6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan alacak (hizmet sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi vekili Av. ...'ın dava dilekçesiyle; davalı şirket tarafından müvekkili olan şirkete kg’ı 18,50 TL’den 22 ton kırmızı acı pul biber tedarik edilmesi taahhüt edildiğini, ancak bilahare davalı tarafından müvekkiline işbu taahhüt edilen tutardan sadece 7.5 ton tedarik edildiğini, bakiye 14,5 ton ürün ise davalı tarafça taahhüt edilen tutardan tedarik edilmek istendiğini ve gönderilmediğini, bunun üzerine taraflarınca davalı tarafa İzmir .... Noterliği 22.03.2022 tarih ... numaralı ihtarnamesi gönderildiğini ve taahhüt ettiği tutardan ürünü göndermesi için 7 günlük süre verildiğini, aksi halde fiyat farkından dolayı doğacak zararın tazmininin isteneceğinin bildirildiğini, ancak davalı taraf taahhüdünü yerine getirmediğini, müvekkili olan şirket bu nedenle ihtiyacı olan geri kalan kırmızı acı pul biberi kg'ı 27,50 TL'den bir başka firmadan temin ettiğini, müvekkili olan şirketin böylece aynı ürünü daha pahalıya temin edebilmesinden ötürü fiyat farkından doğan zararı oluştuğunu, zira davalı tarafça kg'ı 18.50 TL'den tedarik edilmesi gereken bakiye 14,5 ton ürün 27,50TL'den başka bir firmadan temin edildiğini, 18,50 x14.500 kg = 268.250 TL iken, 27,50 x14.500 kg = 398.750 TL olduğunu, 398.750-268.250 =130.500 TL müvekkilinin fiyat farkı zararı oluştuğunu, davalı tarafın göndermiş olduğu Kemalpaşa ... Noterliği'nin 01.04.2022 tarih ve ... numaralı ihtarnamesi ile, taahhüdüne uymayarak ediminin geri kalan kısmını ifa etmediğini ikrar ettiğini, Borçlar Kanunun Borçlunun temerrüdü başlığı altındaki 125/2 hükmünde "Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir." denildiğini, davalının temerrüdü nedeniyle müvekkilinin uğramış olduğu müspet doğrudan zararının tahsili için dava açmadan önce taraflarınca dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, ancak arabuluculuk süreci anlaşmama ile sonuçlandığını, müvekkili olan şirketin zararının tazmini için işbu davanın açılması zorunluluğunun hasıl olduğunu, fazlaya dair hakları saklı olmak üzere, şimdilik 1.000,00 TL'nin 04.04.2022 tarihinden işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile, vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Gıda İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili Av. ...'ın cevap dilekçesiyle; davacı yan tarafından müvekkili olan şirket aleyhine borçlu temerrüdüne dayanarak zarar tazmini talepli iş bu davanın haksız ve yersiz olduğunu, davanın reddi gerektiğini, davalı ile müvekkili olan şirket arasında 01.10.2021- 30.09.2022 tarihleri arasında davalıya yapılacak biber tedariki konusunda anlaşma sağlanmış ve bu anlaşmaya dayalı olarak davalıya müvekkili olan şirket tarafından 2022 yılı mart ayına kadar pulbiber tedariki yapılmaya devam edildiğini, ancak 2022 yılı mart ayına kadar müvekkili olan şirket tarafından yapılan tedariklerde ciddi zarar edilmeye başlandığını, dünya genelinde artan ürün maliyetleri ve pandemi sonrası ülkemiz genelinde yaşanan ekonomik dalgalanmalar, döviz fiyatlarındaki anormal artış, tedarik zincirinin tüm ülkede bozulması, hammadde fiyatlarındaki aşırı zamlanma ve artış, enerji fiyatları ile işçilik maliyetlerindeki normal dışı artışlar sebebiyle davalıya içinde bulunduğu durumda göz önüne alınarak pulbiber fiyatının revize edilmesi ve ortaya çıkan yeni olağanüstü duruma göre işbu fiyatların uyarlanması konusunda taleplerinin iletildiğini, söz konusu uyarlama ve revize talebi müvekkili olan şirket yetkililerinden davalı yan şirkete sürekli olarak yapıldığı halde buna ilişkin herhangi bir geri dönüşün müvekkiline sağlanmadığını, müvekkili tarafından, davalıya yapılan ürün tedarikinde hammadde fiyatlarındaki artış faturalar ile sabit olduğunu, taraflarınca 3. kişilerden satın alınan ham yani işlenmemiş biberin dahi fiyatıının davalıya satılan tutardan daha fazla olduğunun görüleceğini, bu durumlar ve özellikle bu fahiş fiyatlanma ülkemizde öngörülemez nitelikte olduğunu, müvekkilince 7.5 ton ürünün zararına bile olsa tedariki davalıya yapıldığını, kalan 14,5 ton ürünün ise yukarıda açıklanan sebeplerle tedarikine devam edilemediğini, bunun üzerine davalı tarafça İzmir ....Noterliği 22.03.2022 tarih ... numaralı ihtarnamesi ile fiyat farkından dolayı doğacak zararın tazmini talep edildiğini, müvekkili tarafından ise Kemalpaşa... Noterliğinin 01.04.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihtarnameye cevap verildiğini, müvekkili olan şirketin sözleşmede yazılı bedel üzerinden pulbiber tedariki bahsedilen sebeplerle ve ülkede yaşanan pandeminin genel bir mücbir sebep haline dönüşmesi nedeniyle ifa imkansızlığı ile mümkün olamadığını, ancak müvekkili olan şirket tarafından sözleşmenin yeniden uyarlanmasına yönelik defalarca kez yapılan talepler karşı tarafça kabul edilmediğini, sözleşme şartlarını yerine getirilemeyeceği kendilerine ihtaren bildirildiğini, müvekkilinin söz konusu kanun ve düzenlemeler gereği mal tedarikine devam edememesi haklı sebebe dayalı olduğunu, davalı tarafça müvekkilinin uyarlama talebi haksız olarak reddedildiğinden iş bu dava hukuka uygun olamamakla birlikte haksız olarak ikame edildiğini, bu nedenlerle davanın reddi gerektiğini, haksız ve yersiz olarak açılan davanın reddini, masraf ve vekalet ücretinin de karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiş ve savunmuştur.

Dosyanın re'sen seçilecek SMMM bilirkişiye teslim edilerek, bilirkişilere tarafların ticari defter ve belgelerinin bulunduğu yerde inceleme yapma yetkisi verilerek, uyuşmazlık konusu, taraf beyanları nazara alınarak dosya kapsamı itibarıyla, uyuşmazlık konusu ile sınırlı olmak üzere tarafların ticari defter ve belgeleri incelenmek suretiyle kayıtlar arasında çelişki meydana gelmesi halinde buna ilişkin açıklama ve değerlendirmeler ile denetime elverişli ayrıntılı raporda özetle; mevcut verilere göre, -Dava konusu faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, faturaların e-Fatura olarak düzenlenmesi nedeniyle açık veya kapalı fatura olarak doğrudan yorumlanamayacağı, ancak dava konusu sözleşme kapsamında irdeleme yapılacak olursa, taraflara arasında vadeli bir ticaret söz konusu olduğundan, faturaların açık fatura olarak değerlendirilebileceği, bunun yanı sıra taraflar arasında, iddia ve savunmaları da dikkate alınarak, faturaların açık fatura olması ve buna istinaden cari hesap alacağı hususlarında herhangi bir ihtilafın söz konusu olmadığı, -25/01/2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 523 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, dava konusu dönem 2021 yılı Temmuz ayı sonrasına denk geldiğinden ve faturaların tamamı e-Fatura olduğundan, tarafların bu durumda ayrıca Bildirim Formları düzenlemesi gerekmediği, -Taraflar arasında, somut olaya ilişkin herhangi bir iade faturası tanzim edilmediği, -Taraflar arasında 01/10/2021 — 30/09/2022 tarihleri arasında pul biber tedariki için anlaşma sağlandığı ve bu anlaşmanın dayanağı olarak Eylül 2021 sonunda bir sipariş formu imzalandığı, bu ticarete ilişkin taraflar arasında bir cari hesap ilişkisinin bulunduğu, -Dava konusu faturaların tamamı davacı işletme tarafından ödendiği (ödeme belgelerinde işbu rapor ekinde yer verilecektir) ve bu ödeme belgelerinin taraf ticari defterlerine kaydedildiği, -Taraflar arasındaki anlaşmaya dayanak sipariş formunda belirtilen birim fiyatlar ile davalı işletmece davacı işletmeye, taraf iddia ve savunmalarında belirtildiği gibi, 7,5 ton pul biber sevk edilerek fatura tanzim edilmiş olup, bahsi geçen faturaların taraf ticari defter kayıtlarına alındığı, -Taraflar arasındaki sözleşmenin eksik ifası nedeniyle, Davacı işletme 08/03/2022-23/09/2022 tarihleri arasında, toplam 12.500 kg (12,5 ton) pul biberi, dava dışı 3.kişiden, birim fiyatı 27,50 TL'den satın aldığı, Davacı işletme ile dava dışı 3.kişi işletme arasında (eksik ifa 14,5 ton olmasına rağmen) 15,0 ton üzerinden anlaşma yapıldığı,

3.kişiden alınan bu ürünlerin, davacı işletmeye 3.kişi işletmece fatura edildiği, bu faturalar ve bunlara ilişkin davacı işletme tarafından yapılan ödemelerin, davacı işletmenin ticari defter kayıtlarına alındığı, Ancak yapılan satın almanın 12,5 ton olduğu ve bu satın almaya ilişkin faturaların ise iş bu rapor ekinde yer verildiği, Dolayısıyla eksik ifa nedeniyle dava dışı 3.kişi işletmeden yapılan satın almanın birim fiyatının 9 TL daha yüksek olmasından dolayı, fiyat farkından doğan meblağın (72.500 kg x 9 TL), Kdv hariç 112.500,00 TL'ye tekabül ettiği, -Davalı işletmenin, sözleşme tarihi sonrasında, ifa etmediği veya edemediği 14,5 ton ile ilgili ihtilaf açısından nedenleri iş bu rapor metninde detayları ile açıklandığı üzere aşağıdaki hususların iş bu rapor kapsamı bağlamında tespiti ve değerlendirilmesinin sağlıklı ve denetime elverişli biçimde yapılamayacağı,

Davalı taraf defterlerine ve bu anlamda mali envanterine dava konusu pul biber girişi olup olmadığı, Sözleşme tanzim tarihi ve sonrasında davacının ürünü 3.kişiden temin anına kadar mali kayıtlara yansıyan mevcutta muhafaza edilen 14,5 ton ya da her ne kadar pul biber bulunup bulunmadığı, Şirketin başka şirket, müstahsillerden pul biber temini girişimine dair sözleşme ve benzer belgelerin bulunup bulunmadığı, Davacı dışında başka sözleşme muhataplarına, alıcılara tedarikçi olarak dava konusu malı temin edip etmediği, -Detaylarına iş bu rapor metninde davalı işletmenin bilanço verilerinden oran hesaplamaları yapılmak suretiyle yer verildiği üzere, davalı işletmenin mali müzayaka, iflas vb. haller nedeniyle ifa imkansızlığı arasında herhangi bir ilişkinin tespit edilemediği, -Davalı işletmenin aktifinde, sözleşmede kararlaştırılan pul biber meblağına yetecek miktarda banka ve alıcılar gibi önemli likit ve nakte dönebilecek dönen varlıklar bulunduğu, bunun yanı sıra aktif kalemlerden olan tesis, makine ve teçhizat kaleminin de sözleşmedeki pul biber meblağını karşılayacak bir miktara tekabül eden maddi duran varlık kalemlerinden biri olduğu, -Davalı işletmenin ürün ve sermaye durumu açısından; 2021 yılı sonunda, 421 bin TL olarak gözlemlenen stok tutarı, her ne kadar pul biber meblağını aşan bir miktara tekabül ediyor olsa da, bunun 222 bin TL'si “İlk Madde ve Malzeme” (üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesaptır) meblağı iken, yaklaşık 200 bin TL'si ise, “Verilen Sipariş Avansları” kaleminden geldiği, Şirketin sermayesinin 5.000.000,00 (beş milyon) TL olduğu ve bu tutarın tamamının ödenmiş sermaye olduğu görüş ve kanaati hâsıl olduğu rapor edilmiştir.

Davacı vekilinin ıslah dilekçesiyle; davalarını ıslah ederek, 1.000,00 TL'nin davalıdan tahsili taleplerini 111.500,00 TL arttırmak suretiyle toplam dava değerini 112.500,00 TL'ye yükselttiklerini, toplam 112.500,00 TL alacaklarının 04.04.2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiş, dilekçesini harçlandırmış ve davalıya tebliğ edilmiştir.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporları yeterli ve hükme esas almaya elverişli nitelikte görülmüştür. Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemi davasıdır.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığın mün’akid sözleşme ve edimler, bu bağlamda noksan ifa ve noksan ifanın sebebi, Noksan ifa kaynaklı başka firmadan ürün temini ile oluşan fiyat farkından davalının sorumluluğu, davacının zararı ve zarara dair alacağın varlığı ve miktarı, faiz talep koşullarının oluşup oluşmadığı, davalı açısından da ifa imkansızlığının bulunup bulunmadığı,

TBK 138.madde uyarlama/emprevizyon hükümlerinden istifade edip edemeyeceği, noktalarında toplandığı,

Somut olayda; davacı ile davalı arasında ticari iş ilişkisi bulunduğu, davalı sözleşme gereğini yerine getirmediği ve bunun üzerine davacı tarafından İzmir ... Noterliği 22.03.2022 tarih ... numaralı ihtarnamesi gönderildiğini ve taahhüt ettiği tutardan ürünü göndermesi için 7 günlük süre verildiğini, ancak davalının ürünleri göndermediği anlaşılmış olup, 6098 sayılı borçlar kanunu uyarlama hükümleri hususiyet arz eden bir müessese olup davalının bu yönde bir savunması olsa da aşırı ifa güçlüğünün tek bir hadiseye mahsus olmayıp bilumum ticari, akdi muamelelere şamil bir durum teşkil etmesi ve somut olay itibari ile de subjektif değil objektif şartlarının bulunması gerekmektedir. Bu itibarla ahde vefa esas olup eğer vade farkı ayrıca kararlaştırılmamış ise salt fiyat artışları kaynaklı ifadan imtina tek başına ifa güçlüğü teşkil etmez. Somut olay açısından ifa güçlüğü biber tedarikinin hiç yapılamaması sebeplerine dayalı olmalıdır, yoksa fiyat artışları kaynaklı artan miktarlardan dolayı vade farkı istemek ifa güçlüğü değildir. Esasen davalı genel envanteri itibari ile de buna dayalı rapor aldırılmış, tearike elverişli satım ürününün mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da anlaşılacağı üzere, tarafların ticari ilişkileri olan firmalar olduğu, davacı işletme 08/03/2022-23/09/2022 tarihleri arasında, toplam 12.500 kg (12,5 ton) pul biberi, dava dışı 3.kişiden, birim fiyatı 27,50 TL'den satın aldığı, 3.kişiden alınan bu ürünlerin, davacı işletmeye 3. kişi işletmece fatura edildiği, bu faturalar ve bunlara ilişkin davacı işletme tarafından yapılan ödemelerin, davacı işletmenin ticari defter kayıtlarına alındığı, davacı işletme ile dava dışı 3.kişi işletme arasında (eksik ifa 14,5 ton olmasına rağmen) 15,0 ton üzerinden anlaşma yapıldığı, ancak yapılan satın almanın 12,5 ton olduğu ve bu satın almaya ilişkin faturaların rapor ekinde yer verildiği, dolayısıyla eksik ifa nedeniyle dava dışı 3.kişi işletmeden yapılan satın almanın birim fiyatının 9 TL daha yüksek olmasından dolayı, fiyat farkından doğan meblağın 72.500 kg x 9 TL, Kdv hariç 112.500,00 TL'ye tekabül ettiğinin tespit edildiği, mahkememizce bilirkişi raporu denetime ve hükme esas almaya elverişli mahiyette görülmekle bilirkişi raporuna itibar edilerek davanın kabulüne, 112.500,00 TL alacağın 04/04/2022 noter ihtarname tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.