Yine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ise; alacağın veya istenen teminatın ... parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Davacı yan takip talebinde 265.346,79 TL asıl alacağı talep etmiş , borcun sebebi olarak "... işlemi ile gönderilen 34.122,50 USD bedele aracı ... bankasında el konulması nedeni ile geri istemi 265.346,79 TL" yazıldığı 34.122,50 USD'nin takip tarihine göre efektif satış kuruna göre 265.346,79 TL ye tekabül ettiği , davacının aynı zamanda faiz talebini ticari temerrüt faizi olarak belirlediği görülmüş olup buna göre; davacının, 6098 sayılı TBK’nın 99 uncu maddesi uyarınca seçimlik hakkını, ülke parası olarak tahsil edilmesi yönünde kullandığının kabulü gerekmiştir. Buna göre alacağın hesaplanması bakımından 19.11.2021 bilirkişi raporundaki hesaplama hüküm kurmaya elverişli görülmüş takip tarihindeki efektif kura göre, 34.122,50 USD'nin Türk Lirası karşılığı olan 265.346,79 TL alacağın takipteki talebe göre davacının ihtarının, davalının (...) adresine düşen 23.01.2020 tarihi olduğu esas alınarak bu tarihten takip tarihine kadarki işlemiş faiz alacağının 24.889,89 TL olduğu yönündeki hesaplamanın yerinde olduğu görülmüştür. Bu nedenlerle tüm dosya kapsamından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.