6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Jeotermal su dağıtımı yapan müvekkili şirket tarafından davalı Dikili Belediyesinin iştiraki olan ... şirketine ilk etapta 511.063,61 Euro bedelli mal satıldığını, satın alınan bu malların müvekkilinin Ege Bölge Bayisi ... Hav. Isıtma Soğutma Tes. End. Cih. Taahhüt San. Ve Ti.c Ltd Şti aracılığıyla Dikili ilçesinde yer altına döşendiğini, bahse konu mal ve hizmet alımının faturaya dayalı olduğunu, alınan faturaya dayalı bu ticari ilişki sonrasında 05/08/2009 tarihli bir senet düzenlendiğini, bu senedin borçlusu tarafından vade tarihi geldiğinde ödenmediğini, senette borçlu ... olmakla birlikte Dikili Belediye Başkanının da senedi aval olarak imzaladığını, borcun teminatı olarak Dikili Belediyesinin kendi adına kayıtlı taşınmaz üzerinde ipotek vermeyi kabul ettiğini ve akit tablosunda kefil olduğunu da belirterek ipotekler tesis ettiğini, 03/09/2009 tarihinde ... A.Ş'nin borcu için Dikili Belediyesince doğmuş ve doğacak alacaklarının tahsili için 2.000.000,00 TL bedelli ipotek tesis edildiğini, ... ... Ltd Şti'nden ... San Ve Tic Pazarlama A.Ş'ne yazılı sözleşme ile temlik edildiğini, bahse konu ticari ilişkilerde ayrı olarak ... San Ve Tic Pazarlama A.Ş'nin bu sürede cari olarak ... şirketi ile ticari ilişkiye girdiğini, sonrasında ödemelerin bir kısmını tahsil etmiş olsa da temlik alınan alacak bedeli ve sonraki cari hesaptan bir miktar ödemenin yapılmadığını, müvekkilinin uzunca bir süre ödeme yapılmasını beklediğini, müvekkiline temlik edilen alacak olan 511.063,61 Euro'nun tahsili için 18/01/2021 tarihli İzmir ... Noterliğinin ihtarnamesinin gönderildiğini, davalı tarafın borcu ödemek yerine borca dair 19/05/2015 tarih ile mutabakat metni imzalandığını, temerrüde düşmediklerini, borcu da bu tarihi ile artık ödediklerini iddia ettiğini, iddiaların kabulünün mümkün olmadığını, alacağın tahsili için arabuluculuk yoluna gidildiğini anlaşamama ile sonuçlandığını, anlaşamama tutanağı düzenlendikten sonra davalılardan ... A.Ş tarafından müvekkili hesabına 05/07/2021 tarihinde 1.775.000,00 TL yatırıldığını, ilgili dekont açıklamasında cari borç karşı-... temlik bedeli yazıldığını, bahse konu ödeme ve dekont açıklamasının davalıların dava konusu borcu kabul ettiklerini ancak gerçek alacak olan döviz bazındaki alacaktan kaçınmaya çalıştıklarını gösterdiklerini, senet üzerindeki bedel 511.063,61 Euro alacağın söz konusu olduğunu, davalı tarafından yatırılan meblağın müvekkili hesabına geçtiği tarihteki kur hesabına göre 170.603,67 Euro karşılığı olduğunu, bakiye kalan 340.459,94 Euro'nun ödenmesi için ihtarname gönderildiğini, ödenmediğinden dava açma zorunluluğu doğduğunu, davalılardan Dikili Belediyesi Başkanlığının müvekkili aleyhine ipoteğin kaldırılması konulu Dikili ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... sayılı dosyası ile açılan davanın derdest olduğunu, Dikili Belediyesi tarafından açılan davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek davalıların müvekkiline ödenmemiş 340.459,94 Euro alacağı ihtar tarihinden itibaren uygulanacak faizi ile birlikte tahsil anındaki kur karşılığı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, aksi kanaatte ise taraflara ait ticari ilişki ve borçlunun temerrüdü göz önüne alınarak söz konusu alacağının akdi faizi olan %24 faizinden oluşacak alacağın müşterek ve müteselsilen davalılardan tahsiline, bu alacak miktarına ihtarname tebliğ tarihinden itibaren başlamak üzere ipotek akit tablosunda belirlenen akdi %24 faiz işletilmesi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Dikili Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesi ile; dava konusu alacakla ilgili Dikili Belediye Başkanlığının borçlu sıfatına haiz olmaması nedeniyle davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının 01/08/2009 vade tarihli senet ve diğer davalı şirket ile arasındaki ticari ilişkiye dayanması sebebi ile her ne kadar Dikili Belediyesi borçlu olmasa da senette senedi düzenleyene karşı açılacak davaların vadeden itibaren 3 yıl olması ayrıca diğer davalı ile olan ticari ilişkisine dayanmakta olduğundan genel zaman aşımı süresi 10 yıllık süre geçtiğinden davanın zaman aşımından reddine karar verilmesini, esasa ilişkin olarak diğer davalı şirketin belediyenin hissedarı olduğu bir şirket olup bu şirketin borçlarından dolayı belediyenin sorumlu tutulamayacağını, ... Şirketinin Dikili'de jeotermal ile konut ısıtma hizmeti veren çoğunluk hissesi Dikili Belediyesine ait olan TTK ya tabi özel bir hukuk kişisi olduğunu, şirketin Dikili Belediyesinden bağımsız tüzel kişisi olup şirket borçlarının kendi mal varlığı ile sorumluluğunun kabul edildiğini, dönemin Dikili Belediye Başkanının mevzuata ve hukuka aykırı şekilde Dikili Belediyesinin ana hizmet binasını ... Hav. Isıtma Soğutma Tes. End. Cih. Taahhüt San. Ve Ti.c Ltd Şti ve davacı şirket lehine ipotek ettirdiğini, hukuken hükümsüz olan bu ipotek belgelerine dayanılarak alacak isteminde bulunulamayacağını, ... Şirketinin önce dava dışı ... şirketinden daha sonra davacı şirketten jeotermal konut ısıtma sisteminde kullanılmak üzere boru ve malzemeler satın aldığını, ... Şirketinin ... ile arasındaki ticari ilişkinin sonlandığı dönemde ... Şirketinin ...'den olan alacaklarını davacı şirkete temlik sözleşmesi ile devrettiğini, müvekkili belediyenin, ... şirketinin dava dışı ... şirketine cari hesap borçlarını ödeyememesi nedeniyle önce ... şirketi lehine daha sonrada ... ve ... Şirketleri arasında imzalanan temlik sözleşmesinin 4.maddesi ile ... Şirketi lehine bir taşınmazını ipotek ettirdiğini, söz konusu ipoteklerin hükümsüz olduğunu, bu ipoteklere istinaden Dikili Belediyesine borç yüklenemeyeceğini, 5393 sayılı Belediye Kanunun 15. Maddesinde belediyelerin ancak ve ancak mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerini yerine getirmesi amacıyla kendi malları üzerinde sınırlı ayni hak tesis edebileceğinin belirtildiğini, Belediyenin bankadan aldığı kredinin teminatı olarak verilen ipoteğin bu kapsamda olduğunu, oysa dava konusu olayda üçüncü şahıs lehine ipotek verilmesinin söz konusu olup, ipotek işleminin kanuna açıkça aykırı olduğunu ve yok hükmünde olduğunu, idarelerin ancak kanun ile verilmiş görev ve yetkileri kullanabileceğini, mevzuatlarında belirlenen yetki ve görevleri dışında iş ve işlemde bulunabilmelerinin mümkün olmadığını, ilgili kanunun "Meclisin Görev ve Yetkileri" başlıklı 18. Maddesinde belediyelerin karar organı olan Belediye Meclisinin görev ve yetkilerini düzenlendiğini, Belediye Meclisinin bu yetkileri kullanırken, 5393 sayılı kanunun Belediyenin Görev, Yetki ve Sorumluluklarını düzenleyen 14-15-16 maddeleri kapsamında hareket etmek zorunda olduklarını, bu kapsamda da üçüncü şahıs lehine ipotek tesis edilmesinin mümkün olmadığını, sonuç olarak, belediyelerin üçüncü şahıslar lehine ipotek veremeyeceklerini, üçüncü şahıslar lehine kefil olamayacaklarını, Belediyelerin ancak ve ancak kendi verecekleri kamu hizmetlerinin sürdürülebilmesi için kendilerine ait taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis edebileceklerini, Belediyelerin, kanunda açık bir şekilde verilmemiş olan yetki ve görevleri kullanmasının mümkün olmadığını, aksi halde yapılan işlemin yok hükmünde olduğunu, müvekkilinin davacı ve dava dışı ... Şirketi lehine ipotek ettirdiği taşınmazın, o tarihte belediyenin ana hizmet binası olarak kullanıldığını, yani ipotek tesis edilen taşınmazın kamu hizmetine tahsis edildiğini, kamu hizmetine fiilen tahsis edilen taşınmazın haczinin ve ipotek tesis edilebilmesinin mümkün olmadığını, davacı şirketin dava konusu borcun ödenmesi amacıyla İzmir ... Noterliği'nin 18.01.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesini gönderdiğini, söz konusu ihtarnameye cevaben Dikili Noterliği'nin 27.01.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide ettiklerini, belediyelerin üçüncü şahıslar lehine kefil olmalarının ve ipotek vermelerinin mümkün olmadığını, dolayısıyla ipotek belgelerinin hükümsüz olduğu belirtilerek, ipoteklerin 10 gün içinde fekkinin istendiğini ancak davacı tarafın bu süre içinde ipoteklerin fekki yoluna gitmediğini, ihtarname süreçleri neticesinde davacı tarafın arabuluculuk sürecini başlattığını, sürecin anlaşmama ile sonuçlandığını, açıklanan tüm süreç neticesinde, dile getirilen hükümsüzlük sebepleri gerekçe gösterilerek Dikili ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı ipoteğin kaldırılması davası açıldığını, iş bu davanın bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, sonuç olarak, ipotek belgesinin hükümsüz olduğunu, Dikili Belediyesi'ne borç yüklenemeyeceğini ve ipotek belgeleri gerekçe gösterilerek faiz oranının belirlenmesinin de istenemeyeceğini, 01.08.2009 vade tarihli senedin dava konusu olan borcun dayanağı gibi sunulduğunu, bu senet gerekçe gösterilerek Dikili Belediyesinin borçtan sorumlu tutulmaya çalışıldığını, ... şirketinin, ... şirketine olan cari hesap borcu nedeniyle 04.06.2009 keşide ve 01.08.2009 vade tarihli, 511.069,61 Euro bedelli bir senet düzenleyerek dava dışı ... şirketine verdiğini, bu senedin daha sonra davacı şirkete ciro edildiğini, söz konusu senet incelendiğinde kefil kısmında, kefili ..., adres bölümünde ise Dikili Belediyesi Belediye İş Merkezi, Kat ... No:... adresinin yer aldığını, yani ...'in bu senedi Dikili Belediye Başkanı sıfatıyla imzalamadığını, senedin kefilinin ... olduğunu, Dikili Belediyesinin kefilliği veya avalinin olmadığını, Dikili Belediyesinin üçüncü şahıs lehine aval de veremeyeceğini, davacı tarafın iddialarının tamamen haksız ve mesnetsiz olduğunu bildirerek davanın davalı Dikili Belediye Başkanlığı açısından husumet yokluğundan reddine, davanın zamanaşımı yönünden reddine, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Gıda Turizm Tekstil Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesi ile; Davacı şirketin alacak istemini 04.06.2009 keşide,01.08.2009 vade tarihli ve 511.069,61 Euro bedelli senede dayandırdığını, taraflar arasındaki cari hesap ilişkisinde davacı tarafın müvekkili şirkete düzenlediği son faturanın ise 16.02.2010 tarihli olduğunu, her iki açıdan da bakıldığında Türk Borçlar Kanunun 146. Maddesinde düzenlenen 10 yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra davacı tarafın hukuki süreci başlattığının görüldüğünü, bu nedenle zamanaşımı bakımından davaya itiraz ettiklerini, müvekkilinin, Dikili’de jeotermal enerjiyle konut ısıtma hizmeti veren, çoğunluk hissesi Dikili Belediyesi’ne ait olan bir belediye şirketi olduğunu, müvekkili şirketin, dava dışı ... şirketinden 31.10.2008 tarihi itibariyle jeotermal konut ısıtma sisteminde kullanılan boru ve benzeri malzemeleri, Euro cinsinden satın almaya başladığını, dava dışı bu şirketten malzeme alımının son olarak 26.08.2009 tarihinde yapıldığını, bu tarih itibariyle ... şirketi ile ticari ilişkilerinin 1.061.943,45 TL (510.152,71 Euro) olarak son bulduğunu, ... şirketinin müvekkili şirketten olan alacağını, davacı ... şirketiyle imzaladığı Temlik Sözleşmesi uyarınca davacı şirkete devrettiğini, böylelikle müvekkili şirket ile dava dışı ... şirketi arasındaki cari ilişkinin son bulduğunu, müvekkili şirketin, 19.09.2009 tarihi itibariyle jeotermal konut ısıtma sisteminde kullanılan boru ve benzeri malzemeleri davacı ... şirketinden, Türk Lirası cinsinden satın almaya başladığını, 16.02.2010 tarihinde kesilen son fatura ile taraflar arasındaki ticari ilişkinin son bulduğunu, müvekkilinin, bu ilişki nedeniyle 154.729,14 TL bakiye borcunun kaldığını, yani davacı şirketin alacağının, hem müvekkili şirkete sattığı ürünlerden, hem de dava dışı ... şirketi ile imzaladığı “Temlik Sözleşmesi”nden kaynaklandığını, 19.05.2015 tarihinde davacı ... şirketi ile müvekkili şirket arasında borcun tamamının Türk Lirası olarak ödenmesi, borcun miktarı ve ödeme şekili hakkında bir mutabakat metni imzalandığını, bu anlaşma imzalanırken, müvekkili şirketin ... şirketine olan ve davacı şirkete temlik edilen Euro borcunu iki farklı yöntemle TL'ye çevirdiğini, 1. hesaplama yönteminde mutabakat metni'nin imzalandığı 19.05.2015 tarihindeki kur dikkate alınarak borcun TL'ye çevrildiğini, 2. yöntemde ise borcun 5-6 yıl önceki kur üzerinden TL'ye çevrildiğini ve mutabakatın imzalanacağı 19.05.2009 tarihine kadar faiz işletilerek hesaplama yapıldığını, yapılan bu iki hesaplama arasında yaklaşık 450.000,00 TL kadar fark olduğunu gördüklerini, davacı şirket lehine olan hesaplamanın, yani 2. yöntemin mutabakata esas alındığını, böylelikle davacının ... şirketinden temlik aldığı Euro borcunun faiziyle birlikte 1.945.270,86 TL olarak belirlendiğini, müvekkili ile davacı şirket arasındaki cari ilişkiden kaynaklanan 154.729,14 TL bakiye borcun hesaplanan 1.945.270,86TL'ye eklendiğinde müvekkili şirketin toplam borcunun 2.100.000,00TL olarak kabul edildiğini, imzalanan mutabakat metni'nde müvekkilinin toplam 2.100.000,00 TL borcunun olduğu ve borcun aylık minimum 125.000,00 TL olmak koşuluyla, 15 ay içerisinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını, 19.05.2015 tarihli mutabakat metnine istinaden 2.100.000,00 TL olarak belirlenen borcun, 21.05.2015 tarihinde 200.000,00 TL, 19.06.2015 tarihinde 145.000,00 TL olmak üzere toplam 345.000,00 TL'sinin ödendiğini, 2019 yerel seçimlerinden sonra göreve başlayan yeni şirket yönetiminin, bakiye 1.755.000,00TL borcu ödemek için davacı tarafla iletişime geçtiğini, ancak davacı şirketin 19.05.2015 tarihli mutabakat metnini kabul etmeyerek müvekkili şirketten Euro cinsinden ve fazladan alacak talebinde bulunduğunu, anlaşma zemini oluşmadığı için önce karşılıklı olarak ihtarnameler gönderildiğini, ardından da davacı tarafın başvurusu ile arabuluculuk yoluna gidildiğini, ancak görüşmelerin anlaşmama ile sonuçlandığını, müvekkili şirketin bakiye 1.755.000,00TL borcunu 05.07.2021 tarihinde davacıya ödediğini, davacı şirketin, basiretli bir iş adamının alması gereken sorumluluğu almadığını ve TMK'nın 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde, 01.08.2009 vade tarihli senedi borcun dayanağı gibi sunduğunu ve kelime oyunları ile davalı Dikili Belediyesi'ni borçtan sorumlu tutmaya çalıştığını, ... şirketi ile müvekkili şirket arasındaki cari hesap ilişkisi nedeniyle müvekkili şirketin 04.06.2009 keşide ve 01.08.2009 vade tarihli, 511.069,61 Euro bedelli bir senet düzenleyerek dava dışı ... şirketine vermiş olduğunu, bu senedin davacı şirkete ciro edildiğini, söz konusu senette ...'in kefil olarak imzasının yer aldığını, ...'in bu senedi Dikili Belediye Başkanı sıfatıyla imzalamadığını, kaldı ki cari hesap ilişkisi nedeniyle düzenlenen iş bu senet sebebiyle davacı tarafın herhangi bir icrai işlem başlatmadığını, senedin 2012 yılı Ağustos ayı itibariyle kambiyo vasfını yitirdiğini ve aradan 3 yıl geçtikten sonra da borcun Türk Lirası olarak ödenmesine ilişkin mutabakat metni imzalandığını, Dikili Belediyesi'nin, müvekkili ile ... ve davacı ... şirketleri arasındaki cari borç ilişkisi nedeniyle, davacı ve dava dışı ... şirketi lehine kendi taşınmazı üzerinde tesis ettiği ipoteklerin hükümsüz olduğunu, bu gerekçeyle kaldırılması talep edilen ipotek sözleşmelerine dayanılarak alacak ve(ya) akdi faiz isteminde bulunulamayacağını, Dikili Belediyesi'nin, müvekkilinin dava dışı ... şirketine olan borcu nedeniyle ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı bulunan taşınmazı ... lehine ipotek ettirdiğini, daha sonra da ... şirketi ile davacı ... şirketi arasında imzalanan Temlik Sözleşmesinin 4. maddesi nedeniyle de aynı taşınmazı ... şirketi lehine ipotek ettirdiğini, belediyeye ait taşınmaz üzerinde davacı şirket lehine tesis edilen ipoteklerin yok hükmünde olduğunu, Dikili Belediyesi'nin, izah edilen bu sebeplerle Dikili ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı ipoteğin kaldırılması davasını açtığını, bir an için ilgili ipotek sözleşmelerinin geçerli olduğu varsayımında bulunulsa bile, bu sözleşme, tarafı olmaması nedeniyle alacak miktarı ve faiz oranları yönünden müvekkilini bağlamayacağını bildirerek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya Dikili Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı görevsizlik kararı sonucu Mahkememize tevzi edilmiştir.

Taraf delilleri dosyaya bildirilmiş, dava dilekçesi ekindeki temlik sözleşmesi örneğinden ... Havalandırma Isıtma Soğutma Tes. End. Cih. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İle ... San. Ve Tic. Paz. A.Ş. arasında düzenlendiğinin belirtildiği, ... şirketi ile ... Gıda Turz. Tic ve San A.Ş./Dikili Belediyesi arasında yapılan doğmuş/doğacak tüm alacak ve bunlara ait her türlü çek, bono veya başka ödeme araçları nedeniyle oluşan alacağın ...'e devir ve temlik edildiğinin belirtildiği, temlik sözleşmesinin 3. Maddesinde "Temlik neticesinde, temlik alan temlik aldığı rakama tekabül eden ve ... A.Ş.'ye yapılan satışlara ait faturaların oluşturduğu tüm alacağından vazgeçmiştir. Feragat edilen alacak miktarı 514.809,96 Euro;

4.Maddesinde Temlik alan işbu sözleşme gereği Dikili Belediyesinden devir 03/09/2019 tarih ve ... yevmiye ile ... İli ... İlçesi ... Mah. ... Ada, ... Parsel numarada kayıtlı bulunan Dikili Belediyesine ait bağımsız bölümler üzerinde tesis edilen ipoteği devir ve temlik edecek veya kendi sırasında tesis edilmiş bulunan ipoteği tesis etmeye olanacak sağlayacaktır" düzenlemesinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Dava dilekçesine ekli 19/05/2015 tarihli Mutabakat Metnidir başlıklı belge örneğinin incelenmesinde; "... A.Ş. İle ... San. Ve Tic. A.Ş. Arasında borç ödeme konusunda aşağıdaki şekilde mutabakata varılmıştır. Toplam borç İki Milyon Yüz Bin (2.100.000,00) TL dir. Aylık ödeme miktarı minimum Yüz Yirmi Beş Bin (125.000,00) TL olmak üzere 15 ay içerisinde ödeme yapılacaktır. Kalan İki Yüz Yirmi Beş Bin TL (225.000,00) aylara bölünerek 15 ay içerisinde ödenecektir." şeklinde olduğu ve ... A.Ş. İle ... San. Ve Tic. Paz. A.Ş. arasında düzenlendiği belirlenmiştir.

Borç ödeme ile ilgili protokol başlıklı belge örneğinin incelenmesinde; Protokolün Dikili Belediye Başkanlığı, ... A.Ş. Ve ... San. Ve Tic. Paz. A.Ş. Arasında 19/05/2015 tarihinde düzenlendiği, protokolde "19/05/2015 tarihli ... A.Ş. İle ... San ve Tic. Paz. A.Ş. arasında borç ödeme konusunda düzenlenen mutabakat gereğince 18/08/2019 tarih ve 96 sayılı Dikili Belediyesi meclis kararına konu olan ipotek karşılığı borcun ... A.Ş. tarafından ödenmesi konusunda mutabakata varılmıştır." düzenlemesinin bulunduğu belirlenmiştir.

Dikili ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasındaki davada, davacının Dikili Belediyesi Başkanlığı, davalıların ... Havalandırma Isıtma Soğutma Tesisat Endüstriyel Cihazlar Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... Sanayi ve Ticaret Pazarlama A.Ş. olduğu, ... İlçesi, ... Mah. ... Ada ... Parselde kayıtlı taşınmaz üzerine davalılar lehine tesis edilmiş olan ipoteklerin kaldırılması istemine ilişkin olduğu belirlenmiştir.

Dikili Tapu Müdürlüğü'nden gelen 29/09/2022 tarihli cevabi yazı ekinde gönderilen 03/09/2009 tarihli ... yevmiye nolu resmi senet örneğinden ... Havalandırma Isıtma Soğutma Tesisat Endüstriyel Cihazlar Taahhüt San Tic Ltd Şti ile Dikili Belediyesi arasında ... ... Mahallesi ... Caddesi ... ada ... parselde kayıtlı bulunan ipotek veren Dikili Belediyesi'ne ait tüm bağımsız bölümler üzerine 2.000.000 TL ipotek bedelli ve halen %24 yıllık faizli olarak Dikili Belediyesi'nin veya ... Gıda Turizm Tekstil Tic ve San AŞ, ... Havalandırma Isıtma Soğutma Tesisat Endüstriyel Cihazlar Taahhüt San Tic Ltd Şti'ne karşı herhangi bir hukuki veya ticari ilişki nedeniyle doğmuş veya doğacak her türlü borcuna mahsuben teminat oluşturmak üzere ipotek tesisine ilişkin düzenlendiği; 25.12.2009 tarih 9310 yevmiye nolu resmi senet örneğinden ... Tekstil San Tic Ltd Şti ile Dikili Belediyesi arasında ... Caddesi ... Ada ... Parsel'de kayıtlı olan ipotek verene ait tüm bağımsız bölümler üzerine 2.000.000 TL ipotek bedelli ve halen %24 yıllık faizli olarak Dikili Belediyesi'nin veya ... Gıda Turizm Tekstil Tic ve San AŞ'nin ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne karşı herhangi bir hukuki veya ticari ilişki nedeniyle doğmuş ve doğacak her türlü borcuna mahsuben teminat oluşturmak üzere ipotek tesisine ilişkin düzenlendiği belirlenmiştir. Beyanlarda bildirilen senet örneğinin incelenmesinde 04/06/2009 keşide, 01/08/2009 ödeme tarihli senet bedelinin 511.069,61 Euro olduğu, senedin ... AŞ tarafından ... Havalandırma Soğutma San ve Tic Ltd Şti lehine düzenlendiği, kefilin ... olduğu belirlenmiştir.

Davacı ve davalı şirket ile dava dışı temlik eden ... Havalandırma Isıtma - Soğutma Tesisat Endüstriyel Cihazlar Taahhüt San ve Tic Ltd Şti'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi marifetiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmış, davacı kayıtlarını talimat yoluyla inceleyen mali müşavir bilirkişi dosyaya verdiği 10/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda ;

Davacı tarafın muaccel alacak konulu davalı aleyhine gönderilen İzmir ... Noterliği'nin 18/01/2021 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinde 01/08/2009 vade tarihli senedin vadesinde ödenmediği, ödenmesinin talep edildiği, davalı tarafından ihtara cevaben Dikili Noterliği'nin 27/01/2021 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinde taraflar arasındaki 19/05/2015 tarihli mutabakat metninde söz konusu borcun faiz işletilmek suretiyle 2.100.000 TL kabul edildiği, 21/05/2015 tarihinde 200.000 TL, 19/06/2015 tarihinde 145.000 TL olmak üzere toplam 345.000 TL ödendiği, bakiye 1.755.000 TL kaldığı, ödeme için yapılan görüşmede ödemenin kabul edilmediği bilgisine yer verildiği, davacı tarafça gönderilen 08/07/2021 tarihli ihtarnamede 340.459,94 Euro borcun ödenmesinin ihtar edildiği, davacı şirketin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresi içerisinde yapıldığı, sahibi lehine delil olma vasfını taşıdığı, davacı şirketin davalı şirketle ilgili söz konusu temlik bedeli senet haricinde de öteden beri gelen ticaretlerinin olduğu, buna bağlı olarak alacak bakiyesinin 154.733,77 Euro cinsinden cari hesap alacağının 130.293,05 Euro olduğunun görüldüğü, davalı tarafından iddia konusu mutabakat metni, TL sözleşmesine istinaden yapılan 200.000 TL ve 145.000,00 TL'nin davalının cari hesap borcundan mahsup edildiği, geriye 14.494,78 Euro davacı şirketin alacaklı olduğu, davalı şirket tarafından 05.07.2021 tarihinde ödenen 1.755.000,00 TL'nin Euro karşılığı olan 170.603,67 Euro'nun ise davaya konu temlik alınan 511.069,61 Euro senet

Alacağından mahsup edildiği, davacının 340.465,94 Euro talep ettiğinin görüldüğü, borca ilişkin düzenlenen mutabakat metninde TL cinsinden kararlaştırılan borcun sözleşmede belirtilen süreler içerisinde davalı tarafından ödenmemesi üzerine davacının dava konusu temlik aldığı 511.069,61 Euro bedelli senedi Euro cinsinden talep edemeyeceğine ilişkin taktirinin Mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

Davalı ... Gıda Turizm Tekstil Tic ve San AŞ ile dava dışı ... Havalandırma Isıtma Soğutma Tesisat Endüstriyel Cihazlar Taahhüt San ve Tic Ltd Şti'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonunda dosyaya verilen 08/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Davalı şirketin 2009 yılı ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresi içerisinde yapıldığı, yevmiye defterinde kapanış tasdikinin olmadığı, sahibi lehine delil olarak kullanılabilmesinin mahkemenin taktirinde olduğu, 2021 yılına ait envanter defterinin noter tasdikinin VUK ve TTK hükümlerine uygun olarak tasdik ettirildiği, 2021 yılında davalının e-defter mükellefi olması nedeni ile Yevmiye ve Defteri Kebir ait Ocak ve Aralık 2021 beratlarının yasal süresi içinde alındığı ve sahibi lehine delil olarak kullanılabileceğinin tespit edildiği, dava dışı ... şirketinin 2009 yılı ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde yapıldığı, yevmiye defterinde kapanış tasdiki olmadığı, davalının defterlerinin sahibi lehine delil olarak kullanılabilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu, dava dışı ... şirketinin defterlerindeki bilgiye göre davalının cari hesabının 2014 yılı itibari ile sıfır olarak göründüğü, davalı defterlerinde yapılan inceleme sonucunda davacının alacağının sıfır bakiye olduğunun belirlendiği, bu durumun davacı defterlerini inceleyen bilirkişi tarafından yapılan inceleme ve yazılan rapora göre de davacının TL hesabının sıfır bakiye olduğunun görüldüğü, bu açıdan taraflar arasında fark olmadığı, ancak anlaşmazlığın döviz bazlı ödeme hususunda ortaya çıktığı, tarafların 19.05.2015 tarihi itibari ile bir mutabakat yaptıkları ve buna göre davalının borcunun TL'na çevrildiği, yapılan ödeme planında davalının ifadesine göre cari hesap üzerinden kur hesaplaması ve faiz hesabı yapıldığı, faiz hesabının davacı lehine daha yüksek olması nedeni ile kabul edilerek 2.100.000,00 TL bedelde mutabık kalındığı, ödemelerin 15 aya yayılarak ve ayda en az 125.000,00 TL olmak koşulu ile yapılmasında mutabık kalındığı, ancak ilk iki ödeme sonrası davalının yine ödemelerini yapmadığı ve 2021 yılında kalan 1.755.000,00 TL bakiyeyi ödediği, bu durumda protokolün davalı tarafça bozulduğu, davacının bunun üzerine döviz cinsinden alacağı için takip yaptığı, davalının iş yerinde yapılan inceleme sırasında davalı tarafça davacının kendilerine kestiği bir takım faturaların TL bazlı olduğunu, davacının muavin kayıtlarından bu faturaların da dövizli olarak belirlendiği ve alacağı döviz tutarı olarak bildirilen 340.459,94 Euro tutarın içinde faturanın kesildiği tarih itibari ile dövize çevrilmiş olarak tutulduğu, davacının kayıt tarihi itibari ile dövize çevrilmiş bu faturaların dökümünün toplam olarak 306.096,82 Euro olarak davacı defterlerini inceleyen bilirkişi tarafından tespit edilen muavin kayıtlarından belirlendiği, davacının talebi olan 340.459,94 Euro bedelden düşüldüğünde kalan tutarın 34.363,12 Euro olarak talep edilmesi gerekeceği, bunun da dava tarihi itibari ile 378.736,56 TL olduğu, TL fatura olarak kesilen faturaların toplamının 675.140,52 TL olduğu, bu faturaların 19.05.2015 tarihli mutabakat metni hazırlandığında hesaplamalarda Euro olarak dikkate alındığı, ve bu tarihe kadar olan faiz hesaplamasının içinde yer alması nedeni ile bu tutara faiz hesaplamasının mutabakat tarihi ile dava tarihi arasında kalan dönem için yapıldığı, buna göre 675.140,52 TL için dava tarihine kadar yasal faiz oranı ile 387.382,68 TL faiz hesaplandığı, avans faiz oranı ile ise 830.113,55 TL faiz hesaplandığı, Mahkemenin yasal faiz oranını kabul etmesi durumunda toplam TL borcun 675.140,52 + 387.382,68 = 1.067.683,87 TL olacağı, avans faiz oranını kabul etmesi durumunda ise 675.140,52 + 830.113,55 = 1.505.254,07 TL olarak hesaplandığı, takdir olunan TL tutarın üzerine 34.363,12 Euro dövizli borcun eklenmesi gerekeceği, mahkemenin protokolün bozulmadığını kabul etmesi durumunda yapılan hesaplamaya göre protokole göre ödenen son taksitten sonra kalan ve 05.07.2021 tarihinde toplu ödenen 1.755.000,00 TL ile hesabın kapandığının belirlendiği, yasal faiz ve avans faiz oranları ile iki hesaplama yapıldığı, mutabakat tarihi ile dava tarihi arasında kalan dönem için yapılmış olup yasal faiz oranı ile hesaplanan faiz tutarının 1.006.985,34 TL olduğu, avans faizi ile hesaplanmış faiz tutarının ise 2.157.846,02 TL hesaplandığı, buna göre ana para ödemesi 05.07.2021 tarihinde yapıldığı için ana para üzerine eklenmediği, protokolün bozulmadığı varsayımı ile yapılan bu hesaplamada sadece faizlerin ödemesi olduğu bildirilmiştir.

Bilirkişi raporuna tarafların beyan ve itirazlarının irdelenmesi yönünde bilirkişiden alınan 13/11/2023 tarihli ek raporda; Kök raporda belirlenen ve hesaplanan değerler üzerinde yeniden yapılan hesaplamalar sonucunda bir değişiklik olmadığı bildirilmiştir.

TBK 154. Maddesi "Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı kesilir: 1. Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse. 2. Alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa."

TBK 156. Maddesi "Zamanaşımının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar. Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise, yeni süre her zaman on yıldır." hükümlerini içermektedir.

Dosyaya toplanan deliller, alınan bilirkişi ve ek raporlar ile tüm dosya kapsamından davacı tarafça davalı belediyenin iştiraki olan şirkete 511.063,61 Euro bedelli mal satıldığı, satılan malların müvekkili şirketin Ege Bölge Bayiisi olan ... Havalandırma Isıtma Soğutma Tesis End Tic Taahhüt San ve Tic Ltd Şti aracılığıyla Dikili ilçesinde yer altına döşendiği, bahse konu faturaya dayalı alacağa dayalı ticari ilişki sonrasında 05/08/2009 tarihli senet düzenlendiği ancak senedin ödenmediği, borcun teminatı olarak Dikili Belediyesi adına kayıtlı taşınmaz üzerinde ipotek tesis edildiği, ... Şirketi'nden alacağın temlik sözleşmesiyle temlik alındığı, bahse konu ticari ilişkiden ayrı olarak davacı şirketin davalı şirket ile ticari ilişkisi sonrasında bir kısım alacakların tahsil edildiği, temlik alan alacak bedeli ile cari hesaptan bir miktar ödemenin yapılmadığını bildirerek temlik edilen alacaktan yapılan ödeme mahsup edilerek bakiye 340.459,94 Euro alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, aksi halde davacı alacağının akdi faizi olan %24 faizinden oluşacak alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline yönelik olarak açıldığı, beyanlarda bildirilen ... Gıda Turizm... AŞ tarafından temlik eden ... ... Ltd Şti lehine düzenlenen 04/06/2009 düzenleme, 01/08/2009 vade tarihli 511.069,61 Euro bedelli senette kefilin ... olduğu, Dikili Belediyesi'nin senette kefaletinin bulunmadığı, senedin 3 yıllık zaman aşımı süresi içinde takibe konmadığı ve kıymetli evrak niteliğini kaybettiği, davacı şirket ile davalı ... Gıda Turizm Tekstil Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi arasında düzenlenen mutabakat ile taraflar arasındaki borcun ödenmesi konusunda mutabakata varıldığı ve toplam borcun 2.100.000 TL olduğu, aylık minimum 125.000 TL olmak üzere 15 ay içerisinde ödeneceğinin kararlaştırıldığı, yine 19/05/2015 tarihinde Dikili Belediye Başkanı davacı şirket ve davalı ... AŞ arasında düzenlenen borç ödemeyle ilgili protokol ile 19/05/2015 tarihli ... AŞ ile ... San Tic AŞ arasında düzenlenen mutabakat gereğince 18/08/2009 tarih ve 96 sayılı Dikili Belediye Meclis kararına konu olan ipotek karşılığı borcun ... AŞ tarafından ödenmesi konusunda mutabakata varıldığı, taraflar arasındaki 19/05/2015 tarihli mutabakat ve protokol hükümlerine göre TBK 154/1 ve 156. Maddeleri kapsamında zaman aşımı sürelerinin doğmadığı, bu nedenle davalı tarafın zaman aşımı itirazlarının yerinde olmadığı, taraflar arasında düzenlenen 19/05/2015 tarihli mutabakat ile davalı şirketin toplam borcunun 2.100.000 TL olarak belirlendiği, davacının tercih hakkını mutabakat metni ile Türk Lirası üzerinden kullandığı nazara alındığında artık yabancı para üzerinden talepte bulunamayacağı (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2016/13885 Esas 2018/7128 Karar);

19/05/2015 tarihli mutabakat hükümlerine göre söz konusu protokole göre ödenen son taksitten sonra kalan borcun 05/07/2021 tarihinde 1.755.000,00 TL olarak gecikmeli şekilde ödendiği, ödeme tarihiyle dava tarihi arasında kalan dönem için hesaplanan avans faiz tutarının 2.157.846,02 TL olarak bilirkişi raporuyla tespit edildiği nazara alındığında davacı tarafın davalı şirket hakkındaki asli talebinin reddi ile terditli talebinin 2.157.846,02 TL üzerinden kabulü, taraflar arasında düzenlenen 19/05/2015 tarihli borç ödemeyle ilgili protokol ile 19/05/2015 tarihli ... AŞ ile ... San Tic AŞ arasında borç ödeme konusunda düzenlenen mutabakat gereğince ipotek karşılığı borcun ... AŞ tarafından ödenmesi konusunda tarafların mutabakata vardıkları nazara alındığında davalı Dikili Belediye Başkanlığı aleyhine açılan davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşılarak aşağıdaki karar verilmiştir.