7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi ...... Olan ve davacı ........'a ciro yoluyla ...... TEKNİK HIRD. İTH. İHR. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. Tarafından teslim edilen ..... Bankası A.Ş. ...... Şubesine ait ....... numaralı 15/04/2021 tarihli 29.000,00-TL bedelli çeki, yetkili hamil olan davacı ...... rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle çekin lehdarının davacı olduğunun tespiti ile davacı lehine istirdadına, icra takibine konu edilen çek ile ilgili icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmesinin önlenmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki dava İİK 72. Maddesi gereğince açılmış olan istirdat davası olduğunu, bu davayı ancak icra dosyası borçlusunun açabileceğini, davacı tarafın icra dosyasına konu olan çekte ne keşideci, ne ciranta, ne de aval veren konumundadır. icra takibi konusu çek ile hiçbir ilgisi olmaması ve icra dosyasında da borçlu olmaması nedeni ile davacının aktif dava ehliyeti olmadığını, Davacı yanın, dava konusu çekin çalınması suretiyle zayi edildiği iddiası hayatın olağan akışına aykırı olduğunu çeklerin kargo şirketleri tarafından dahi kabul edilmediği bilinmesine rağmen görülmekte olan çoğu davada çeklerin kargoda çalındığının iddia edildiğini, müvekkili şirketin çekin iyi niyetli meşru hamili olduğunu bu nedenle çekin zayi olmasının müvekkilinin yetkili hamil olmasına engel teşkil etmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesine talep etmiştir.

Dava, 25/12/2020 tarihinde gerçekleşen hırsızlık olayında çalındığı iddia olunan 50 adet çekten biri olan ...... Bankası ..... Şubesine ait ...... numaralı 15/04/2021 tarihli ve 29.000 TL bedelli çek ile ilgili icra takibi sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti ve çekin istirdadı talebine ilişkindir.

Bilirkişi 29/05/2023 havale tarihli raporunda; Dava konusunun, davacı yanın çalındığını iddia ettiği, ...... Bankası A.Ş. ..... şubesine ait ...... numaralı 15.04.2021 vade tarihli 29.000,00 TL bedelli çekin davacı rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle çekin lehtarının davacı olduğunun tespiti ile çek bedelinin davacı lehine istirdadına, çekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesi taleplerinden ibaret olduğu, Davacı ...... Malz.'nin 2020-2021 yılları ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, ........ Malz.'nin incelenen ticari defterlerine göre; Davacı yanın davaya konu ettiği ..... Bankası A.Ş. ....... şubesine ait ...... numaralı 15.04.2021 vade tarihli 29.000,00 TL bedelli çeki müşterisi olan diğer davacı ..... Teknik Hırd. Tic. Ltd. Şti'den ticari ilişki gereği almış olup, ilgili çekin davacı ........ Nalburiye Malz.'nin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, Davacı ......... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Ştinin 2020-2021 yılları ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, ......... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nin incelenen ticari defterlerine göre; Davacı yanın davaya konu ettiği ....... Bankası A.Ş. ...... şubesine ait ...... numaralı 15.04.2021 vade tarihli 29.000,00 TL bedelli çeki diğer davacı satıcısı olan ........ Nalburiye Malz.'ne ticari ilişki gereği verilmiş olup, ilgili çekin davacı ......... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'nin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, Davalı yanlar 15.03.2023 günü saat 14:45'de mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış olup ticari defter ve belge ibraz etmediği, Çekin Ciro silsilesi incelendiğinde sırasıyla; .... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., ...... Triko Tekstil İnş. San. Tic. Ltd. Şti., ...... İplik Tekstil San. Tic. Ltd. Şti., ..... Bankası İptal Şerhi. Bakırköy ...... Asliye Ticaret mah. ...... esas sayılı 13.01.2021 tarihli kararı gereği iş bu çek ödemeden men kararı verildiği, Çekin Ciro Silsilesi incelendiğinde davacı ........'ın imzası veya kaşesinin yer almadığı görülmekte ise de davacı yan tarafından sunulan 24.12.2020 tarihli ..... numaralı davacı ........ tarafından düzenlenmiş ve davacı .... Ltd. Şti. tarafından imzalı tahsilat makbuzunda dava konusu ...... Bankası A.Ş. ...... şubesine ait ...... numaralı 15.04.2021 vade tarihli 29.000,00 TL bedelli çekin davacı ......... tarafından davacı ........'a verildiği anlaşıldığı, netice itibariyle, davacı ........'ın ..... Bankası A.Ş. ..... şubesine ait ..... numaralı 15.04.2021 vade tarihli 29.000,00 TL bedelli çeki Müşterisi olan diğer davacı ....... Teknik Hırd. Tic. Ltd. Şti.'den cirolanmak suretiyle ve ticari ilişki gereği almış olup, davacının çekin yetkili hamili olduğunu bildirmiştir. Huzurda görülen dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 792. Maddesi uyarınca açılmış bulunulan istirdat ve İİK ' nın 72. Maddesi uyarınca menfi tespit davasıdır.

TTK'nın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."

Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..... , Karar No: ...... Sayılı kararına göre; "Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..." İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ......, Karar No: ...... Sayılı kararına göre; "Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’nda yapılan tespitler neticesinde davalı .......A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ....... Kargo..Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya ...... İcra Dairesinde ...... ve ...... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ...... Kargo..Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir.

İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir." İstanbul BAM ...... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ...... , Karar No: ........ Sayılı kararı, Yargıtay incelemesinden geçerek Yargıtay ...... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ....., Karar No: ...... sayılı kararı ile aynı gerekçelerle onanmıştır.

Dosyada ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu çekin davacı ........'ın rızası hilafına elden çıktığı dosyamız arasına celp edilen savcılık dosyasından anlaşılmaktadır. Davacının çekin yetkili hamili olup olmadığının tespiti için tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olup, bu kapsamda davaya konu çeklerin davacı tarafın defterlerine girişinin kayıtlı olduğu, ciro silsilesinde davacıdan sonra gelen cirantalara ilişkin herhangi bir cari hesap ve çek çıkışına rastlanmadığı, davalılar ile ilgili herhangi bir cari hesap ilişkisinin borç veya alacak bakiye durumunun olmadığı tespit edilmiştir. Yerleşik yargıtay uygulamalarına göre TTK'nın 792. maddesine göre çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Davacı vekili tarafından huzurda görülen davanın davalıları aleyhine menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açılmış olduğunun belirtilmesi üzerinde bilgileri verilen bir kısım dosyalar dosyamız arasına celp edilmiştir. UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalılar hakkında menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açıldığı tespit edilmiştir. Yapılan sorgulamaların incelenmesinde davacı tarafından davalılar aleyhine; Bakırköy ....... ATM'nin ...... E, Bakırköy ....... ATM'nin ..... E, Bakırköy ..... ATM'nin ..... E sayılı dosyaları ile menfi tespit ve istirdat istemli olarak davaların açıldığı, davalara konu çeklerin aynı ya da benzer nitelikte ciro silsileleri ile davalılara geçtiği tespit edilmiştir. Yine UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalılar aleyhine farklı davacılar tarafından farklı hırsızlık olaylarına dayanılarak menfi tespit ve istirdat davası açıldığı görülmüştür. Davalılarının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği; bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu; ayrıca davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı mahkememizce kabul edilerek, davanın icra takibine dayalı menfi tespit davası olduğu ve davacılardan ........ icra takibinde borçlu olarak gösterilmemesi sebebiyle bu davacı yönünden aktif husumetin bulunmadığı anlaşılmakla bu davacı yönünden davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine ve çekin istirdatı ve ödenmişse parasının istirdadına talebinin reddine, diğer tüm davalılar bakımından açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiş, her ne kadar davacı tarafından tüm davalılar bakımından çekin istirdatı talep edilmiş ise de istirdat davasının çeki elinde bulunduran kişiye karşı açılmasının gerekmesi karşısında davalılar ........ Triko Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ve ........ YönündenYönünden davacının istirdat talebinin pasif husumet yokluğu nedeniyle karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Açılan davanın kısmen kabulü ile;

1.Davacı ...... yönünden davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine,

2.Davacılar ......., ...... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. Yönünden Davanın Kabulü İle Küçükçekmece ..... İcra Müdürlüğünün ..... Esas Sayılı Dosyasında Borçlu olmadığının tespitine,

3.Davalılar .... Triko Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ve ..... Yönünden Davanın Pasif Husumet Yokluğu Nedeniyle Reddine

4.Keşidecisi ..... olan ..... Bankası A.Ş. ..... Şubesine ait ..... numaralı 15/04/2021 tarihli 29.000,00-TL bedelli çekin davacı ........ lehine davalıdan istirdadına, ödenmişse parasının istirdadına talebinin reddine,

5.Alınması gerekli 1.980,00 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 495,25 TL harcın mahsubuyla bakiye 1485,74 TL harcın davalı ..... İplik Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi 'nden alınarak hazineye irat kaydına,

6.Davacı tarafından yapılan 59,30 TL başvurma harcı, 495,25 TL peşin harç olmak üzere toplam 554,55 TL'nin davalılardan alınarak Davacılar ......, .... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine,

7.Davacı tarafça posta / tebligat / bilirkişi gideri olarak yapılan (ayrıntısı uyapta kayıtlı) 2.432,00 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak Davacılar ......, ..... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine,

8.AAÜT gereğince hesap edilen 17.900,00 TL ücreti vekaletin davalılardan alınarak Davacılar ....., ... Teknik Hırd. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine,

9.Reddedilen kısım üzerinden hesap edilen 17.900,00 TL ücreti vekaletin davacı ........'dan alınarak davalı ...... İplik Tekstil San. Tic. Ltd. Şti'ye verilmesine,

10.Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davalı ...... İplik Tekstil San. Tic. Ltd. Şti'den alınarak hazineye irat kaydına,

11.Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Dair,6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstinaf Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar davacılar vekilinin ve davalı ...... İplik vekilinin yüzünde diğer davalıların yokluğunda açıkça okunup, usulen anlatıldı. 09/11/2023 Katip .... ¸ Hakim ..... ¸